Kiểm soát côn trùng không dùng hoá chất được không?

Không dùng hoá chất thì xử lý được tới đâu?

Tới đâu là tuỳ loài, không tuỳ mức cố gắng. Loài vào nhà từ bên ngoài hoặc trú ở chỗ tay với tới được thì xử lý phần lớn bằng cơ học, nhiệt và vệ sinh. Loài làm ổ sâu trong khe kín hay trong kết cấu thì cần bả chứa hoạt chất, dù chỉ với lượng rất nhỏ.

Vì sao chuột và ruồi xử lý được gần hết bằng cơ học?

Vì cả hai phải đi vào từ bên ngoài và cần nguồn thức ăn lộ ra. Chuột nhắt lọt được khe cửa từ 6 mm, nên nẹp chân cửa, trám cổ ống và lưới chắn ô thoáng cắt phần lớn đường vào. Ruồi nhà đẻ ở rác hữu cơ, đổ rác mỗi tối là cắt được chỗ đẻ.

Chuột đã vào trong thì dùng bẫy lồng hoặc bẫy kẹp đặt dọc chân tường, đúng đường chúng chạy. Ruồi cống 2–5 mm sinh trong màng nhầy thành ống thoát, nên cọ ống bằng bàn chải và nước nóng hiệu quả hơn mọi loại thuốc xịt vào miệng cống.

Rệp giường có xử lý bằng nhiệt được không?

Được, với đồ vải và mặt nệm. Chăn, ga, quần áo giặt sấy 60 °C diệt được cả rệp lẫn trứng. Hơi nước nóng trên 50 °C phun chậm vào đường chỉ nệm và khe giường cũng có tác dụng, miễn là đầu phun đi đủ chậm để nhiệt thấm vào khe.

Giới hạn nằm ở phạm vi: rệp trốn trong vòng 1,8 m quanh chỗ ngủ, cả trong khe tường, ổ điện, khung tranh, nơi hơi nước khó tới. Nhiệt là phần nhà tự làm với đồ vải; phần khe do đội kỹ thuật phun thuốc tồn lưu trong một buổi, rồi theo dõi 14 ngày cho lứa trứng nở sau. Cách một đội làm có ở diệt rệp giường một buổi trọn gói, kiểm lại 14 ngày.

Vì sao gián, kiến và mối bắt buộc phải có hoạt chất?

Vì ổ của chúng nằm ở nơi tay người không với tới: khe tủ bếp, trong móng, trong kết cấu gỗ. Con nhìn thấy ngoài sáng chỉ là phần nhỏ của đàn. Thứ cần ở đây không phải phun nhiều, mà là hoạt chất được chính con vật mang về ổ.

Với gián, kiến, lượng hoạt chất trong bả rất nhỏ, đặt vào khe hoặc hộp bả kín nên người và vật nuôi gần như không chạm tới. Với mối, công ty đặt trạm nhử cố định 7–14 ngày, sau 14 ngày nghiệm thu thì phun thuốc truyền dẫn khoanh vùng lên mối thợ, không khoan hay phun tràn cả nền. Đây là cách "ít hoá chất" thực tế nhất với ba loài này; các bước với mối có ở trang dịch vụ diệt mối: khảo sát, trạm nhử, phun thuốc truyền dẫn.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.

Dọn ổ nước thay được phun muỗi tới mức nào?

Với muỗi vằn quanh nhà, dọn ổ nước làm được phần lớn việc. Lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên đổ nước đọng, úp chai lọ, thông máng xối mỗi tuần là cắt được nguồn trước khi lứa mới bay ra. Phun chỉ cần khi có ca sốt xuất huyết hoặc muỗi đã nhiều.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: trứng chịu khô tới 8 tháng ở thành lu, thành chậu. Đổ nước đi mà không cọ thành thì mưa xuống trứng lại nở. Vì thế dọn ổ nước là việc theo lịch, không làm một lần rồi thôi.

Khi nào nên ưu tiên cách không hoá chất trong nhà?

Khi trong nhà có trẻ nhỏ, người bệnh hô hấp, bể cá hay vật nuôi nhỏ, và khi bếp đang hoạt động. Ở những chỗ đó, bẫy cơ học, lưới chắn và bả đặt trong hộp kín là lựa chọn thay cho phun. Nếu vẫn phải phun, làm ngoài giờ và để khu đó thông thoáng trước khi quay lại.

Nhà máy thực phẩm cũng vậy: nhiều bộ tiêu chuẩn yêu cầu hạn chế hoạt chất bên trong khu sản xuất, ưu tiên đèn bắt ruồi, tấm keo và bẫy chuột; trạm bả chuột có khoá để ở vành đai ngoài. Cách cắt nguồn không hoá chất dùng được bao lâu thì thấy kết quả tuỳ loài, thường 4–8 tuần mới rõ.

Tinh dầu và máy siêu âm có phải cách không hoá chất đáng tin?

Không, nếu dùng làm biện pháp chính. Tinh dầu xua được côn trùng ở chỗ vừa xịt trong vài giờ rồi bay hơi hết, còn máy siêu âm chưa có bằng chứng cho thấy tác dụng. Hai thứ này tạo cảm giác đã làm gì đó, trong khi việc bịt lối và cắt nguồn bị hoãn lại.

Chuột cũng quen mùi bạc hà sau vài lần đi qua mà không bị gì, xem tinh dầu bạc hà có đuổi được chuột không. So sánh độ bền và chi phí theo năm giữa hoá chất, tinh dầu và biện pháp cơ học có ở bài hoá chất và cách tự nhiên, cái nào bền hơn. Bảy nhóm phương pháp và loài hợp với từng nhóm, xem bảy nhóm phương pháp hợp loài nào. Đặc điểm ba loài chuột trong nhà có ở ba loài chuột: nhận ra bằng phân và đuôi.