Cách tìm ổ chuột và lối chạy trong nhà

Ổ chuột không nằm giữa nhà. Chuột chọn chỗ tối, kín, ít bị động tới, gần nguồn ăn và nước: khoang sau tủ lạnh, gầm tủ bếp, thùng carton cất lâu, góc trần, gác mái, hộp kỹ thuật. Từ ổ, chuột đi theo vài lối cố định mỗi đêm. Tìm được ổ và lối chạy thì đặt bẫy trúng chỗ, bịt đúng lỗ, không phải rải bẫy khắp nhà.

Bài này chỉ cách tìm ổ chuột theo từng bước: chuẩn bị gì, soi lúc nào, đọc dấu vết ra sao, rắc bột để thấy dấu chân, và những chỗ cần soi ở bếp, trên trần, gara, sân. Đây là cách kỹ thuật viên làm khi khảo sát, chỉ khác là họ có thêm đèn UV. Nếu chưa chắc nhà có chuột hay không, đọc trước bài sáu dấu hiệu cho biết nhà đang có chuột.

Ổ chuột trông như thế nào?

Ổ chuột là một đống vật liệu mềm do chuột tha về: giấy vụn, bông, vải, nilon, lá khô, xốp bị cắn nhỏ, nén thành hình tròn cỡ nắm tay tới bằng bát ăn cơm. Quanh ổ có phân, mùi khai, vụn thức ăn. Ổ đang dùng có vật liệu mới, phân đen bóng; ổ bỏ có phân xám khô.

Ổ chuột cái đang nuôi con thường kín và ấm hơn, hay nằm trong thùng carton, ngăn tủ ít mở, khoang máy. Thấy chuột con chưa mở mắt là đã tới tận ổ. Bài chuột đẻ trong nhà, cần làm gì ngay nói tiếp cách xử lý lúc đó.

Cần chuẩn bị gì trước khi đi tìm?

Chỉ cần đèn pin sáng trắng, có thể dùng đèn điện thoại; găng tay cao su; khẩu trang; một gương nhỏ soi góc khuất; bột mì hoặc phấn rôm để rắc; và giấy bút ghi điểm. Căn hộ mất khoảng 30–45 phút soi, nhà phố hai ba tầng mất 1–2 giờ nếu soi cả trần và sân.

• Đèn pin chùm hẹp: rọi sâu vào khe sau tủ, gầm bếp, lỗ trần.
• Gương nhỏ: soi mặt sau tủ lạnh, gầm máy giặt, mặt trên tủ bếp trên.
• Găng tay, khẩu trang: không chạm tay trần vào phân, vật liệu ổ.
• Bột mì, phấn rôm: rắc lớp mỏng để đọc dấu chân qua đêm.
• Thang chữ A: để mở nắp thăm trần, soi gác mái.
• Sơ đồ nhà: vẽ sơ bộ từng tầng, đánh dấu chỗ thấy dấu vết.

Không đặt bả, không xịt gì trước khi tìm. Chuột sợ đồ lạ, thấy thay đổi là đổi lối, có khi bỏ ổ sang chỗ khác khó tìm hơn.

Soi lúc nào thì dễ thấy chuột nhất?

Chuột ra mạnh nhất sau khi nhà tắt đèn khoảng 1–2 giờ và lúc gần sáng. Lúc đó đứng yên ở một góc bếp, bật đèn pin bất ngờ, nhìn hướng chuột chạy về. Ban ngày thì soi dấu vết: phân, vệt bẩn, vết gặm, vật liệu ổ, vì ánh sáng đủ để đọc màu phân mới cũ.

Thấy chuột đi lại cả ban ngày khi nhà có người là dấu số chuột đã đông, chuột yếu thế trong đàn phải ra kiếm ăn ngoài giờ. Bài thấy một con chuột thì thật ra có mấy con giải thích cách ước số chuột từ dấu vết.

Dấu vết nào dẫn thẳng tới ổ?

Phân dày dần, vệt bẩn đậm dần và vật liệu cắn vụn là ba dấu dẫn tới ổ. Lần theo hướng phân dày hơn, vệt đen bóng hơn thì tới chỗ chuột ngủ. Phân rải rác thưa chỉ là đường chuột đi ngang, chưa phải ổ. Mùi khai nồng ở một góc kín thường là ổ nằm ngay đó.

1. Phân: lấy đèn soi dọc chân tường, đếm số hạt mỗi đoạn 1 m, đi về phía phân dày lên.
2. Vệt bẩn: lông chuột dính dầu và bụi để lại vệt đen dọc mép tường, mép lỗ, càng đậm càng dùng nhiều.
3. Vụn cắn: vụn giấy, vụn xốp, bông lòi ra từ thùng carton, nệm cũ là vật liệu đang được tha về ổ.
4. Vết gặm: vết răng mới màu sáng trên gỗ, nhựa là chỗ chuột mở lối hoặc mài răng gần ổ.
5. Mùi: mùi khai nồng ở khoang kín, ngăn tủ ít mở.
6. Tiếng động: tiếng sột soạt cố định một chỗ trên trần hoặc trong vách lúc gần sáng.

Lau sạch phân ở một đoạn rồi xem lại sau 2–3 ngày. Có phân mới là lối đó vẫn dùng. Bài phân gián, chuột và thằn lằn khác nhau thế nào giúp không nhầm phân chuột nhắt với phân thằn lằn.

Lần theo vệt bẩn ở chân tường thế nào?

Chuột đi men sát tường vì râu chạm tường giúp nó định hướng trong tối, nên lối chạy nằm dọc chân tường, mép tủ, ống nước. Soi đèn nghiêng sát nền, vệt đen bóng và phân thẳng hàng là lối chính. Đi theo vệt đó về hai đầu: một đầu là chỗ ăn, đầu kia là ổ.

Chuột mái chạy theo ống nước, dây điện, mép trên tường, nên phải soi cả phía trên, không chỉ soi nền. Vệt hình vòng cung ở chỗ dầm gặp tường là dấu rất riêng của chuột mái, gặp là biết ổ ở trên trần hoặc gác mái.

Rắc bột để đọc dấu chân ra sao?

Rắc lớp bột mì hoặc phấn rôm thật mỏng, rộng khoảng 30 cm, ở lối nghi ngờ: chân tường sau tủ lạnh, miệng lỗ ống, cạnh cửa sau, để qua đêm. Sáng soi đèn nghiêng: có dấu chân bốn ngón trước, năm ngón sau và vệt đuôi kéo là chuột đã đi qua, hướng dấu chân chỉ về ổ.

1. Lau khô nền chỗ định rắc, bột ẩm sẽ vón, không in dấu.
2. Rắc qua rây hoặc lọ có nắp đục lỗ để lớp bột mỏng đều, dày cỡ một tờ giấy.
3. Rắc 3–5 điểm ở các lối khác nhau, đánh số trên sơ đồ.
4. Không đi qua chỗ rắc tối hôm đó, giữ chó mèo ra khỏi phòng.
5. Sáng ra soi đèn nghiêng, chụp ảnh từng điểm.
6. Đọc hướng dấu chân và độ to của dấu để biết loài.

Dấu chân chuột cống dài khoảng 2–2,5 cm, chuột nhắt dưới 1 cm. Lớp bột đầy dấu chân chồng chéo nghĩa là lối chính, nhiều con. Bột chỉ có một hai dấu là đường đi phụ. Đây là cách đơn giản để chọn chỗ đặt bẫy, vì bẫy đặt đúng lối bắt được nhanh hơn nhiều so với bẫy đặt giữa nhà.

Những chỗ trong bếp chuột hay làm ổ?

Bếp là nơi chuột nhắt làm ổ nhiều nhất, thường trong vòng vài mét quanh chỗ để đồ khô và thùng rác. Chuột chọn khoang kín có hơi ấm của mô-tơ, gần nước rửa và vụn thức ăn. Dưới đây là 10 chỗ cần soi, xếp theo mức hay gặp ổ, từ khoang máy tới tủ đồ khô.

1. Khoang sau và dưới tủ lạnh: khoang mô-tơ ấm, có lớp cách nhiệt chuột hay cắn làm ổ.
2. Gầm tủ bếp dưới: khoảng trống sau tấm len chân tủ, nhiều nhà chưa từng mở ra.
3. Gầm bồn rửa: lỗ ống thoát xuyên sàn, xuyên tường thường hở.
4. Tủ đồ khô: bao gạo, mì gói, đậu, hạt bị cắn.
5. Khoang máy rửa bát, lò nướng âm tủ: ấm, kín.
6. Thùng carton, túi ni lông cất trên nóc tủ: vật liệu làm ổ sẵn.
7. Ngăn kéo ít dùng: khăn, giấy, túi vải là chỗ chuột cái đẻ.
8. Sau kệ gia vị, kệ chén: vụn thức ăn, góc khuất.
9. Quanh thùng rác: chỗ ăn, không phải ổ, nhưng lối chạy đi qua.
10. Hộp kỹ thuật, ống đi âm: lối từ tầng dưới lên.

Kéo tủ lạnh ra là việc nhiều nhà bỏ qua, trong khi đó là chỗ thấy phân, ổ và cả lỗ chuột nhiều nhất. Rút điện trước khi kéo, soi cả khay hứng nước và lớp bông cách nhiệt phía sau.

Trên trần, gác mái thì tìm ổ ở đâu?

Trên trần thạch cao, gác mái, chuột mái làm ổ ở góc tối gần đầu hồi, trên lớp bông cách nhiệt, quanh máng cáp và chỗ ống nước xuyên trần. Mở nắp thăm trần, soi đèn quét một vòng: phân dày, bông cách nhiệt bị bới, dây điện có vết gặm là ổ ở gần đó.

Không bước lên tấm thạch cao, chỉ đứng trên thang ở nắp thăm hoặc bước trên khung xương. Nếu trần không có nắp thăm, ghi lại vị trí tiếng động theo giờ để kỹ thuật viên mở đúng chỗ. Bài chuột mái, loài chạy trên trần nhà có thêm đặc điểm loài này.

Gara, sân sau, cống có ổ chuột không?

Có, nhất là ổ chuột cống. Chuột cống đào hang dưới nền đất, sát móng nhà, dưới đống gạch, đồ cũ, trong hố ga hỏng nắp. Miệng hang tròn cỡ 6–8 cm, mép nhẵn, đất mới bới ra ngoài. Gara có ổ trong thùng đồ cũ, khoang máy xe để lâu không chạy.

• Sân đất, bồn cây: miệng hang tròn, đất tơi đẩy ra, lối mòn trên cỏ.
• Đống gạch, gỗ, đồ cũ: chuột trú trong khe, phân quanh chân đống.
• Hố ga, rãnh thoát nước: nắp vỡ, lưới hở, vệt bẩn quanh miệng.
• Gara, kho dụng cụ: thùng carton, bao bì, đệm xe cũ.
• Khoang máy xe để lâu: ổ trên nắp máy, dây điện bị cắn.
• Gầm cầu thang tầng trệt: đồ cất lâu, tối, gần cửa sau.

Hang có mạng nhện hoặc lá phủ ngang miệng là hang bỏ. Lấp đất nhẹ lên miệng hang rồi xem lại hôm sau; hang bị mở lại là đang dùng. Cách này giúp biết cần xử lý bao nhiêu hang, tránh đặt trạm vào hang đã bỏ.

Ba loài chuột làm ổ khác nhau thế nào?

Chuột nhắt làm ổ trong nhà, trong tủ, ngăn kéo, khoang máy, đi lại trong vòng vài mét. Chuột mái làm ổ trên cao: trần, gác mái, cây sát nhà. Chuột cống đào hang dưới đất, ở cống, hố ga, tầng trệt, đi xa hơn để kiếm ăn. Biết loài thì biết soi chỗ nào trước.

Nhà phố nhiều khi có cả ba: chuột nhắt trong tủ bếp, chuột mái trên trần, chuột cống từ hố ga sân sau. Mỗi loài cần chỗ bẫy khác nhau. Trang ba loài chuột trong nhà, nhận ra bằng phân và đuôi giúp phân biệt nhanh.

Dùng bẫy không mồi để dò lối chạy thế nào?

Đặt vài tấm giấy báo hoặc tấm bìa phẳng có rắc bột ở các lối nghi ngờ, kèm 2–4 bẫy lồng chưa gài để chuột quen. Sau 2–3 đêm, chỗ nào giấy bị đi qua nhiều, bẫy có phân xung quanh là lối chính. Lúc đó mới gài mồi và đặt bẫy thật đúng chỗ đó.

1. Đặt bẫy lồng mở cửa, không gài lẫy, sát chân tường ở 2–4 lối.
2. Bỏ một ít mồi bên trong để chuột quen vào ăn.
3. Ghi mỗi sáng: mồi còn hay hết, có phân quanh bẫy không.
4. Sau 2–3 đêm, gài lẫy ở những bẫy mồi đã bị ăn.
5. Bẫy mồi còn nguyên thì dời sang lối khác đã thấy dấu chân.
6. Ghi số chuột bắt được theo từng điểm.

Chuột cống và chuột mái rất cảnh giác với đồ lạ trong vài ngày đầu. Đặt bẫy mở cửa cho quen trước là cách kỹ thuật viên hay làm. Bài đặt bẫy chuột ở đâu mới bắt được nói kỹ hơn về khoảng cách giữa các bẫy.

Tìm thấy ổ rồi thì làm gì?

Đừng phá ổ ngay khi chuột chưa bị bắt, vì chuột sẽ tản ra làm ổ mới khó tìm hơn. Đặt bẫy ở hai đầu lối chạy quanh ổ trước, bắt được chuột rồi mới dọn ổ. Khi dọn, đeo găng và khẩu trang, xịt ướt ổ và phân bằng nước tẩy pha loãng, để 5 phút rồi mới gom.

• Không quét khô, không hút bụi phân khô: bụi phân và nước tiểu bay lên có thể mang mầm bệnh.
• Xịt ướt trước: dùng nước tẩy gia dụng pha loãng hoặc chất khử khuẩn, để ngấm khoảng 5 phút.
• Gom bằng khăn giấy: cho vào túi ni lông, buộc kín, bỏ vào túi thứ hai.
• Lau lại bề mặt: lau nền, mép tủ quanh ổ bằng khăn ẩm có chất khử khuẩn.
• Giặt nóng vải dính phân: khăn, quần áo trong ngăn có ổ.
• Rửa tay kỹ: sau khi tháo găng, cả khi đã đeo găng.

Hướng dẫn làm ướt rồi mới lau, không quét khô theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) về dọn dấu vết loài gặm nhấm. Sau khi dọn, bịt lỗ chuột đã tìm thấy bằng lưới thép và vữa, không bịt bằng xốp hay băng keo vì chuột cắn được.

Những sai lầm hay gặp khi tìm ổ chuột?

Sai lầm hay gặp nhất là đặt bả ngay khi thấy chuột, chưa biết ổ và lối chạy ở đâu, nên chuột chết trong vách, trên trần, bốc mùi nhiều ngày. Sai lầm thứ hai là chỉ soi nền, bỏ qua trần và mép trên tường, trong khi nhà phố nhiều chuột mái chạy trên cao.

Trong nhóm bài chuột theo tình huống, anh chị có thể đọc thêm bẫy chuột nên dùng mồi gì và bẫy lồng, kẹp hay keo, loại nào tốt.

Nhà nhiều tầng thì tìm theo thứ tự nào?

Bắt đầu từ bếp, vì đó là chỗ ăn, rồi lần theo lối chạy ra hai hướng: lên trần qua ống, hộp kỹ thuật, và xuống sân, cống qua cửa sau, phễu thoát nước. Nhà nhiều tầng soi từng tầng theo cùng thứ tự, vẽ sơ đồ riêng mỗi tầng để thấy lối nối giữa các tầng.

Nhà phố liền vách thường có chuột đi qua mái tôn và trần từ nhà bên. Soi đủ bảy khu thì thấy được lối vào chính, đó là chỗ phải bịt sau khi bắt xong, nếu không chuột mới sẽ vào lại theo đúng lối cũ.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi đã soi mà không ra ổ dù đêm nào cũng nghe tiếng, khi ổ ở chỗ khó tới như trần không nắp thăm, vách đôi, khi nhà có cả chuột trên trần lẫn chuột từ cống, hoặc khi có trẻ nhỏ, chó mèo. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu truy dấu bằng đèn UV, vì nước tiểu chuột phát sáng dưới đèn này, nên thấy lối chạy cả chỗ mắt thường không thấy. Sau đó đặt bẫy, hộp giám sát không thuốc trong nhà, trạm bả có khoá ở sân ngoài tầm trẻ, chỉ chỗ cần bịt và ghi sơ đồ từng điểm. Xem trang dịch vụ diệt chuột, cách bố trí theo chuột trong nhà ở và căn hộ, và giá tại bảng giá diệt chuột nhà ở.