Bọ chét trên chó mèo và bọ chét cắn người có phải một loài?

Bọ chét cắn người có phải là bọ chét trên chó mèo không?

Trong nhà nuôi chó mèo thì gần như luôn phải. Loài hay gặp nhất trên thú cưng là bọ chét mèo, dài 1–3 mm, và dù tên là "mèo" nó sống cả trên chó. Loài này không kén vật chủ: khi ổ đông hoặc con vật đi vắng vài ngày, nó nhảy lên chân người để hút máu.

Người chỉ là vật chủ tạm. Bọ chét cắn rồi rời đi, không đẻ trứng và không sống lâu dài trên người như chấy. Vì vậy bị cắn nhiều hơn thường không có nghĩa là có loài mới vào nhà, mà là ổ dưới sàn đã lớn hoặc con vật vừa vắng mặt.

Bọ chét mèo, bọ chét chó và bọ chét chuột khác nhau thế nào?

Ba loài giống nhau bằng mắt thường: không cánh, thân dẹt hai bên, nâu đỏ tới đen. Khác biệt nằm ở cỡ, hình đầu và vật chủ chính. Bọ chét chó to hơn một chút và ít gặp hơn; bọ chét chuột không có lược ở má và ngực, là loài quan trọng nhất về y tế.

Một khảo sát đăng trên tạp chí Parasite ghi nhận 10 loài bọ chét ở vùng có người ở tại Việt Nam, nhưng trong nhà chủ yếu vẫn là ba loài trên. Nhà không nuôi chó mèo mà vẫn bị bọ chét cắn thì nên nghĩ tới chuột; đặc điểm từng loài có ở trang ba loài bọ chét hay gặp và nơi ấu trùng sống.

Vết bọ chét cắn hay bị nhầm với vết gì?

Hay bị nhầm nhất với rệp giường và muỗi. Vết bọ chét là nốt đỏ nhỏ có chấm ở giữa, ngứa, tụ thành nhóm quanh mắt cá chân và cẳng chân, vì bọ chét nhảy lên từ sàn. Rệp giường cắn vùng da chạm nệm khi ngủ: tay, cổ, vai, lưng.

Thấy vết theo kiểu rệp thì cách đọc dấu vết khác hẳn; bài cách tách mạt bụi nhà với mạt gà nói thêm về một nhóm nữa hay bị nhầm với bọ chét. Con dài 1–3 cm bò ra quanh giường ban đêm, mép bụng có vạch cam xen đen, là bọ xít hút máu.

Làm sao biết chó mèo đang có bọ chét dù không thấy con nào?

Tìm phân bọ chét thay vì tìm con bọ chét. Chải lông con vật lên một tờ giấy trắng ẩm: những hạt đen li ti loang thành quầng nâu đỏ khi thấm nước là phân bọ chét, vì chúng chứa máu đã tiêu hoá. Cách thử này được ESCCAP hướng dẫn cho chủ nuôi.

1. Trải tờ giấy trắng, xịt ẩm nhẹ, đặt dưới lưng và gốc đuôi con vật.
2. Chải ngược lông bằng lược răng dày trong khoảng 1 phút.
3. Soi hạt rơi xuống: hạt đen thành vệt đỏ là phân bọ chét, hạt vẫn đen là đất cát.
4. Làm thêm một lần cạnh ổ nằm của con vật để biết ổ dưới sàn có hay không.

Vì sao đã tắm thuốc cho chó mèo mà người vẫn bị cắn?

Vì phần lớn ổ nằm dưới sàn chứ không nằm trên lông. Con cái đẻ 20–50 trứng mỗi ngày trên con vật, trứng trơn nên rơi xuống chỗ nằm. Ấu trùng sống trong thảm, khe sàn, cần độ ẩm ít nhất 75%, và cả vòng đời có thể chỉ khoảng 18 ngày theo UC IPM.

Kén là giai đoạn khó nhất: bọ chét đã thành hình nằm chờ trong kén, ESCCAP ghi tới 6 tháng, rồi chui ra khi có rung động bước chân và hơi ấm. Thuốc trên con vật không chạm tới kén dưới sàn, nên lứa mới cứ nở và nhảy lên người đi qua.

• Phần con vật: hỏi bác sĩ thú y chọn sản phẩm hợp loài, cân nặng, tuổi; không tự dùng thuốc của chó cho mèo.
• Phần nhà: hút bụi hằng ngày chỗ con vật nằm, mép thảm, khe sàn, buộc kín túi rác sau khi hút.
• Giặt nước nóng ổ nằm, chăn của con vật mỗi tuần trong suốt đợt.

Bọ chét trên chó mèo có truyền bệnh cho người không?

Có một số rủi ro, nhưng hay gặp nhất vẫn là ngứa và nhiễm trùng da do gãi. Ở Tây Nguyên, một nghiên cứu ghi 66/68 bọ chét lấy từ chó nhà mang Rickettsia felis, tác nhân gây sốt ở người. Với chó mèo, bọ chét còn là vật trung gian của sán dây Dipylidium caninum.

Người bị cắn sốt, nổi hạch hoặc vết cắn sưng mưng mủ thì đi khám và kể rõ nhà có nuôi chó mèo, có chuột. Bọ chét chuột mới là loài gắn với dịch hạch, nên nhà có chuột cần xử lý cả chuột lẫn bọ chét.

Khi nào bọ chét trong nhà là việc cần người làm?

Khi đã làm cả phần con vật lẫn phần nhà trong 2–3 tuần mà người vẫn bị cắn, khi nhà vừa dọn về sau thời gian bỏ trống, hoặc khi ổ lan sang sofa, gầm giường, sân sau. Lúc đó kén trong khe sàn và thảm cần xử lý hai đợt cách nhau để bắt lứa nở muộn.

Buổi đầu, kỹ thuật viên kéo tất trắng qua thảm để biết ổ nặng tới đâu, hút bụi khe sàn và gầm sofa cho kén nở sớm, rồi mới phun tồn lưu lên khe sàn, chân tường, gầm giường và ổ nằm; mặt bàn, giường ngủ của người thì không phun. Buổi thứ hai cách 10–14 ngày, công ty thử lại bằng tất trắng và đĩa nước, phun lại những điểm còn bọ chét.

Đội kỹ thuật xử lý sàn, thảm, mép tường và ổ nằm trong khi chủ nuôi đưa con vật đi thú y cùng thời điểm; lượt đầu giảm rõ số bọ chét, lượt nhắc lại giữ ở mức thấp. Chi tiết có ở trang xử lý sàn, thảm, ổ thú cưng qua 2 đợt.