Nhà máy có muỗi: vì sao không phun sương trong xưởng?

Vì sao nhà máy thường không phun sương bên trong xưởng?

Vì cái giá phải trả lớn hơn cái thu về. Phun sương hay ULV chỉ diệt muỗi đang bay lúc phun, tác dụng 1–2 ngày, không để lại lớp thuốc trên tường. Đổi lại, xưởng phải dừng dây chuyền, che nguyên liệu và thành phẩm, cho công nhân ra ngoài 4–6 giờ cách ly rồi thông gió.

Nhà máy thực phẩm, bao bì và dược còn vướng thêm quy định về hoạt chất được dùng trong khu sản xuất, nên phun không gian gần như luôn bị loại khỏi phương án thường kỳ, khác hẳn cách phun muỗi cho nhà ở hay quán ăn. Trong khi đó, lăng quăng dưới hố ga ngoài sân vẫn nở lứa mới sau một tuần, nên muỗi quay lại đúng như trước lượt phun.

Muỗi đốt công nhân trong xưởng thực ra sinh ra ở đâu?

Gần như luôn ở ngoài nhà xưởng. Muỗi cống Culex đẻ bè 100–200 trứng nổi trên nước bẩn ở rãnh, hố ga, bể nước thải, rồi bay xa 1–2 km. Muỗi vằn đẻ ở nước sạch đọng trong thùng phuy, bạt phủ, lốp xe ngoài bãi và chỉ bay quanh chỗ nở khoảng 100 m.

Vì sao ca đêm bị đốt nhiều hơn ca ngày đã có ở bài công nhân ca đêm và muỗi cống quanh xưởng. Nhà máy vừa bàn giao mà đã có muỗi thì nguồn thường là hố móng, bể thử áp còn sót, xem nhà máy mới xây xong đã có muỗi.

Thay cho phun sương trong xưởng, nhà máy xử lý theo thứ tự nào?

Làm từ ngoài vào trong, từ ổ nước tới chỗ muỗi đậu. Ổ nước quyết định số muỗi của cả tháng sau; phun sương vành ngoài hạ muỗi đang bay, còn tồn lưu chân tường ngoài chặn con đậu nghỉ trước khi tới cửa xưởng. Bên trong chỉ xử lý điểm, vào giờ giao ca hoặc ngày nghỉ.

1. Đi một vòng khuôn viên, múc nước ở từng hố ga, rãnh, bể, đánh dấu ổ có lăng quăng lên sơ đồ.
2. Đổ, úp, che mọi vật chứa ngoài bãi; khơi rãnh cho nước chảy.
3. Thả chế phẩm diệt lăng quăng vào hố ga, bể nước thải không đổ được.
4. Phun sương vành ngoài quanh bụi cây, bãi vật tư vào giờ xưởng sắp xếp; phun tồn lưu chân tường phía ngoài, hàng rào, mặt dưới mái hiên.
5. Chặn đường vào: rèm nhựa ở cửa hàng hoá, lưới cửa sổ, bịt hộp kỹ thuật và hầm cáp.
6. Kiểm lại ngày 7–10 ở đúng các ổ đã đánh dấu, ghi vào biên bản.

Vì sao kiểm lại ở mốc đó: ở 28–32 °C, lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên ổ nào còn lăng quăng sau mốc này là ổ bị sót. Bản đồ ổ theo từng vòng quanh nhà máy có ở trang muỗi ở nhà máy, kho: rãnh, bể nước thải, bãi lốp.

Kỹ thuật viên của công ty gộp ba phần việc vào cùng một lượt: xử lý ổ nước, phun sương vành ngoài và phun tồn lưu thành dải dọc chân tường cao 1 m tính từ mặt nền. Muỗi trúng thuốc chết từ từ, nên hôm sau còn vài con bay chưa có nghĩa là lượt phun hỏng. Cách chia việc đó có ở trang dịch vụ diệt muỗi cho khuôn viên nhà xưởng.

Phun tồn lưu vành ngoài làm ở đâu và tránh chỗ nào?

Phun lên chỗ muỗi đậu nghỉ ban ngày: dải chân tường phía ngoài cao 1 m tính từ mặt nền, mặt dưới lá bụi cây, mặt trong hàng rào, gầm mái hiên, thành hố ga. Muỗi đậu vào là chết, nên số con tới cửa xưởng giảm rõ mà không đụng dây chuyền.

Ngoài trời dính mưa nắng, lớp thuốc mất sớm hơn trong nhà. Không phun lên mặt nước, không phun sát hồ điều hoà hay kênh mương, vì nhóm pyrethroid rất độc với cá và thuỷ sinh. Vành ngoài làm được trong giờ hành chính, chỉ cần đóng cửa sổ phía đang phun và báo trước cho bộ phận an toàn. Hai kỹ thuật này khác nhau thế nào, xem phun sương và phun tồn lưu khác nhau ở đâu.

Khi nào phun không gian trong nhà xưởng mới hợp lý?

Chỉ trong vài trường hợp hẹp: kho kín có mật độ muỗi rất cao, khu vực vừa có ca sốt xuất huyết cần hạ nhanh, hoặc hầm kỹ thuật không phun tồn lưu được. Khi đó phun ULV lúc xưởng nghỉ, che kín hàng, cách ly 4–6 giờ rồi thông gió 30–60 phút mới cho người vào.

Ngay cả khi phun, số muỗi cũng chỉ giảm được 1–2 ngày nếu hố ga ngoài sân chưa xử lý. Vì vậy lượt ULV luôn đi cùng lượt xử lý ổ nước, không đứng một mình. Khu chế biến hở của nhà máy thực phẩm thì không phun không gian, kể cả khi có dịch; thay vào đó là lưới, rèm và đèn bẫy ở khu đệm.

Nhà máy hay mắc những sai lầm nào khi xử lý muỗi?

Sai lầm phổ biến nhất là coi muỗi là việc của nhà thầu phun, trong khi phần lớn ổ nằm trong tay bộ phận bảo trì và bộ phận kho. Thùng phuy để ngửa, máng xối tắc, nắp hố ga vỡ đều là việc nội bộ; nhà thầu chỉ ghi kiến nghị được, không tự sửa được.

• Phun sương trong xưởng mỗi tháng, bỏ qua hố ga và bể nước thải ngoài sân.
• Đặt đèn bẫy côn trùng ngay cửa hàng hoá, kéo thêm côn trùng từ ngoài vào.
• Để đèn trắng chiếu sáng ngoài trời sát cửa xưởng thay vì dời xa hoặc đổi sang đèn vàng.
• Cắt cỏ nhưng để lại chỗ trũng, sau mỗi trận mưa lại thành vũng đọng.
• Kiến nghị gửi chung chung, không ghi người phụ trách và hạn xử lý.

Nhịp kiểm và hồ sơ nên giữ thế nào?

Gói định kỳ phun vành ngoài 1 lần mỗi tháng; khu ẩm cao, thiếu sáng nên 2 lần mỗi tháng. Mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 11 xử lý thêm ổ nước mỗi tháng và kiểm nhanh chỗ trũng sau mỗi trận mưa lớn. Mùa khô vẫn kiểm hố ga vì nước thải đọng quanh năm.

Hồ sơ gồm sơ đồ ổ nước, biên bản từng kỳ, danh mục hoạt chất và kiến nghị có người nhận. Nhà máy trong khu công nghiệp còn chịu nguồn muỗi từ mương chung của khu, xem kiểm soát côn trùng cho nhà máy trong khu công nghiệp. Lịch kiểm 1 lần mỗi tháng có sổ trạm và báo cáo tháng ở trang kiểm soát định kỳ cho nhà máy, kho; mức phí theo diện tích ở bảng giá diệt muỗi nhà máy, kho.