Tự kiểm côn trùng trong nhà: dấu hiệu nào là phải gọi

Đi kiểm một vòng nhà thì bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ bốn chỗ ướt và tối: gầm bồn rửa, phễu thoát sàn nhà tắm, ban công có chậu cây, hộp kỹ thuật và ổ điện. Nhà phố thêm hố ga sân và gầm cầu thang. Côn trùng ít khi sinh ở phòng khách; nguồn thường nằm trong khoảng 2 m quanh chỗ bạn hay thấy chúng.

Đi vào buổi tối, sau khi tắt đèn khoảng 30 phút, vì gián và chuột ra ăn lúc nhà yên. Cầm đèn pin điện thoại rọi vào khe, đừng chỉ nhìn mặt bàn. Mỗi vòng mất chừng 15 phút cho căn hộ và khoảng 30 phút cho nhà phố.

Ở chung cư, hộp kỹ thuật, hầm và phòng rác không phải phần của căn hộ; thấy dấu hiệu từ đó thì báo ban quản lý. Chi tiết ở trang bốn khu sinh côn trùng trong nhà ở.

Mỗi loài để lại dấu hiệu gì trong nhà?

Mỗi loài để lại một kiểu dấu riêng, và dấu thường dễ thấy hơn con vật. Gián để phân và bao trứng, chuột để phân và vết gặm, mối để đường ống bùn, rệp để chấm đen trên nệm. Nhận đúng dấu là biết nên soi tiếp ở đâu và có cần gọi người hay không.

• Gián Đức: con trưởng thành dài 10–15 mm, nâu vàng, trú trong khe ấm; phân đen như hạt tiêu thành cụm ở bản lề tủ; gián con 3–5 mm nghĩa là ổ đang đẻ tại chỗ.
• Gián Mỹ: to hơn hẳn, nâu đỏ, bò lên từ thoát sàn và hố ga ban đêm; thường vào từ ngoài chứ không làm ổ trong tủ bếp.
• Chuột: phân chuột nhắt nhỏ hơn 6 mm, thuôn như hạt gạo; phân chuột cống dài 15–20 mm; vệt đen bóng dọc chân tường, tiếng chạy trên trần lúc khuya.
• Mối: đường mui bùn dọc chân tường, khung cửa, ống nước; gỗ gõ kêu rỗng; mối gỗ khô đùn hạt phân sáu cạnh dưới tủ; cánh rụng trên bệ cửa sổ đầu mùa mưa.
• Rệp giường: chấm đen li ti và vệt máu nhỏ trên ga, vỏ lột trong ở đường may nệm; vết đốt ở vùng da hở lúc ngủ.
• Muỗi: lăng quăng trong đĩa hứng chậu cây, xô nước, máng xối; từ trứng tới muỗi bay chỉ 7–10 ngày.
• Kiến: hàng kiến đi từ khe chân tường hoặc ổ điện tới chỗ có đồ ngọt, đồ mỡ.

Vệt phân gián trên tường cho biết ổ lớn cỡ nào, xem vệt phân gián trên tường bếp đọc được điều gì; chấm đen trên nệm có phải rệp hay không, xem đệm có vệt máu nhỏ và chấm đen li ti.

Dấu hiệu nào hay bị nhầm với loài khác?

Hay nhầm nhất là cánh mối với cánh kiến, hạt phân mối gỗ khô với mùn cưa, và phân gián với phân chuột nhắt. Nhầm loài thì xử lý nhầm chỗ: tưởng kiến cánh nên bỏ qua một tổ mối đang tách đàn, hay đặt bả gián trong khi thứ để lại phân là chuột.

Chỉ còn cánh rụng thì so ở bài cánh rụng là của mối hay kiến; phân chuột, vết gặm và tiếng động nói lên điều gì, xem sáu dấu hiệu nhà đang có chuột.

Thấy tới mức nào thì nên gọi người?

Nên gọi khi dấu hiệu cho thấy loài đó đang sống và đẻ trong nhà, hoặc khi chờ thêm sẽ hỏng đồ. Đường mui mối, phân chuột mới, chấm đen trên nệm và gián con ban ngày thuộc nhóm này. Vài con gián Mỹ lẻ hay một hàng kiến thì tự xử lý trước, theo dõi 7–14 ngày.

Ghi lại những gì để kỹ thuật viên đọc được?

Ghi chỗ thấy, ngày giờ, số con và ảnh chụp trước khi dọn. Một tờ giấy dán cửa tủ lạnh là đủ. Kỹ thuật viên đọc sổ này sẽ biết nên mở tủ nào trước, đặt gel ở khe nào, thay vì đi dò lại từ đầu trong khi dấu hiệu đã bị lau mất.

1. Ngày, giờ thấy; ghi cả lúc không thấy gì để biết xu hướng.
2. Chỗ thấy cụ thể: "bản lề tủ trên bếp bên trái", không ghi chung chung "bếp có gián".
3. Loài nếu biết, số con, con lớn hay con nhỏ.
4. Ảnh chụp gần, đặt một đồng xu cạnh phân hoặc con vật để thấy kích thước.
5. Bẫy keo đặt qua đêm ở cùng chỗ, sáng đếm và ghi số con.
6. Việc đã tự làm: bịt khe, đổ nước đọng, dùng loại thuốc gì, ngày nào.

Đừng xịt thuốc mua ngoài vào chỗ nghi ngờ ngay trước khi kỹ thuật viên tới: gián bị đẩy vào sâu trong tường, mối rút xuống nền và đắp đường mới. Khi tới, kỹ thuật viên thường xem thêm bảy điểm, liệt kê ở bài khảo sát côn trùng nhà ở cần xem 7 điểm nào.

Gọi người rồi thì một đợt xử lý nhà ở giữ được bao lâu?

Một đợt cho nhà dưới 300 m² mất khoảng 2–4 giờ, rồi kiểm lại sau 7–14 ngày. Lần đầu thường giảm rõ, nhưng không phải là lần cuối: gián theo hàng hoá vào nhà, muỗi đẻ ở chậu cây nhà bên, chuột theo cống. Những thứ đó nằm ngoài tầm tay của cả chủ nhà lẫn thợ.

Nhiều loài cùng lúc thì chọn một đợt diệt côn trùng tổng hợp, mỗi loài một cách trong cùng buổi; chuột và mối thì tách riêng vì cần trạm và nhiều lượt. Mức phí cho căn hộ, nhà phố xem bảng giá diệt côn trùng tổng hợp cho nhà ở. Nhà sân vườn nên kiểm 1 lần mỗi tháng quanh năm, góc ẩm thiếu sáng 2 lần mỗi tháng với muỗi; lịch đó nằm trong gói kiểm soát định kỳ giữ côn trùng ở mức thấp, còn vòng tự kiểm ở trên vẫn là việc của chủ nhà giữa các lượt.