Rắn sợ gì nhất?

Nhà ven kênh, nhà vườn ngoại thành, biệt thự có sân cỏ ở TP.HCM, mùa mưa là mùa nghe tin "rắn vào nhà". Nhiều nhà rắc vôi bột, lưu huỳnh quanh tường, treo tỏi, đổ dầu hoả quanh sân. Có nhà yên tâm vì nghĩ đã có vòng bảo vệ, cho tới khi gặp rắn nằm trong góc bếp.

Bài này nói rắn thật sự sợ gì, mẹo dân gian nào không đáng tin, cách làm cho sân nhà không còn hấp dẫn với rắn, và làm gì khi gặp rắn hay bị rắn cắn. Phần này quan trọng với nhà có trẻ nhỏ, người già.

Rắn sợ gì nhất?

Rắn sợ bị lộ ở chỗ trống, sợ rung động mạnh của bước chân, và sợ kẻ săn lớn, trong đó có con người. Rắn cảm nhận rung động qua mặt đất rất nhạy, nên phần lớn sẽ trườn đi trước khi mình thấy. Rắn chỉ cắn khi bị dồn, bị dẫm hoặc bị bắt.

Hiểu điều này để làm hai việc: khi đi vào bụi rậm, vườn tối, dậm chân, dùng gậy gõ, cầm đèn để rắn biết mà tránh; và giữ sân nhà thoáng, cỏ cắt ngắn, không có đống gạch, củi, ván cho rắn nấp. Rắn không ở lâu chỗ không có chỗ nấp và không có mồi.

Lưu huỳnh, vôi, tỏi có đuổi được rắn không?

Gần như không. Rắn "ngửi" bằng lưỡi, và các thử nghiệm ở nước ngoài với bột lưu huỳnh, băng phiến cho thấy rắn bò qua vòng bột mà không tránh rõ. Vôi bột, tỏi, sả, tóc rối cũng chưa có bằng chứng tác dụng. Dầu hoả, xăng đổ quanh nhà còn gây cháy và ô nhiễm đất.

Vì sao rắn vào nhà mình?

Vì có thức ăn và chỗ nấp. Rắn ăn chuột, ếch, cóc, thằn lằn, chim non, trứng. Nhà có chuột trong kho, gầm bếp, chuồng gà; sân có ao, mương, nhiều cóc nhái sau mưa là nhà rắn tìm tới. Đống gạch, củi, ván, bụi rậm, hốc tường, cống hở là chỗ nấp.

Gặp rắn trong nhà thì làm gì?

Giữ khoảng cách ít nhất 2 m, đưa trẻ nhỏ và thú cưng ra khỏi phòng, đóng cửa phòng có rắn, nhét khăn vào khe dưới cửa nếu được, rồi gọi người có kinh nghiệm bắt rắn. Không tự bắt, không đánh, vì phần lớn người bị rắn cắn là lúc cố bắt hoặc đánh rắn.

Nếu rắn ở ngoài sân và đang bò đi, cứ để nó đi. Chụp ảnh từ xa để người bắt rắn biết loài. Một số loài rắn ở Việt Nam thuộc danh mục được bảo vệ, khi bắt được cần bàn giao cho Kiểm lâm, không tự giết hay bán.

Bị rắn cắn thì sơ cứu ra sao?

Giữ bình tĩnh, cho người bị cắn nằm yên, bất động chi bị cắn bằng nẹp, tháo nhẫn, vòng ở tay chân bị cắn, rồi đưa ngay tới bệnh viện gần nhất. Không rạch vết cắn, không hút nọc, không đắp lá, không garô chặt, không chườm đá. Ghi lại giờ bị cắn và chụp ảnh rắn nếu an toàn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp rắn cắn vào nhóm bệnh nhiệt đới cần được quan tâm, và nhấn mạnh việc đưa người bị cắn tới cơ sở y tế có huyết thanh kháng nọc càng sớm càng tốt. Ở TP.HCM, các bệnh viện lớn có khoa cấp cứu, chống độc tiếp nhận ca rắn cắn.

Rắn nào hay vào nhà ở TP.HCM và vùng ven?

Hay gặp là rắn nước, rắn bông súng ở nhà gần ao, kênh; rắn lục đuôi đỏ ở nhà có vườn cây rậm; thỉnh thoảng có rắn hổ mang ở vùng ven, khu đất trống, nhất là mùa mưa. Rắn nước không có nọc nguy hiểm, nhưng không ai nên đoán loài bằng mắt rồi tự bắt.

Tài liệu về rắn hổ mang một mắt kính trên Reptile Database ghi nhận loài này có mặt ở miền Nam Việt Nam, sống cả gần khu dân cư, nơi có nhiều chuột. Thấy rắn bạnh cổ, phải lùi xa, không lại gần chụp ảnh. Trang rắn có thêm ảnh các loài.

Nhà có trẻ nhỏ cần chuẩn bị gì trước mùa mưa?

Trước mùa mưa, cắt cỏ ngắn quanh nhà, dọn đống vật liệu, bịt khe chân cửa, lỗ cống, kiểm soát chuột trong kho, chuồng. Dạy trẻ không thò tay vào hốc tường, bụi rậm, đống gạch; thấy rắn thì đứng yên, lùi chậm và gọi người lớn. Dán số điện thoại cấp cứu ở chỗ dễ thấy.

Một danh sách cho gia đình có trẻ nhỏ ở nhà vườn, nhà ven kênh:

1. Sân chơi của trẻ cỏ cắt thấp, không có đống gạch, củi.
2. Đèn chiếu sáng lối đi ban đêm, trẻ mang dép khi ra sân tối.
3. Cửa ra sân có nẹp chân cửa, cửa lưới đóng khi trời tối.
4. Kho, chuồng gà có trạm bả chuột có khoá, trẻ không với tới.
5. Người lớn biết sơ cứu: giữ bất động, đưa đi viện, không rạch, không hút nọc.

Nghiên cứu của Đại học Nebraska về các loại chất đuổi rắn bán trên thị trường cho thấy rắn bò qua vùng có chất đuổi mà không tránh rõ. Vì vậy đừng yên tâm vì đã rắc bột quanh nhà; dọn sân và bớt chuột mới là việc có tác dụng.

Vì sao mùa mưa rắn vào nhà nhiều hơn?

Mưa lớn làm ngập hang rắn, hang chuột, đẩy cả rắn lẫn mồi của chúng lên chỗ khô và cao, trong đó có sân nhà, nhà kho, gầm cầu thang. Mùa mưa cũng là mùa cóc nhái, chuột sinh sản nhiều, rắn đi săn nhiều. Vì vậy từ tháng 5 tới tháng 11 ở miền Nam hay nghe tin rắn vào nhà hơn.

Việc nên làm trong mùa mưa:

• kiểm sân, kho, nhà vệ sinh ngoài sân, gầm cầu thang sau mỗi trận mưa lớn;
• đóng cửa ra sân khi trời tối, bật đèn lối đi;
• kê đồ trong kho cao khỏi nền, không để bao tải, ván sát tường;
• không để thức ăn gia súc, bao lúa hở, vì kéo chuột rồi kéo rắn;
• giữ nắp cống, lưới chắn rãnh thoát nước kín.

Cùng nhóm mẹo dân gian, anh chị có thể đọc thêm rắn mối vào nhà có sao không và ong tò vò làm tổ trong nhà có nguy hiểm không.

Khi nào nên gọi người làm?

Gọi ngay khi có rắn trong nhà, trong kho, trần, hoặc sân thường xuyên thấy rắn, xác rắn lột. Kỹ thuật viên tới bắt rắn và rà lối vào: hốc tường, khe cửa, cống, trần giả, chuồng trại, đống vật liệu quanh nhà.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu bắt sống và di dời rắn, bàn giao Kiểm lâm với loài được bảo vệ, chỉ chỗ cần bịt lối vào và kiểm soát chuột quanh nhà để rắn không còn lý do quay lại. Cách làm ở trang dịch vụ bắt rắn; đặc điểm các loài ở mục rắn; kiểm soát chuột ở trang dịch vụ diệt chuột.