Thằn lằn sợ gì nhất?

Thằn lằn, thạch sùng bám trần, kêu tắc tắc ban đêm, để lại phân đen đầu trắng trên kệ, rơi xuống bàn ăn làm cả nhà giật mình. Hỏi cách đuổi thì có đủ mẹo: treo vỏ trứng, đặt tỏi, rắc ớt, để long não, cắm lông công, xịt cà phê. Mẹo nào cũng có người khen, có người chê.

Bài này trả lời từng mẹo dựa trên cách thằn lằn sống: chúng cần gì, sợ gì, vì sao vào nhà. Phần đuổi thằn lằn cùng dơi và chim không dùng thuốc có bài riêng: đuổi thằn lằn, dơi và chim ra khỏi nhà không dùng thuốc.

Thằn lằn vào nhà để làm gì?

Để ăn côn trùng. Thằn lằn nhà, thạch sùng dài khoảng 8–12 cm kể cả đuôi, ăn muỗi, ruồi, bướm đêm, kiến cánh, gián con. Ban đêm, đèn sáng trắng ở hiên, cửa sổ, trần nhà hút côn trùng bay tới, và thằn lằn chỉ việc chờ quanh đèn. Nhà nhiều côn trùng là nhà nhiều thằn lằn.

Thằn lằn là động vật biến nhiệt, cần ấm để hoạt động; mỗi lần đẻ thường chỉ 2 trứng vỏ cứng dán vào khe; chỗ trú ban ngày là khe sau tủ, sau khung tranh, hộp kỹ thuật, khe mái, sau rèm. Bài thằn lằn nhiều trong nhà là dấu hiệu tốt hay xấu bàn thêm chuyện thằn lằn ăn côn trùng có lợi tới đâu.

Thằn lằn sợ gì nhất, xét theo cách chúng sống?

Thằn lằn sợ lạnh, sợ chỗ trống bị lộ, và sợ kẻ săn như mèo, rắn, chim. Lạnh làm thằn lằn chậm hẳn, không bò nhanh được. Chỗ trống, tường trơn sáng không có khe trú thì thằn lằn ít ở lâu. Những điều này mới thật sự dùng được để giảm thằn lằn trong nhà.

Vỏ trứng, tỏi, long não có đuổi được thằn lằn không?

Vỏ trứng treo trên tường gần như không có tác dụng; câu chuyện thằn lằn tưởng là con thú lớn chưa có cơ sở nào. Tỏi, hành, ớt có mùi mạnh làm thằn lằn tránh chỗ đặt vài ngày rồi quen. Long não có mùi nặng trong phòng kín, không nên dùng nhiều, nhất là nhà có trẻ.

Có nên dùng thuốc diệt thằn lằn không?

Không cần, và không nên rải thuốc trong nhà. Thằn lằn không cắn người, không phá đồ; phiền chủ yếu vì phân và việc rơi xuống đồ ăn. Thuốc rải trong nhà có thể làm thằn lằn chết trong khe khó lấy, bốc mùi, còn trẻ nhỏ, thú cưng dễ chạm phải. Bắt bằng bẫy dính và giảm côn trùng là đủ.

Phân thằn lằn hạt nhỏ đen có một đầu trắng; khác phân chuột và phân gián. Phân thằn lằn có thể mang vi khuẩn, nên lau bằng khăn ẩm, rửa tay sau khi lau, không để rơi vào thức ăn. Bài phân chuột khác phân gián và phân thằn lằn ở đâu có ảnh so sánh.

Muốn bớt thằn lằn lâu dài thì làm gì?

Bớt côn trùng và bớt chỗ trú. Đổi bóng đèn hiên, cửa sổ sang ánh vàng ấm vì ít hút côn trùng hơn đèn trắng; lắp lưới cửa sổ; tắt đèn không cần thiết sau 10 giờ tối; dọn đồ sau tủ, khung tranh; trám khe trần, khe mái, quanh ống máy lạnh.

• Hiên, ban công: đèn vàng, đặt đèn xa cửa ra vào.
• Trong nhà: diệt muỗi, kiến, gián con là thức ăn của thằn lằn.
• Bếp: đậy thức ăn, không để chén dĩa qua đêm.
• Trần, mái: trám khe hở từ 5 mm trở lên, cửa thăm trần đóng kín.

Thằn lằn có độc, có truyền bệnh không?

Thằn lằn nhà không có nọc độc, không cắn người khi không bị bắt. Rủi ro chính là vi khuẩn Salmonella mà nhiều loài bò sát mang ở da và phân. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyên rửa tay sau khi chạm bò sát và không để chúng bò trên chỗ chế biến thức ăn.

Không có chuyện "nước tiểu thằn lằn làm mù mắt" hay "thằn lằn rơi vào người là trúng độc". Những lời đồn này làm nhiều người sợ quá mức; điều cần là vệ sinh: đậy đồ ăn, lau phân, rửa tay.

Bếp quán ăn có thằn lằn thì phải làm gì?

Bếp quán ăn có thằn lằn là dấu có nhiều côn trùng bay quanh đèn bếp, và là điểm đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm hay ghi nhận. Đậy kín thực phẩm, đổi đèn khu bếp, lắp lưới cửa sổ thông gió, trám khe trần, và dán bẫy dính ở đường thằn lằn đi, xa khu chế biến.

Thứ tự làm cho bếp quán:

1. Đậy mọi thực phẩm, gia vị để mở; không để đồ ăn trên kệ hở qua đêm.
2. Lau phân thằn lằn trên kệ, trần, quạt hút; rửa lại dụng cụ nếu dính.
3. Lắp lưới chắn côn trùng ở cửa sổ, ô thông gió, quạt hút.
4. Đổi đèn gần cửa, hiên sau bếp sang đèn ít hút côn trùng; đặt đèn bắt côn trùng ở khu ngoài chế biến nếu cần.
5. Trám khe trần, hộp kỹ thuật, quanh ống hút khói.

Nhà hàng có lịch kiểm soát côn trùng định kỳ nên ghi số thằn lằn bắt được, dấu phân mới vào báo cáo từng lượt. Bài đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm thấy gián có cách chuẩn bị giấy tờ khi bị ghi nhận.

Có nên giữ thằn lằn trong nhà để ăn muỗi không?

Giữ vài con thì được, chúng ăn bớt muỗi, bướm đêm, kiến cánh. Nhưng thằn lằn không đủ để làm nhà hết muỗi, vì muỗi vằn đốt ban ngày khi thằn lằn ngủ, và muỗi nở mỗi tuần từ ổ nước. Phân thằn lằn cũng là chuyện vệ sinh cần lau dọn. Giảm muỗi vẫn phải dọn nước đọng.

Cách dung hoà nhiều nhà chọn: để thằn lằn ở hiên, ban công, phòng khách; giữ bếp, phòng ăn, phòng trẻ ít thằn lằn bằng cách bớt đèn sáng, đậy đồ ăn, lau phân. Nhà máy thực phẩm, bếp ăn thì không giữ thằn lằn, vì quy định an toàn thực phẩm không cho động vật vào khu chế biến.

Thằn lằn chết trong nhà, mùi hôi thì xử lý thế nào?

Thằn lằn chết trong khe tủ, sau tủ lạnh, trong hộp điện thường bốc mùi sau 1–2 ngày. Tìm theo mùi và ruồi xanh bay quanh, đeo găng gắp xác cho vào túi kín, lau chỗ đó bằng nước xà phòng rồi lau khô. Chỗ khó lấy thì mở thông gió, mùi tự hết sau vài ngày khi xác khô.

Một số lưu ý:

• không dùng tay không, rửa tay kỹ sau khi dọn;
• hộp điện, ổ cắm có xác thì ngắt điện trước khi mở;
• tránh rải thuốc diệt thằn lằn, vì thằn lằn chết trong khe khó lấy chính là lý do bốc mùi;
• xác nằm trong vách, trần thì để thông gió, xịt khử mùi ở ngoài khe.

Nhiều thằn lằn chết rải rác cùng lúc có thể do người nhà, hàng xóm rải thuốc côn trùng; kiểm lại các loại thuốc đang dùng quanh nhà.

Cùng nhóm mẹo dân gian, anh chị có thể đọc thêm thằn lằn kêu trong nhà là điềm gì và nhện sợ gì.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi nhà máy, kho thực phẩm, khu sản xuất có thằn lằn vào khu sạch, để phân trên dây chuyền, hoặc đoàn đánh giá ghi nhận. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, tìm đường thằn lằn đi và nguồn côn trùng làm mồi.

Ở nhà máy, kho, đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu dán băng keo dài 1 m dọc cạnh tường ở đường thằn lằn đi, làm kèm hợp đồng định kỳ hoặc chương trình IPM, và giảm côn trùng bay quanh đèn. Cách làm ở trang dịch vụ diệt thằn lằn; phân biệt thằn lằn, tắc kè ở mục thằn lằn.