Kiến vàng: kiến cam 8–11 mm khâu lá làm tổ trên cây, cắn rát, có lợi cho vườn

Nhận ra kiến vàng bằng gì?

Tổ là dấu không lẫn: quả cầu lá xanh cỡ quả bưởi tới quả dừa, ghép từ hàng chục lá còn trên cành, có đường tơ trắng ở mép. Con thợ 8–10 mm, cam hoặc nâu vàng, thân thon, chân rất dài, mắt to, chạy nhanh trên lá. Kiến chúa xanh lá hoặc nâu, hiếm khi thấy.

Kiến vàng ở tán cây, hầu như không vào bếp. Thấy kiến cam trong nhà thì thường là do cành cây chạm cửa sổ hoặc dây phơi, đi theo đường đó vào rồi ra, không lập tổ trong nhà.

Kiến vàng khâu lá làm tổ như thế nào và ở đâu?

Thợ nối thân nhau thành chuỗi kéo hai mép lá lại, thợ khác ngậm ấu trùng đưa qua lại để ấu trùng nhả tơ dán mép lá. Một đêm là xong một tổ. Một đàn có một tổ chính chứa chúa và hàng chục tổ phụ trên nhiều cây kề nhau, chiếm vài trăm mét vuông tán cây.

• Cây ăn quả: xoài, cam, bưởi, chôm chôm, nhãn; nhà vườn miền Tây nuôi nó để trừ sâu.
• Cây bóng mát sân vườn, resort: bàng, phượng, cây cảnh tán rộng ven lối đi.
• Cây sát ban công, mái nhà: cành chạm mái là đường xuống lan can, dây phơi, sân.
• Quán cà phê sân vườn: kiến rơi từ tán xuống bàn, bò lên ghế.

Vì tổ nhiều và làm nhanh, cắt từng tổ không thay đổi gì. Cách có tác dụng là cắt cành nối cây với nhà, hoặc dời cả đàn sang cây xa.

Kiến vàng có lợi gì và gây phiền gì?

Lợi: nó săn bọ xít, rệp sáp, sâu cuốn lá, sâu đục thân trên cây có múi và xoài, giúp nhà vườn giảm phun thuốc; kỹ thuật này có ở miền Tây từ lâu. Phiền: cắn rát khi động vào cành, rơi từ tán xuống bàn ghế, bò vào sân và mái, và khách resort sợ.

• Vết cắn: rát nhói vì acid formic, sưng đỏ và ngứa vài giờ, không nguy hiểm trừ khi dị ứng; rửa nước sạch, chườm mát.
• Bàn ghế sân vườn: kiến rơi từ tán xuống, bò lên tay khách; quán mất khách hơn là mất vệ sinh.
• Mái, máng xối: kiến theo cành vào mái, kéo lá vụn làm tắc máng.
• Chó mèo, trẻ nhỏ: chạm cành có tổ là bị cắn nhiều nốt cùng lúc.

Với vườn cây ăn quả, giữ kiến vàng là lợi hơn hại. Với sân chơi trẻ em và quán ngoài trời, câu trả lời ngược lại. Kỹ thuật viên sẽ hỏi cây đó dùng để làm gì trước khi đề nghị cách làm.

Kiến vàng bị nhầm với loài nào?

Hay bị gọi nhầm là kiến lửa vì cùng màu ấm và cùng cắn rát. Khác nhau ở tổ và ở dáng: kiến vàng tổ lá trên cây, thân thon chân dài; kiến lửa ụ đất dưới cỏ, thân chắc. Vết cắn kiến vàng không nổi mụn mủ; vết đốt kiến lửa nổi mụn mủ sau một ngày.

Kiến vàng cũng hay bị gọi là "kiến lửa cây" ở một số vùng. Khi gọi báo, anh chị chỉ cần nói tổ ở trên cây hay dưới đất là kỹ thuật viên biết loài.

Xử lý kiến vàng vì sao là cắt cành và dời tổ, không phun cả đàn?

Vì đàn có lợi cho cây và tổ ở trên cao, phun không tới mà còn giết thiên địch. Việc cần làm là cắt cành nối tán cây với mái, ban công, dây phơi để cô lập đàn trên cây; tổ ở cành sà lối đi thì cắt cả cành mang tổ, dời sang cây xa lúc chiều mát.

Cây ăn quả thì nên giữ đàn, chỉ cắt các cành chạm mái, lan can, dây phơi cho hở ra ít nhất 1 m; cây cảnh cạnh sân chơi thì dời tổ, cắt cả cành mang tổ cho vào bao vải buộc kín rồi chuyển sang cây cách xa 50 m trở lên. Vành chắn hoặc băng keo hai mặt quanh gốc cây và chân cột ban công giữ kiến không xuống đất vào nhà.

Phần kỹ thuật viên làm là phun tồn lưu lên chân cột, lan can, lối khách nơi kiến bò xuống; không phun lên tổ, không phun cả cây.

Resort và biệt thự sân vườn xem cách xử lý kiến cho khách sạn, resort. Con kiến đốt nổi mụn mủ ở bãi cỏ là kiến lửa, con to khoét gỗ là kiến thợ mộc; bảng so năm loài ở trang loài kiến.