Kiến có cánh là kiến gì, vì sao nhà lại nhiều?

Kiến có cánh là kiến gì?

Không phải một loài riêng. Kiến có cánh là kiến chúa non và kiến đực, hai loại duy nhất trong tổ sinh sản được. Tổ thả chúng ra cùng lúc để giao phối trên không. Con đực chết sau vài ngày, con chúa bẻ cánh rồi bò tìm khe kín đẻ lứa thợ đầu.

Loài kiến nào cũng có lứa có cánh, từ kiến li ti trong bếp tới kiến đen to trong gỗ. Kiến thợ đi hàng thì không bao giờ mọc cánh. Kiến cánh không cắn phá đồ; con đực không có ngòi, chúa kiến lửa thì có, nên đừng bóp bằng tay trần. Con có cánh mà thân không thắt eo, bốn cánh dài bằng nhau thì nhiều khả năng là mối, cách soi có ở bài eo, râu, cánh: ba chỗ tách mối với kiến.

Kiến có cánh màu đen, đỏ, nâu là loài nào?

Màu và cỡ của con có cánh thường đủ để đoán loài. Kiến cánh đen, to gần như luôn là kiến thợ mộc. Kiến cánh đỏ hoặc nâu đỏ bay ra từ ụ đất ngoài sân là kiến lửa. Con cánh to màu xanh lục là chúa kiến vàng. Hai loài li ti trong bếp hầu như không bay đàn.

Con kiến cánh đen to cỡ đốt ngón tay, lặp lại trong nhà vào tháng 5–6, là dấu nên soi các khung gỗ bị thấm. Kiến thợ mộc cần tổ mẹ 3–6 năm mới đủ lớn để thả lứa có cánh, nên đàn bay nghĩa là tổ đã ở đó lâu; đặc điểm loài có ở trang kiến thợ mộc đùn mùn cưa từ gỗ ẩm.

Kiến cánh xuất hiện khi nào?

Ở TP.HCM, kiến cánh rộ vào đầu mùa mưa, khoảng tháng 5–6, rải rác tới tháng 9. Đàn hay bay vào chiều tối, trong 1–2 ngày sau mưa, lúc đất mềm, không khí ẩm và trời lặng gió. Cả khu thường thấy đàn bay cùng một buổi, vì các tổ cùng đợi một trận mưa.

Kiến lửa lệch lịch một chút. Theo số liệu UF/IFAS đo ở Florida, tổ kiến lửa phải qua khoảng một năm tuổi mới thả kiến cánh, hay bay giữa trưa một ngày nắng ấm sau mưa, mỗi năm 6–8 đợt; chúa sống 2–6 năm nên một ụ ngoài sân có thể thả đàn nhiều mùa liền. Kiến thợ mộc thì bay đúng đợt mưa đầu mùa. Ụ tổ và vết đốt có ở trang kiến lửa: ụ đất ngoài sân, đốt nổi mụn mủ.

Vì sao nhà có nhiều kiến cánh?

Vì có một tổ trưởng thành rất gần và đèn nhà là điểm sáng nhất trên đường bay. Tổ kiến thợ mộc đủ lớn thả 200–400 kiến cánh mỗi năm, một đợt bay của kiến lửa có thể tới 4.500 con có cánh. Vài tổ quanh nhà là đủ phủ kín bóng đèn.

Đàn từ ngoài vào thì tụ ở bóng đèn, cửa sổ trong một hai tối rồi thôi. Đàn nở trong nhà thì bò ra từ cùng một khe, ở cả phòng đóng cửa, nhiều ngày liền.

Ba câu hỏi dưới đây đủ để biết nguồn nằm trong hay ngoài nhà:

• Tắt đèn rồi còn kiến cánh bò ra không? Còn thì nguồn ở trong nhà.
• Con cánh xuất hiện ở phòng nào? Phòng kín, xa cửa sổ mà vẫn có thì tổ nằm trong tường hoặc dưới sàn.
• Chỗ đó có kiến thợ cùng loài đi hàng không? Có thì tổ đã kiếm ăn trong nhà từ trước khi thả đàn.

Chuyện đàn bay có phải điềm gì không, và nó nói gì về tổ quanh nhà, có ở bài kiến cánh bay vào nhà là điềm gì.

Kiến cánh có làm tổ trong nhà được không?

Được, nếu con chúa đã giao phối lọt vào một khe kín và ẩm. Nó bẻ cánh, chui vào kẽ nẹp chân tường, ổ điện, chậu cây hay hộp kỹ thuật, rồi tự nuôi lứa thợ đầu. Phần lớn chúa non chết sớm, nhưng một con sống sót là trong nhà có thêm một đàn.

Hai loài li ti trong bếp làm khác. Kiến Pharaoh giao phối ngay trong tổ, không bay đàn; theo UF/IFAS một tổ lớn có vài trăm con chúa và tách thành tổ con khi bị thuốc có mùi xua đuổi. Kiến hôi cũng lập tổ mới bằng cách chia đàn. Với hai loài này, xịt bình mua ngoài làm đàn tản ra nhiều khe hơn; xem trang kiến hôi, kiến ma: xịt là tách tổ.

Thấy kiến cánh trong nhà thì làm gì ngay?

Việc đầu là giữ mẫu và giảm đèn, chưa cần xịt. Phần lớn kiến cánh tự chết sau đợt bay, còn tổ gốc vẫn nguyên. Sáu bước dưới đây làm trong một hai ngày, để biết đúng loài và lần ra khe tổ trước khi đặt bả.

1. Giữ 3–4 con vào lọ có nắp để soi eo, râu, cánh và so cỡ với bảng ở trên.
2. Ghi giờ thấy và chỗ đông nhất: quanh đèn hay ra từ một khe.
3. Hút bụi con đang bay và con đã rụng cánh, không quét dồn vào góc.
4. Tắt bớt đèn hướng ra sân, kéo rèm trong 2–3 tối cao điểm.
5. Chiều hôm sau đặt một giọt đường và một giọt mỡ cách hàng kiến thợ 10 cm, chờ 20–30 phút rồi đi theo chiều kiến tha mồi về.
6. Đánh dấu khe kiến biến mất: đó là chỗ đặt bả, cách cửa ổ 30–50 cm.

Chỗ kiến hay làm tổ trong nhà phố, căn hộ và cách bịt từng chỗ có ở kiến trong nhà ở, căn hộ: bếp, ban công, hộp kỹ thuật.

Công ty xử lý đàn kiến cánh thế nào?

Kỹ thuật viên nhắm vào tổ gốc, không đuổi đàn đang bay: phun tồn lưu dọc chân tường, khe nứt, ngưỡng cửa và đường kiến đi, kết hợp rải bả ở cửa khe kiến thợ ra vào. Kiến thợ bò qua thuốc và ăn bả khi đi kiếm ăn, chết từ từ nên kịp mang thuốc về tổ.

1. Khảo sát: soi mẫu bạn giữ, đi theo hàng kiến thợ, đánh dấu khe tổ và chỗ gỗ ẩm.
2. Rải bả ở cửa khe và trên đường kiến đi; bả dùng loại có trong danh mục Bộ Y tế cho phép.
3. Phun tồn lưu dọc chân tường, ngưỡng cửa, khe nứt quanh khu có tổ, chừa chỗ đặt bả ra.
4. Không khoan tường bơm bột, không đổ thuốc vào cửa tổ: kiến thợ phải còn đi lại thì mới mang bả về được.
5. Quay lại kiểm vào ngày 5–7. Hàng thưa dần sau 5–10 ngày; tổ lớn cần vài tuần mới giảm rõ.
6. Nhà năm nào cũng có đàn bay thì chuyển sang lịch kiểm 1 lần mỗi tháng, đặt lại bả trước mùa mưa.

Bảo hành là cam kết quay lại xử lý khi kiến hoạt động lại trong thời hạn, không phải lời hứa hết kiến, vì tổ nhà bên và cây sát tường vẫn thả đàn mới mỗi mùa mưa. Cách làm có ở dịch vụ đặt bả theo hàng kiến, phun tồn lưu ngưỡng cửa, mức phí ở bảng giá xử lý kiến theo mặt bằng, lịch tháng ở gói kiểm soát côn trùng định kỳ mỗi tháng.

Những sai lầm nào làm đàn kiến cánh trở lại năm sau?

Sai lầm lớn nhất là dồn sức vào con đang bay. Kiến cánh chỉ là phần nhỏ của đàn; tổ gốc còn chúa thì năm sau lại thả lứa mới đúng mùa. Bốn lỗi dưới đây hay gặp nhất khi chủ nhà tự làm, lỗi nào cũng làm việc tìm tổ chậm cả tuần.

• Xịt khắp phòng: kiến thợ tránh mùi thuốc, bỏ qua bả đặt ở đó sau này.
• Bật đèn ngoài sân để "dụ ra": kéo thêm kiến cánh và côn trùng bay khác tới.
• Quét cánh rụng mà không nhìn: mất dấu để biết là kiến hay mối.
• Bịt khe ngay tối đó: đàn trong tường tìm lối khác, có khi ra ở phòng bên.

Kiến cánh thường rộ cùng đợt kiến thợ dời tổ vào nhà sau mưa; vì sao hai đợt đi cùng nhau có ở bài mùa nào kiến vào nhà nhiều nhất.