Gián và hồ sơ an toàn thực phẩm của nhà hàng
Đoàn an toàn thực phẩm soi dấu gián thật trước: phân ở bản lề tủ, bao trứng, gián con. Sau đó mới hỏi 6 giấy: hợp đồng với đơn vị đủ điều kiện, sơ đồ bẫy giám sát, sổ đếm từng bẫy mỗi lượt, danh mục gel có số đăng ký, phiếu khắc phục, nhật ký ca bếp.

Đoàn an toàn thực phẩm xem gì về gián ở nhà hàng?
Đoàn xem hiện trường trước, giấy tờ sau. Họ soi bản lề tủ, gầm bàn lạnh, kệ kho khô để tìm phân gián, bao trứng và gián con, rồi mới hỏi nhà hàng có chương trình kiểm soát nào. Nghị định 115/2018/NĐ-CP có mức phạt riêng khi côn trùng, động vật gây hại lọt vào nơi chế biến.
Hồ sơ không che được dấu vết thật, nhưng quyết định cách đoàn nhìn một phát hiện. Có sổ theo dõi và phiếu khắc phục thì một con gián là sự cố đang được xử lý; không có gì thì đó là thiếu sót của cả hệ thống.

Nhà hàng cần giữ những giấy gì về gián?
Sáu giấy dưới đây là bộ tối thiểu cho bếp có khu chế biến. Mục hay trống nhất là phiếu khắc phục: nhiều bếp ghi lại lần thấy gián đầy đủ nhưng bỏ trống phần đã làm gì, ai làm, xong khi nào, và đó chính là chỗ đoàn hỏi tới đầu tiên khi lật sổ.
| Giấy tờ | Ghi gì về gián | Vì sao bị hỏi |
|---|---|---|
| Hợp đồng với đơn vị đủ điều kiện | Phạm vi, gián Đức và gián Mỹ, nhịp tới | Chứng minh có chương trình, không xử lý tuỳ hứng |
| Sơ đồ bẫy giám sát | Mã từng bẫy: G1 gầm bàn lạnh, G2 sau tủ lạnh… | Đoàn chọn một bẫy rồi đối chiếu sổ |
| Sổ đếm từng bẫy | Số con trưởng thành, số con non mỗi lượt | Chuỗi liên tục được xem kỹ nhất |
| Danh mục gel và thuốc | Tên hoạt chất, số đăng ký, phiếu an toàn | Bắt buộc với khu có thực phẩm |
| Phiếu khắc phục | Thấy ở đâu, nguyên nhân, đã sửa gì, ai sửa | Cho thấy bếp xử lý chứ không chỉ ghi nhận |
| Nhật ký ca bếp | Nhân viên thấy gián lúc nào, ở đâu | Bổ sung cho sổ giữa hai lượt kiểm |
Sổ bẫy giám sát gián ghi thế nào?
Mỗi bẫy một dòng, mỗi lượt kiểm một cột, đếm riêng con trưởng thành và con non. Gián con xuất hiện trên bẫy nghĩa là ổ đang đẻ ngay trong bếp, không phải gián theo hàng vào. Nhà hàng có bếp nấu kiểm 1 lần mỗi tháng; dưới 3 con mỗi bẫy qua đêm là mức đạt.
- Đặt bẫy keo ở điểm nóng: gầm bàn lạnh, chân bếp chiên, sau tủ lạnh, kệ kho khô.
- Ghi mã bẫy lên sơ đồ, không dời bẫy khi lau dọn.
- Mỗi lượt đếm, ghi số con trưởng thành và số con non vào đúng cột.
- Thay bẫy đã đầy hoặc bẩn, ghi ngày thay.
- Khoanh bẫy nào tăng hai lượt liền để tìm nguồn quanh đó.
Gián Đức trưởng thành chỉ 10–15 mm và mỗi bọc có 30–40 trứng, nên một ổ nhỏ bỏ sót vài tuần là đủ làm sổ tăng vọt. Vị trí đặt bẫy từng điểm có ở bài đặt bẫy giám sát gián ở vị trí nào trong bếp.
Ngưỡng hành động cho gián trong bếp đặt thế nào?
Ngưỡng là con số viết sẵn: bẫy bắt được bao nhiêu con thì phải làm gì, ai quyết. Với bếp trường học, hướng dẫn IPM của Texas A&M đặt ngưỡng hành động là 1 con gián Đức, tức thấy một con trên bẫy là xử lý ngay. Kho khô và khu rác có thể đặt mức cao hơn.
Ghi ngưỡng từng khu vào kế hoạch chỉ mất nửa trang giấy, nhưng biến mọi phát hiện thành việc rõ ràng thay vì tuỳ người đọc sổ diễn giải. Thứ tự làm gì trước khi tới ngưỡng, xem bảy biện pháp kiểm soát gián theo thứ tự ưu tiên.

Thấy gián trong ca thì ghi phiếu khắc phục ra sao?
Ghi ngay trong ca, theo năm bước dưới đây, vào một phiếu có số thứ tự. Bước cuối là kiểm lại đúng vị trí ở lượt sau; bước này khép vòng và là thứ phân biệt hồ sơ thật với hồ sơ làm cho có, vì nó cho thấy bếp đã theo việc tới cùng.
- Thời điểm, vị trí cụ thể, gián Đức hay gián Mỹ, con lớn hay con non.
- Việc làm ngay: cất thực phẩm hở, vệ sinh khu đó, báo quản lý ca.
- Nguyên nhân truy được: thùng hàng từ chợ, khe inox bóng mỡ, thoát sàn không nắp.
- Việc đã sửa, ai sửa, ngày xong; báo nhà thầu nếu vượt ngưỡng.
- Kết quả kiểm lại ở lượt sau, sau 7–14 ngày, tại đúng vị trí đó.
Khi sổ vượt ngưỡng, kỹ thuật viên chấm gel 0,1–0,3 g ở bản lề, ray và mép gầm bếp, rắc bột vào chân bàn rỗng và khe kín, rồi ghi từng điểm lên phiếu để bếp kẹp vào hồ sơ. Đó là phần của đội diệt gián bếp nhà hàng thuê theo hợp đồng; phần giữ sổ và đóng phiếu vẫn là của bếp.
Nhà hàng hay mắc những lỗi hồ sơ nào?
Năm lỗi dưới đây gặp nhiều ở bếp nhà hàng, và phần lớn sinh ra từ việc bếp coi hồ sơ là việc của nhà thầu. Sửa được cả năm chỉ cần một người trong bếp giữ sổ và đọc lại sau mỗi lượt kiểm, không cần thêm tiền hay thêm lượt xử lý.
- Sơ đồ bẫy cũ: bếp sửa lại, bàn lạnh dời chỗ mà sơ đồ không đổi.
- Sổ có số nhưng không ai khoanh bẫy tăng hay kết luận gì.
- Phiếu lượt chỉ ghi "đã đặt gel", không ghi số điểm và vị trí.
- Nhân viên tự xịt thuốc mua ngoài, không ghi vào sổ, làm gián né điểm gel.
- Hồ sơ nằm hết ở nhà thầu, bếp không có bản tại chỗ.
Trước ngày kiểm, bếp cần rà những gì?
Rà ba việc: sơ đồ bẫy có khớp bếp hiện tại không, phiếu khắc phục kỳ trước đã đóng chưa, sổ có đứt lượt nào không. Hồ sơ nên lưu tại quán ít nhất 2 năm, có một người biết giải thích từng mục. Ba việc này đáng làm hơn một buổi tổng vệ sinh sát ngày.

Toàn bộ khu cần kiểm trong nhà hàng, từ cửa nhận hàng tới bẫy mỡ, có ở trang côn trùng trong nhà hàng: bếp, bẫy mỡ, rác và hồ sơ. Cách đặt gel mà thực phẩm vẫn an toàn ở trang gián trong bếp nhà hàng: bàn lạnh, khe inox. Bộ hồ sơ chung cho mọi loài, mọi loại cơ sở, xem bảy thứ đoàn kiểm tra mở ra đối chiếu.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh lân cận từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Chính phủ. Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, Nghị định 115/2018/NĐ-CP, 2018. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Texas A&M AgriLife Extension. IPM Action Plan for German Cockroaches (School IPM). Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Báo điện tử Chính phủ. Dùng hoá chất diệt trùng tại doanh nghiệp thực phẩm thế nào là an toàn? Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















