Muỗi sợ mùi gì nhất?

Mùa mưa ở TP.HCM là mùa ai cũng đi tìm mẹo đuổi muỗi. Trên mạng có cả chục cách: chanh cắt đôi cắm đinh hương, rượu gừng tỏi xịt phòng, đốt bã cà phê, treo túi sả, thoa dầu gió. Phần lớn có chút mùi, nhưng có làm muỗi tránh thật hay không lại là chuyện khác.

Bài này xếp các mùi muỗi tránh theo mức độ và giải thích vì sao tinh dầu hết tác dụng nhanh. Phần cuối nói rõ khi nào phải dùng thuốc bôi chứ không dựa vào mẹo, nhất là khi nhà có người sốt. Cây sả và máy đuổi muỗi có bài riêng: tự xử lý muỗi tại nhà bằng bẫy, cây và máy.

Muỗi tìm người bằng gì?

Muỗi tìm người bằng hơi thở ra (khí CO2), mùi mồ hôi, hơi ấm và màu sẫm. Chúng ngửi thấy CO2 từ xa vài chục mét rồi bay lại gần, tới gần mới dùng mùi da và nhiệt để chọn chỗ đốt. Vì vậy mùi muốn đuổi muỗi phải che được mùi người, ở ngay trên da hay sát người.

Hơi thở và mùi da giải thích vì sao một chậu sả để góc phòng gần như không ảnh hưởng tới việc muỗi đốt người ngồi giữa phòng: muỗi vẫn theo hơi thở mà tới. Còn một lớp kem bôi trên da thì làm muỗi tới gần rồi bay đi.

Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết đốt cả ban ngày, nhiều nhất là sáng sớm và chiều tối, hay đậu ở chỗ tối trong nhà như gầm giường, sau rèm, móc quần áo. Muỗi nhà đốt nhiều về đêm. Muỗi nhà đốt nhiều về đêm. Muỗi cái sống khoảng 2–4 tuần, và muỗi vằn thường chỉ bay quanh chỗ đẻ trong phạm vi 100–200 m.

Muỗi sợ mùi gì nhất, xếp theo mức độ?

Xếp từ mạnh tới yếu: thuốc bôi da có hoạt chất được khuyến cáo, rồi tinh dầu khuynh diệp chanh, sả, bạc hà xoa trực tiếp, rồi nhang muỗi, bình xịt phòng, cuối cùng là cây trồng, chanh đinh hương, gừng tỏi. Thứ càng ở sát da càng có tác dụng, thứ để xa người gần như không.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyên dùng thuốc chống muỗi bôi da có hoạt chất đã được đăng ký. Các loại tinh dầu thì chưa được thử nghiệm đầy đủ về thời gian tác dụng.

Vì sao tinh dầu sả, bạc hà hết tác dụng nhanh?

Vì tinh dầu là chất dễ bay hơi. Bôi lên da hay nhỏ vào máy xông, mùi mạnh nhất trong vài phút đầu rồi loãng dần, mồ hôi và nhiệt độ cơ thể làm bay hơi nhanh hơn. Sau chừng nửa giờ, lớp mùi không còn đủ che hơi người, muỗi lại đậu.

Đó là lý do người ta thấy "bôi sả thì đỡ muỗi" lúc mới bôi, rồi một lúc sau vẫn bị đốt. Tinh dầu cũng dễ làm rát, đỏ da khi bôi nguyên chất, nhất là da trẻ con. Nếu dùng, pha loãng theo hướng dẫn và thử trước một vùng da nhỏ.

Có cách nào không cần mùi mà vẫn ít bị muỗi đốt?

Có, và nhiều cách còn hiệu quả hơn mùi: quạt máy thổi ngang người (muỗi bay yếu, khó đậu khi có gió), màn ngủ, lưới chắn cửa sổ, quần áo dài màu sáng, và quan trọng nhất là đổ nước đọng quanh nhà mỗi tuần, vì lăng quăng thành muỗi chỉ sau khoảng 7–10 ngày.

Những chỗ nước đọng hay bị bỏ quên trong nhà phố, căn hộ:

• đĩa lót chậu cây, bình cắm hoa, chậu thuỷ sinh không có cá;
• khay hứng nước tủ lạnh, máy lạnh;
• lu, khạp, xô chứa nước không đậy kín;
• máng xối tắc lá, hố ga ngoài sân, lốp xe cũ, vỏ dừa.

Đi một vòng đổ nước đọng 1 lần mỗi tuần là đủ cắt vòng đời lăng quăng.

Bài thấy lăng quăng trong lu nước phải làm gì có cách xử lý từng loại chỗ chứa nước.

Nhà có người sốt thì có nên chỉ dùng mẹo không?

Không. Nếu trong nhà có người sốt cao đột ngột, đau đầu, đau sau hốc mắt, nổi chấm đỏ, cần đi khám ngay và giữ người bệnh không bị muỗi đốt bằng màn và thuốc bôi, để muỗi không mang virus sang người khác. Mẹo mùi không đủ trong lúc này.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) hướng dẫn hộ gia đình có ca sốt xuất huyết diệt lăng quăng, ngủ màn và phối hợp khi địa phương phun hoá chất. Đọc thêm bài người nhà sốt xuất huyết lây qua muỗi thế nào.

Đèn bắt muỗi, vợt điện, nhang muỗi có tác dụng tới đâu?

Vợt điện có ích để diệt con muỗi đang bay trong phòng. Nhang muỗi, bình xịt phòng làm muỗi tránh hoặc chết trong phòng kín một lúc, nhưng khói, hơi thuốc không tốt khi ngủ cả đêm. Đèn bắt muỗi dùng tia cực tím bắt được nhiều bướm đêm, côn trùng khác hơn là muỗi.

Muỗi tìm người chủ yếu bằng hơi thở và mùi da, nên đèn có ánh sáng kéo được ít muỗi hơn người ta tưởng. Đèn bắt côn trùng hợp với hiên, quầy quán để giảm côn trùng bay chung, không thay được màn ngủ và thuốc bôi.

Trẻ nhỏ, bà bầu chống muỗi thế nào cho an toàn?

Với trẻ nhỏ, màn ngủ, quần áo dài, quạt và lưới cửa là chính. Thuốc bôi chống muỗi chỉ dùng loại ghi rõ độ tuổi trên nhãn; tinh dầu khuynh diệp chanh không dùng cho trẻ dưới 3 tuổi theo khuyến cáo của CDC Mỹ. Bà bầu có thể dùng thuốc bôi đã đăng ký, đọc kỹ nhãn và hỏi bác sĩ khi cần.

Mấy việc nên làm cho phòng trẻ:

• màn ngủ có cả ngày lẫn đêm, vì muỗi vằn đốt ban ngày;
• người lớn bôi thuốc lên tay mình rồi thoa cho trẻ, tránh tay, mắt, miệng trẻ;
• không đốt nhang muỗi, không xịt phòng khi trẻ đang trong phòng;
• tắm rửa, thay đồ cho trẻ sau khi đi chơi ngoài sân về.

Nếu trẻ sốt cao 2 ngày không hạ, quấy khóc, nôn, chảy máu cam, đi khám ngay; sốt xuất huyết ở trẻ cần được theo dõi ở cơ sở y tế. Bài bị muỗi đốt bao lâu thì biết sốt xuất huyết nói rõ các mốc thời gian.

Bôi thuốc chống muỗi thế nào cho đúng?

Bôi một lớp mỏng lên vùng da hở và quần áo theo hướng dẫn trên nhãn, bôi lại khi hết thời gian ghi trên nhãn hoặc sau khi ra nhiều mồ hôi, đi bơi. Nếu dùng kem chống nắng, bôi kem chống nắng trước, chờ khô rồi mới bôi thuốc chống muỗi. Không bôi lên vết thương, vết trầy, quanh mắt miệng.

Mấy lỗi hay gặp khiến thuốc bôi "không ăn thua":

• chỉ bôi tay, quên cổ chân, gáy, nơi muỗi vằn hay đốt;
• bôi quá ít, chấm vài chỗ thay vì phủ đều da hở;
• không bôi lại sau 3–4 giờ ngoài trời nóng;
• bôi rồi mặc đồ tối màu, ngồi chỗ lặng gió cạnh bụi cây.

Về nhà, rửa vùng da đã bôi bằng xà phòng, giặt quần áo có thuốc trước khi mặc lại. Với trẻ nhỏ, người lớn bôi giúp, tránh tay trẻ vì trẻ hay đưa tay lên miệng, mắt.

Cùng nhóm mẹo dân gian, anh chị có thể đọc thêm phòng máy lạnh đóng kín sao vẫn có muỗi và muỗi dĩn là con gì mà đốt ngứa lâu vậy.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi muỗi nhiều cả ngày dù đã đổ nước đọng, khi nhà có sân vườn, hồ cảnh, hố ga, hoặc khu phố có ca sốt xuất huyết. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, tìm ổ lăng quăng quanh nhà trước khi phun, vì phun mà còn ổ thì vài ngày sau muỗi mới lại nở.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu dọn và xử lý ổ lăng quăng, phun sương ngoài sân, vườn, phun tồn lưu chân tường chỗ muỗi đậu. Chỗ ẩm tối nhiều muỗi có thể làm 2 lần mỗi tháng. Cách làm ở trang dịch vụ diệt muỗi; cách nhận ra muỗi vằn, muỗi nhà ở mục muỗi.