Chỉ còn cánh rụng thì biết mối hay kiến?

Chỉ còn cánh thì đọc những dấu nào?

Đọc bốn dấu: tỉ lệ giữa các cánh, gân cánh, vết gãy ở gốc và cách cánh nằm trên sàn. Không cần con vật, không cần biết tên loài. Chỉ cần một tờ giấy trắng, một ngọn đèn bàn và vài chục chiếc cánh còn nguyên, chưa bị quét hay giẫm nát.

Dấu chắc nhất là cỡ: trong một đám cánh mối, gần như không chiếc nào nhỏ hẳn hơn chiếc nào. Khi còn bắt được con thì so eo và râu nhanh hơn, xem bảng đủ các điểm ở bài cách so cánh trước, cánh sau của hai loài.

Soi đám cánh trên giấy trắng theo các bước nào?

Làm trước khi quét dọn, mất chừng 15 phút. Mục đích là tách được cánh theo cỡ và nhìn rõ gân, hai việc mắt thường khó làm khi cánh còn nằm trên nền gạch hoa văn. Đèn chiếu nghiêng từ một bên làm gân nổi rõ hơn đèn rọi thẳng từ trên xuống.

1. Chụp ảnh nguyên đám cánh tại chỗ, đặt đồng xu bên cạnh để thấy cỡ.
2. Dùng tờ giấy cứng gạt vài chục chiếc lên tờ giấy trắng khác.
3. Chiếu đèn bàn nghiêng, soi bằng kính lúp 10 lần hoặc camera điện thoại phóng to.
4. Dùng tăm chia cánh thành hai nhóm: cùng cỡ một bên, nhỏ hẳn một bên.
5. Xem gốc từng chiếc: vết gãy ngang gọn hay rách nham nhở.
6. Gói một nhúm cánh vào giấy, cho vào hộp kín khô để giữ làm mẫu.

Không ngâm cánh vào nước hay dán băng keo lên cánh: gân bị nhoè, lớp cánh mỏng dính chặt vào băng keo và không soi lại được.

Vì sao cánh mối nằm thành đám còn cánh kiến thì không?

Vì mối cánh chỉ bay một chặng ngắn rồi tự bẻ cánh. Gốc cánh mối có sẵn một đường yếu, con vật hạ xuống, cọ mình là bốn cánh gãy theo đường ấy gần như cùng lúc. Hàng trăm con làm việc này quanh một ngọn đèn, cánh dồn thành đám dày trên sàn và bậu cửa.

Kiến cánh bay khoẻ hơn và giữ cánh lâu hơn. Con đực chết mà vẫn còn cánh, chỉ con chúa đã giao phối mới rụng cánh, và rụng rải rác ở nơi nó tìm thấy chỗ đào tổ. Vì vậy cánh kiến ít khi thành đám, còn khi gặp thì thường vẫn dính trên xác.

Tìm cánh còn nguyên ở đâu để soi cho rõ?

Tìm ở chỗ khuất gió, nơi cánh rơi xuống rồi nằm yên từ tối tới sáng. Cánh rất nhẹ, quạt trần hay gió lùa qua cửa là thổi tản đi, còn chỗ đông người đi lại thì cánh bị giẫm vỡ. Mẫu lấy ở chỗ khuất thường còn nguyên gốc cánh để xem vết gãy.

• Rãnh ray cửa lùa và góc trong của bậu cửa sổ.
• Mặt trong lưới chắn cửa sổ, nơi cánh mắc lại.
• Mạng nhện ở góc trần gần đèn, cánh giữ nguyên nhiều ngày.
• Khe giữa chân tủ và tường, dưới chụp đèn tường.

Chỗ lấy mẫu khác với chỗ đọc ý nghĩa: cánh rải quanh đèn hay dồn ở một khe tường nói lên tổ ở ngoài hay trong nhà, xem cánh dồn đống ở khe tường báo tổ trong nhà.

Một đống lẫn cả hai loại cánh thì tách thế nào?

Gạt cả đống lên giấy trắng rồi chia theo cỡ: nhóm cùng cỡ một bên, nhóm có chiếc lớn chiếc nhỏ một bên, rồi ước chừng mỗi bên bao nhiêu. Đống lẫn hay gặp dưới đèn sân sáng suốt đêm, vì đèn hút cả mối cánh lẫn kiến cánh trong cùng một buổi tối sau mưa.

Đống lẫn nghĩa là quanh nhà có cả tổ mối lẫn tổ kiến, và đó là hai việc riêng. Phần mối nên lo trước, vì tổ mối ăn khung cửa, tủ bếp, còn tổ kiến phần lớn chỉ phiền ở bếp. Cánh mối chiếm đa số trong đống thì càng không nên chờ.

Cánh đã vỡ vụn thì dựa vào dấu nào khác?

Dựa vào dấu vết trong nhà và thời điểm bay. Ống đất bám chân tường, khung cửa là mối đất; hạt phân khô sáu cạnh dưới tủ gỗ là mối gỗ khô; hàng kiến thợ đi lộ thiên là kiến. Đợt bay trong 1–3 ngày sau một trận mưa lớn đầu mùa thì nghiêng hẳn về mối.

Đường mui nghi ngờ thì bóc thử 5 cm: mối quay lại đắp kín là đường đang sống. Mối gỗ khô đùn phân qua lỗ nhỏ chưa tới 2 mm trên mặt gỗ rồi bịt lại, nên soi kỹ mặt dưới ngăn kéo, chân tủ. Diễn biến từ trận mưa tới đợt bay có ở bài mưa lớn bao lâu thì mối bay vào nhà.

Xác định là cánh mối rồi thì làm gì tiếp?

Đi một vòng chân tường trong và ngoài nhà tìm đường mui, gõ khung cửa, nẹp chân tường, chân tủ bếp nghe tiếng rỗng, và giữ nguyên mọi đường mui tìm được. Không xịt thuốc vào khe hay đường mui, vì mối bị động sẽ đổi lối, lần khảo sát sau khó tìm hơn.

Với mối đất, trạm nhử cố định đặt đúng đường mui đang sống trong 7–14 ngày, sau 14 ngày nghiệm thu rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ; đàn suy giảm dần và được kiểm lại theo lịch. Mối gỗ khô trong đồ gỗ rời là việc của xưởng bảo quản, tẩm đồ gỗ. Cách làm có ở trang khảo sát chân tường khi cánh rụng là của mối, còn cách nhận mặt hai loài ở trang nhận mặt mối đất, mối gỗ khô qua phân.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.