Kiến hôi, kiến ma: con kiến li ti đi hàng trong bếp, xịt là tách tổ
Kiến hôi, còn gọi kiến ma Tapinoma melanocephalum, dài 1,3–1,5 mm, đầu ngực đen, bụng và chân trong mờ nên nhìn như nửa con, bóp có mùi hôi. Nó làm tổ trong khe tủ bếp, ổ điện, chậu cây, có nhiều kiến chúa trong một tổ, nên xịt thuốc là tổ tách ra hai ba chỗ.
Hàng kiến li ti chạy lộn xộn từ ổ cắm ra hộp đường, bóp một con thấy mùi hôi lạ: đó là kiến hôi, tên khác là kiến ma vì nửa thân trong suốt. Là loài kiến hay gặp nhất trong bếp căn hộ và quán cà phê ở TP.HCM.
Trong các ca kiến trong nhà mà đội kỹ thuật Khử Trùng Toàn Cầu xử lý, đây là loài duy nhất mà chủ nhà càng xịt càng nhiều. Không phải thuốc kém, mà vì tổ có nhiều chúa và tách đàn khi ngửi mùi thuốc.
Nhận ra kiến hôi bằng gì?
Nhỏ 1,3–1,5 mm, nhìn như nửa con vì đầu ngực đen còn bụng và chân trong mờ. Đi hàng ngoằn ngoèo, không thẳng, chạy giật cục khi bị động. Bóp một con ngửi có mùi hôi như dừa thối. Tổ trong nhà, quanh chỗ có đường và nước: hộp sữa, lọ mật, máy pha cà phê, bồn rửa.
| Xem ở | Kiến hôi, kiến ma | Kiến đen thường ngoài sân |
|---|---|---|
| Cỡ | 1,3–1,5 mm | 3–5 mm |
| Màu | Đầu ngực đen, bụng chân trong mờ | Đen hoặc nâu đều |
| Hàng đi | Ngoằn ngoèo, giật cục | Thẳng, đều |
| Mùi khi bóp | Hôi như dừa thối | Chua nhẹ hoặc không mùi |
| Tổ | Trong nhà: khe tủ, ổ điện, chậu cây; nhiều chúa | Ngoài đất, một chúa |
| Thích ăn | Đường, mật, sữa, dầu mỡ | Đạm, côn trùng chết |

Kiến hôi thích ngọt nhưng đổi khẩu vị theo mùa: mùa mưa tổ nuôi ấu trùng nhiều nên chuyển sang thích đạm và dầu. Vì thế thử gel hai loại trước khi chấm là bước không bỏ được.
Kiến hôi ở đâu và vào nhà bằng đường nào?
Tổ ở ngay trong nhà, không phải ngoài sân: sau nẹp chân tường, trong hộp ổ cắm, khoang mô-tơ tủ lạnh, hộc máy pha cà phê, đất chậu cây cảnh, kẽ ván sàn gỗ. Vào nhà theo chậu cây mua về, theo thùng hàng, hoặc bò từ căn bên cạnh qua hộp kỹ thuật và ống thoát nước.
- Bếp: nẹp chân tường sau tủ bếp, khe mặt đá và tường, ống thoát bồn rửa, hộp sữa, lọ mật để hở.
- Thiết bị: ổ cắm, máy pha cà phê, lò vi sóng, bo mạch máy lạnh; ấm và có khe.
- Chậu cây trong nhà, ban công: đất chậu là tổ sẵn; kiến theo chậu vào nhà mới.
- Chung cư: hộp kỹ thuật, khe ống xuyên sàn; căn bên xử lý thì kiến dồn sang căn mình.

Căn hộ mới bàn giao đã có kiến thường là do chậu cây và vật liệu xây dựng, không phải do căn bên; đọc căn hộ mới bàn giao đã có kiến, do đâu. Hàng kiến dài trong bếp cho biết tổ ở đâu, xem kiến kéo thành hàng dài trong bếp nghĩa là tổ ở đâu.
Vì sao kiến hôi có nhiều chúa và xịt là tách tổ?
Một tổ kiến hôi có vài chục kiến chúa cùng đẻ, thợ từ vài trăm tới vài nghìn, nối nhau thành mạng tổ nhỏ. Khi ngửi mùi thuốc xịt, vài chúa mang trứng và một nhóm thợ chạy sang khe khác lập tổ mới trong vài giờ. Xịt một hàng, tuần sau có hai hàng ở hai góc.
| Mốc | Kiến hôi, kiến ma |
|---|---|
| Chúa mỗi tổ | Nhiều, vài chục |
| Thợ mỗi tổ | Khoảng 100–1.000 |
| Trứng tới thợ | Khoảng 16–52 ngày |
| Cách lan | Tách đàn khi bị xáo trộn, theo chậu cây và hàng hoá |
| Tổ chết khi | Chúa ăn gel do thợ tha về, sau vài tuần |
Không lau hàng kiến bằng nước tẩy trước khi chấm gel: mất đường mùi, kiến tìm đường mới và tổ có thể tách. Để nguyên hàng, chấm gel cạnh hàng, kiến tự đi vào gel.
Kiến hôi làm hỏng gì trong bếp?
Không đốt, không truyền bệnh mạnh, nhưng bò vào đúng thứ đắt và nhạy: hộp sữa bột, mật ong, ly nước để qua đêm, máy pha cà phê. Kiến chết trong ổ cắm và bo mạch tủ lạnh, máy lạnh gây chập. Với quán cà phê, kiến trên quầy pha chế là thứ khách chụp lại trước khi phàn nàn.
- Thức ăn trẻ nhỏ: hộp sữa, cháo để nguội trên bàn; kiến hôi vào chỉ sau 15–20 phút.
- Máy móc: tổ trong máy pha cà phê, lò vi sóng, bo mạch máy lạnh; kiến chết tích lại làm chập.
- Quán cà phê, tiệm bánh: quầy siro, khay topping; ghi biên bản khi kiểm tra.
- Phòng ngủ, phòng tắm: theo đường ống tới nước; đọc vì sao kiến vào phòng tắm và cách xử lý.
Mật ong thật có hút kiến không, chuyện hay được hỏi, nói ở mật ong thật có thu hút kiến không.
Xử lý kiến hôi bằng bả gel và phun tồn lưu khác tự xịt ở chỗ nào?
Gel không giết ngay. Thợ ăn gel, mang về mớm cho chúa và ấu trùng, đàn giảm dần. Bình xịt tự mua chỉ giết thợ trên đường đi và làm tổ tách. Kỹ thuật viên chấm gel bả có trong danh mục Bộ Y tế cho phép dọc hàng kiến, gần khe tổ, dặn không lau, không xịt.
Kiến hôi đổi khẩu vị theo mùa, nên trước khi chấm, kỹ thuật viên thử một giọt gel ngọt và một giọt gel đạm cạnh hàng xem kiến bu loại nào. Nơi có trẻ nhỏ thì gel để trong hộp bả kín. Đường và mật trong nhà được đậy kín để gel là thứ ngọt duy nhất kiến tìm thấy. Dọc chân tường, khe nứt nơi kiến bò qua, cách xa chỗ chấm gel, kỹ thuật viên phun thêm thuốc tồn lưu: kiến đi ngang bề mặt đó chết từ từ và mang thuốc về tổ.
Lượt kiểm sau, hàng kiến thưa dần là đúng hướng; hàng mới mọc ở góc khác thì chấm thêm. Khe mặt đá, lỗ luồn ống được bịt silicone, chậu cây trong nhà kê đĩa nước.

Bốn bước tự làm trong bếp nhà, đọc bốn bước tự xử lý kiến trong bếp nhà mình. Quán cà phê, nhà hàng xem cách xử lý kiến cho nhà hàng, quán ăn. Con kiến đốt rát ngoài sân là kiến lửa, con to ở khung cửa gỗ là kiến thợ mộc; bảng so năm loài ở trang loài kiến.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- University of the West Indies (UWI), The Online Guide to the Animals of Trinidad and Tobago. Tapinoma melanocephalum (Ghost Ant), 2016. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Texas A&M Urban Entomology. Ghost ant (Tapinoma melanocephalum). Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















