Kén nhỏ bám trên tường nhà là con gì?

Lau tường thấy dính những cái kén xám dẹt, hai đầu thon, giống hạt bí hay hạt dưa, có cái đang bò từ từ, có cái nằm yên dưới chân tường, trên trần, sau tủ. Nhà ở TP.HCM, nhất là mùa mưa, rất hay gặp. Nhiều người lo đây là trứng gián, trứng nhện hay một loại côn trùng nguy hiểm.

Bài này giúp nhận ra kén trên tường là con gì, phân biệt với vài thứ hay bị nhầm như túi trứng nhện, bọc trứng gián, tổ ong tò vò, và cách dọn cho nhà không còn kén.

Kén côn trùng trên tường là con gì?

Phần lớn là sâu túi trong nhà, tên tiếng Anh là household casebearer hay plaster bagworm. Đây là ấu trùng của một loài bướm đêm nhỏ, tự dệt túi bằng tơ trộn bụi, cát, sợi vải nên có màu xám giống màu tường. Sâu sống trong túi, thò đầu và chân ra để bò và ăn.

Sâu túi ăn những thứ có sẵn trong nhà: mạng nhện cũ, xác côn trùng, lông tóc, bụi, đôi khi gặm sợi len, vải. Chúng thích nhà ẩm, nhiều mạng nhện. Khi lớn, sâu treo túi lên tường, trần, hoá nhộng, rồi thành con bướm đêm nhỏ màu xám bạc, sải cánh chỉ khoảng 1 cm.

Kén trên tường có nguy hiểm không?

Không nguy hiểm. Sâu túi không cắn, không đốt, không truyền bệnh. Phiền chủ yếu là kén bám bẩn tường, trần, và khi nhiều thì có thể gặm thảm len, quần áo len cất lâu. Sự xuất hiện của nhiều sâu túi là dấu nhà đang ẩm, nhiều mạng nhện, bụi ở góc ít dọn.

Một điều nên biết: nhiều nhà có sâu túi thì cũng nhiều nhện, vì sâu túi ăn mạng nhện cũ và nhện ăn côn trùng bay. Dọn nhện và bụi cùng lúc thì sâu túi cũng giảm theo. Bài nhện sợ gì có thứ tự dọn nhện và túi trứng.

Phân biệt kén sâu túi với bọc trứng gián thế nào?

Bọc trứng gián Đức màu nâu, dài khoảng 8 mm, cỡ hạt gạo, có các rãnh ngang, thường ở khe tủ bếp, bản lề, sau tủ lạnh, không bao giờ bò. Kén sâu túi màu xám, dẹt, hai đầu thon, bám trên tường thoáng, và có thể thấy đầu sâu thò ra di chuyển chậm. Thấy bọc trứng gián là dấu có ổ gián cần xử lý.

Bài nhận ra trứng gián trong khe bếp có ảnh cận cảnh bọc trứng gián.

Dọn kén trên tường thế nào?

Hút bụi kén bằng đầu hút nhỏ, bỏ túi bụi ra ngoài; hoặc dùng khăn ẩm gỡ kén, cho vào túi kín rồi vứt. Sau đó dọn mạng nhện, lau bụi góc trần, sau tủ, gầm giường, và giảm ẩm. Làm mỗi tuần trong 3–4 tuần đầu vì kén nhỏ, mới nở dễ bị sót.

• Hút bụi góc trần, chân tường, sau tủ, gầm giường 1 lần mỗi tuần.
• Dọn mạng nhện; giảm côn trùng bay quanh đèn.
• Giảm ẩm: mở cửa thông gió ngày khô, dùng máy hút ẩm phòng kín, giữ độ ẩm dưới 60%.
• Quần áo len, thảm len cất trong túi kín, kiểm định kỳ.
• Không cần phun thuốc trong nhà cho sâu túi.

Sâu túi có ăn quần áo không, giữ tủ quần áo thế nào?

Sâu túi chủ yếu ăn mạng nhện, bụi, lông tóc, nhưng có thể gặm sợi len, lụa, dạ khi đồ để lâu trong tủ ẩm. Quần áo cotton, sợi tổng hợp ít bị hơn. Tủ quần áo khô, sạch, đồ len cất trong túi kín, mở tủ thông gió định kỳ thì ít khi bị sâu túi hay mọt vải.

Cách giữ tủ quần áo, nhất là mùa mưa:

• giặt sạch, phơi thật khô trước khi cất; vết mồ hôi, thức ăn trên vải hút côn trùng;
• đồ len, đồ dạ, khăn lụa cho vào túi kín có khoá kéo;
• đặt gói hút ẩm trong tủ, thay khi gói chuyển màu;
• mở cửa tủ, lấy đồ ra phơi gió 1 lần mỗi tháng;
• hút bụi góc tủ, khe sau tủ, nơi kén hay bám.

Bướm nhỏ bay trong nhà có phải từ kén trên tường?

Có thể. Sâu túi hoá nhộng trong túi rồi thành con bướm đêm nhỏ màu xám bạc, sải cánh khoảng 1 cm, bay yếu quanh tường, đèn. Nhưng bướm nhỏ trong bếp hay là ngài gạo từ đồ khô, còn con lông lá nhỏ đậu tường nhà tắm thường là ruồi cống. Nhìn chỗ bay để đoán nguồn.

Mỗi nguồn cần xử lý khác: hút kén, bỏ đồ khô nhiễm, hay cọ ống thoát sàn. Bài cách giữ thùng gạo không bị mọt có phần về ngài gạo, còn ruồi cống có ở bài côn trùng hay gặp trong nhà vệ sinh.

Có cần phun thuốc khi nhà nhiều kén sâu túi không?

Thường không cần. Sâu túi sống nhờ bụi, mạng nhện, lông tóc ở nhà ẩm; hút bụi, dọn nhện, giảm ẩm là làm giảm nguồn ăn và chỗ ở của chúng. Phun thuốc lên tường, trần trong nhà chỉ diệt con đang bám, kén mới vẫn xuất hiện nếu nhà còn ẩm và bụi.

Kho, nhà xưởng, văn phòng có trần cao đầy mạng nhện và kén thì cần thiết bị làm trên cao; phần này thường được gom vào lượt kiểm soát côn trùng định kỳ cùng việc xử lý nhện, ruồi, gián.

Nhà mới sơn lại có hết kén sâu túi không?

Sơn lại che được vết kén cũ, nhưng không ngăn sâu túi quay lại nếu nhà vẫn ẩm, nhiều bụi và mạng nhện. Trước khi sơn, nên hút sạch kén, mạng nhện, lau tường, sửa chỗ thấm. Sau khi sơn, giữ thói quen hút bụi góc trần mỗi tuần và giảm ẩm.

Tường thấm, ố vàng là dấu ẩm lâu, cũng là chỗ rận sách, mốc, sâu túi ưa thích. Sửa thấm trước khi sơn giữ tường sạch lâu hơn.

Sâu túi sống bao lâu, mùa nào nhiều?

Sâu túi sống trong túi vài tháng, lớn dần bằng cách nới rộng túi, rồi hoá nhộng và thành bướm nhỏ sống thêm vài ngày để đẻ trứng. Ở TP.HCM ấm quanh năm nên gặp cả năm, nhưng nhiều nhất trong mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 11, khi nhà ẩm, mốc và mạng nhện nhiều hơn.

Dọn kén đều đặn trong mùa mưa sẽ cắt vòng đời, vì mỗi túi treo bất động là một con sắp thành bướm và đẻ thêm trứng.

Cùng nhóm mẹo dân gian, anh chị có thể đọc thêm côn trùng hay gặp trong nhà vệ sinh là con gì và chuột sợ gì nhất.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi tường, trần nhà xưởng, kho, văn phòng có rất nhiều kén và mạng nhện ở chỗ cao khó với tới, hoặc khi thấy bọc trứng gián trong bếp. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, nhận loài, chỉ chỗ ẩm và nguồn côn trùng làm mồi.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu hút mạng và túi trứng nhện, giảm côn trùng làm mồi, phun tồn lưu góc trần, khung kèo khi cần; bọc trứng gián xử lý bằng gel trong khe tủ. Cách làm ở trang dịch vụ diệt nhện và dịch vụ diệt côn trùng.