Chuột mái: 150–250 g, tai to, leo giỏi, ổ trên trần thạch cao
Chuột mái dài 15–20 cm, nặng 150–250 g, thân thon, tai to mỏng, đuôi dài hơn thân, phân 7–12 mm hai đầu nhọn. Nó leo ống nước, dây cáp, cành cây để lên trần thạch cao và xà mái làm tổ. Tiếng chạy trên trần lúc khuya gần như luôn là chuột mái.
Tiếng chân chạy rào rào trên trần thạch cao lúc nửa đêm, vết ố vàng loang trên tấm trần, dây điện âm trần hở lõi: ba thứ này cùng một thủ phạm, chuột mái. Nó sống ở tầng cao nhất của công trình và hiếm khi xuống sàn.
Đội kỹ thuật Khử Trùng Toàn Cầu gặp chuột mái nhiều nhất ở văn phòng, nhà hàng có trần giả và kho có xà gồ mái tôn. Ca nào chủ nhà đã tự đặt bẫy dưới sàn cả tháng không dính thì gần như chắc là loài này.
Nhận ra chuột mái bằng gì?
Ba dấu: đuôi dài hơn thân, tai to mỏng gập tới che được mắt, và thân thon nhẹ 150–250 g. Lông đen bóng hoặc nâu xám mịn, bụng kem nhạt. Phân 7–12 mm, hai đầu nhọn, cong nhẹ như hạt gạo lứt, rải rác trên tấm trần và mép kệ cao chứ không dồn đống.
| Xem ở | Chuột mái | Chuột cống |
|---|---|---|
| Thân, cân nặng | 15–20 cm, 150–250 g, thon | 340–450 g, to và bè |
| Đuôi | Dài hơn thân, mảnh | Ngắn hơn thân, dày |
| Tai, mắt | Tai to mỏng, mắt to lồi | Tai nhỏ, mắt nhỏ |
| Phân | 7–12 mm, nhọn hai đầu, rải rác | 15–20 mm, tù hai đầu, dồn đống |
| Nơi thấy dấu | Trên trần, xà, kệ cao | Chân tường, hố ga, gầm sàn |
| Thức ăn thích | Hạt, trái cây, đồ khô đóng gói | Thịt cá, rác ướt |

Không cần thấy con chuột. Mở một nắp thăm trần, soi đèn pin dọc khung xương: phân nhọn hai đầu và vệt đen bóng trên thanh khung là đủ kết luận. Tiếng động trên trần còn có thể là thằn lằn hay mèo, phân biệt ở tiếng động trên trần ban đêm là con gì.
Chuột mái lên trần bằng đường nào?
Bằng cách leo. Ống thoát nước mưa, dây cáp viễn thông treo giữa hai nhà, cành cây sà sát mái, tường gạch nhám, giàn giáo, đều là thang. Lên tới mái, nó chui qua khe mái tôn, lỗ thông gió không lưới, rồi đi khắp toà nhà theo máng cáp trên trần.
- Ống thoát nước mưa: leo thẳng đứng lên các tầng trên; nón chắn chuột gắn quanh ống là chặn được.
- Dây cáp treo: đi thăng bằng bằng đuôi, sang nhà bên cạnh mà không chạm đất.
- Cành cây sà mái, giàn hoa ban công: cắt cách mái 1,8 m là cắt đường.
- Khe mái tôn, ô thông gió: chỉ cần 12 mm; lưới inox mắt 6 mm bịt kín.

Trong toà nhà nhiều tầng, chuột mái không cần leo ngoài: nó đi theo hộp kỹ thuật và trục cáp thang máy. Một tầng có chuột mái, các tầng trên dưới đều trong tầm đi; xem chuột lên tầng cao bằng đường nào.
Chuột mái đẻ và lớn nhanh ra sao?
Chuột mái cái mang thai 21–23 ngày, mỗi lứa 5–8 con, 3–6 lứa một năm, con non đẻ được sau 12–16 tuần. Chậm hơn chuột cống một chút, nhưng ổ trên trần ít bị quấy nên tỉ lệ sống của con non cao hơn. Một ổ trên trần văn phòng sau vài tháng thường đã thành cả đàn.
| Mốc | Chuột mái |
|---|---|
| Mang thai | 21–23 ngày |
| Con mỗi lứa | 5–8 |
| Lứa một năm | 3–6 |
| Đẻ được sau | 12–16 tuần |
| Sống | Khoảng 1 năm |
| Vật liệu lót ổ | Giấy vụn, xơ bông cách nhiệt, vải, lá khô |
Ổ nằm ở góc trần ấm và kín: trên máy lạnh âm trần, cạnh ống gió, trong hộc đèn. Tìm ổ bằng mũi cũng được: mùi khai đậm nhất ở đúng tấm trần ngay dưới ổ, và tấm đó thường ố vàng trước các tấm khác.
Chuột mái phá gì trên trần và trong kho?
Răng cửa chuột mọc dài khoảng 13 cm mỗi năm, nó phải gặm để mài, và trên trần thứ gặm được nhiều nhất là dây điện, cáp mạng, ống gió mềm. Dây hở lõi trên trần là nguyên nhân nhiều vụ cháy âm trần. Trong kho, nó gặm bao bì đồ khô và để phân trên kệ cao.
- Chập điện, đứt mạng: dây trong máng cáp trên trần bị gặm từng đoạn; văn phòng mất mạng từng khu là dấu hay gặp.
- Trần ố, sập: nước tiểu thấm tấm thạch cao thành vệt vàng, lâu ngày mục và võng.
- Hàng khô trên kệ cao: bao gạo, hạt, mì gói, thức ăn thú cưng bị cắn góc; phân nhọn hai đầu rải trên bao.
- Bọ chét và mạt: ổ trên trần thả bọ chét xuống phòng qua khe đèn khi chuột chết hoặc bỏ ổ.
Với bếp nhà hàng có trần giả, phân chuột rơi từ khe đèn xuống bàn sơ chế là lỗi đoàn kiểm tra ghi nhận đầu tiên, trước cả khi mở trần.
Xử lý chuột mái vì sao phải làm trên cao?
Vì nó không xuống sàn. Bẫy đặt dưới đất là đặt ngoài đường đi của chuột mái. Kỹ thuật viên mở nắp thăm trần, đặt bẫy kẹp và bẫy keo dọc khung xương trần, trên máng cáp, cạnh ống gió, không dùng bả có thuốc trong trần; rồi chặn đường leo bằng nón chắn ống và tỉa cành.
Không để bả trên trần vì chuột ăn xong thường chết trong khe trần, vài ngày sau mùi bốc xuống phòng và nhặng kéo tới. Bả dành cho trạm có khoá bên ngoài nhà; trên cao và trong nhà dùng bẫy, kỹ thuật viên chỉ đặt bả bên trong khi khách yêu cầu.
Các lượt kiểm hằng tuần sau đó (4 lượt mỗi tháng) đếm con dính, xem khung xương còn phân mới không rồi mới đóng trần; đường leo nào còn dấu thì bịt tiếp, cành cây sát mái thì tỉa lại.

Mùi chuột chết trong trần văn phòng xử lý ra sao, đọc mùi chuột chết trong văn phòng xử lý thế nào. Toà nhà nhiều tầng xem cách xử lý chuột cho toà nhà. Con chuột to ở hố ga là chuột cống, con nhỏ trong ngăn kéo là chuột nhắt; bảng so ba loài ở trang loài chuột.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Internet Center for Wildlife Damage Management (ICWDM). Norway Rats — Identification · Roof Rat Biology · Roof Rats — Identification. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida), bản lưu trên trang Bộ Nông nghiệp bang Maine. Rat and Mouse Control (Koehler & Kern), ENY-224, 2005. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Đại học Nebraska–Lincoln, Internet Center for Wildlife Damage Management (bản lưu của Sở Y tế hạt Allegheny, Hoa Kỳ). Rodent-Proof Construction and Exclusion Methods (Prevention and Control of Wildlife Damage, chương B-137), B-137, 1994. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UC Statewide IPM Program (Đại học California). Rats — Pest Notes, Publication 74106, 2025. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















