Hoá chất và cách tự nhiên: cái nào bền hơn?

Hoá chất hay cách tự nhiên giữ tác dụng lâu hơn?

Tính trên mỗi lần làm, hoá chất giữ lâu hơn hẳn: lớp phun tồn lưu còn tác dụng nhiều tuần, tinh dầu chỉ vài giờ. Nhưng bảng dưới tách riêng nhóm cơ học khỏi nhóm chất tự nhiên, vì hai thứ này hay bị gộp làm một, trong khi cơ học mới là hướng giữ lâu nhất.

Vì sao tinh dầu và chất xua tự nhiên hết tác dụng nhanh?

Vì phần lớn chúng là hợp chất bay hơi. Chúng phát tán vào không khí rồi loãng dần trong vài giờ, và mở cửa hay bật quạt làm quá trình đó nhanh gấp nhiều lần. Không có gì bám lại trên bề mặt để làm việc cho ngày hôm sau, nên sáng mai lại phải xịt từ đầu.

Tinh dầu cũng chủ yếu đuổi chứ không diệt. Con gián hay con kiến tránh chỗ vừa xịt rồi đi đường khác, ổ vẫn nguyên. Với kiến, vỏ cam hay lá bạc hà chỉ làm gián đoạn đường đi trong ít giờ, sau đó đàn lập đường mới.

Vì sao lớp phun tồn lưu giữ được lâu?

Vì hoạt chất được bào chế ngược với tinh dầu: bám thành lớp mỏng, không bay hơi, phân huỷ chậm. Côn trùng bò qua lớp đó nhiều tuần sau vẫn trúng thuốc rồi chết từ từ. Trên vách khô trong nhà, WHO kỳ vọng thuốc bám 3–6 tháng với deltamethrin; chỗ hay lau, dính nước mất sớm hơn.

Con số đó chỉ đúng trên bề mặt khô, kín gió, không bị lau. Tường vôi, gỗ mộc hay chỗ bị lau thường xuyên giữ ngắn hơn nhiều; bảng theo từng loại bề mặt có ở bài sau khi phun, hiệu lực kéo dài bao lâu.

Kỹ thuật viên của công ty chỉ đặt lớp tồn lưu ở chỗ côn trùng bò đi kiếm ăn: chân tường, khe nứt, miệng cống, góc ẩm tối. Gián, kiến bò qua thì dính thuốc và mang về tổ. Muỗi, ruồi thì phun sương, hoạt chất làm chúng suy hô hấp, tê liệt dần; nhà có cả hai nhóm thì làm cả hai cách trong một buổi.

Biện pháp cơ học có phải hướng bền nhất?

Đúng, và cũng là hướng hay bị bỏ qua nhất vì nó không giống "diệt côn trùng". Một khe chân cửa được bịt thì chặn chuột nhắt suốt nhiều năm; chuột nhắt chui được khe cửa từ 6 mm. Sáu việc dưới đây làm một lần, chỉ cần kiểm lại khi vật liệu hỏng.

• Bịt cổ ống xuyên tường và khe chân tường bằng vữa hoặc keo.
• Lắp lưới chắn cho cửa sổ và lỗ thông gió.
• Thay gioăng cửa đã cứng, lắp nẹp chắn chân cửa.
• Thay nắp thoát sàn bằng loại có lưới.
• Sửa chỗ thấm và đọng nước cố định.
• Chuyển thực phẩm khô sang hộp kín có nắp.

Tính chi phí theo năm thì hướng nào rẻ hơn?

So theo năm, không so theo lần. Một lượt phun tồn lưu đắt hơn một chai tinh dầu, nhưng tinh dầu phải dùng hằng ngày suốt 12 tháng thì tổng thường không rẻ hơn, mà kết quả kém hơn hẳn. Biện pháp cơ học tốn nhiều ở lần đầu, rồi gần như không tốn gì trong 2–3 năm sau.

Phép so đúng gồm cả số lần phải xử lý phát sinh ngoài lịch. Nhà đã làm xong phần cơ học thường cần ít lượt phun hơn hẳn. Mức giá tham khảo theo mặt bằng có ở bảng giá diệt côn trùng tổng hợp.

Cách tự nhiên vẫn hợp ở đâu, và có an toàn hơn không?

Có ba chỗ hợp: tinh dầu bôi da khi ở ngoài trời vài giờ, bàn ăn đang bày thức ăn nơi không được phun, và lúc tạm chờ xử lý chính thức. Vấn đề chỉ xuất hiện khi coi đó là cách lâu dài, vì nó làm việc bịt lối và cắt nguồn bị hoãn lại.

Tự nhiên cũng không có nghĩa là vô hại. Tinh dầu đậm đặc gây kích ứng da và có loại độc với mèo; nhang xua côn trùng tạo khói không nên hít lâu, nhất là với trẻ nhỏ và người bệnh hô hấp. Độ an toàn vẫn nằm ở liều lượng và cách dùng, kể cả với chất có nguồn gốc thực vật.

Kết hợp ba hướng theo thứ tự nào để ít hoá chất nhất?

Làm phần cơ học trước, cắt nguồn thức ăn và nước, rồi dùng bả cho phần còn lại; chỉ phun khi mật độ đã cao. Với gián, dùng hoạt chất khác khi bả không hiệu quả sau 2–3 tuần, thay vì chuyển ngay sang phun. Thứ tự này giữ hoá chất ở mức thấp nhất.

1. Làm hết phần cơ học, vì nó chặn một phần vấn đề trong nhiều năm.
2. Cắt nguồn thức ăn và nước trong nhà.
3. Dùng bả gel và bẫy cho phần còn lại, đặt trong khe kín; loại nào hợp loài nào có ở bài chọn nhóm biện pháp theo từng loài.
4. Chỉ phun tồn lưu khi mật độ đã cao hoặc hai bước trên chưa đủ.
5. Dùng chất xua tự nhiên cho tình huống tạm thời trong vài giờ.

Xịt chất xua quanh chỗ đặt bả làm côn trùng tránh khu đó và bả không được ăn, nên hai thứ phải tách chỗ. Với từng loài, bỏ hẳn hoá chất thì giữ được tới mức nào, xem từng loài không hoá chất làm được tới đâu. Nơi có bếp, kho cần giữ mức thấp quanh năm thì chạy chương trình kết hợp vệ sinh và phun theo tháng, nhờ đó lượng phun giảm dần qua các lượt.