Kinh nghiệm khử trùng, khử khuẩn: lau điểm tay chạm, phun khi có ca bệnh
Nhánh này gom 13 bài khử trùng, khử khuẩn cho nhà ở và cơ sở: khi nào cần làm, lau chỗ nào, dùng chất gì. Điểm chung: lau điểm tay chạm là việc chính, giữ bề mặt ướt khoảng 10 phút; phun chỉ thêm khi có ca bệnh, làm trong 24 giờ, lặp sau 3–5 ngày.
Nhánh này dành cho người đang phân vân có nên thuê phun khử trùng không, hoặc muốn tự làm cho đúng: chủ nhà sau ngập, chủ dãy trọ, hiệu trưởng khi lớp có ca tay chân miệng, QA nhà máy. Phần lớn tiền và công bị phí ở chỗ phun khắp sàn trong khi tay nắm, nút xả, vòi nước ít ai lau.
Khác với các nhánh gián, kiến, muỗi, khử khuẩn nhắm vi khuẩn, virus, nấm trên bề mặt và hết tác dụng khi khô. Mức tiếp xúc, thời gian chờ trước khi vào phòng nằm ở nhánh an toàn hoá chất khi phun và lau; lau gì theo từng loại nơi ở xem khử khuẩn nhà ở khi có người ốm.
Nhà ở và dãy trọ: nhánh này trả lời những câu hỏi nào?
Bốn bài dành cho chủ nhà và chủ dãy trọ, nơi hầu hết việc tự làm được bằng khăn, xô và dung dịch mua lẻ. Câu hỏi đầu tiên luôn là có cần làm không: nhà ở không cần phun định kỳ, chỉ làm khi có biến cố. Số trong bảng lấy đúng từ bài, bài đầy đủ có nguồn.
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Nhà ở khi nào thật sự cần phun khử trùng? | Chỉ sáu biến cố, như sau ngập nước, có người mắc bệnh truyền nhiễm, sau khi gỡ xác chuột; mỗi biến cố làm 1 lần cho tới nơi. |
| Tự khử trùng tại nhà nên lau chỗ nào trước? | Điểm tay chạm trước; đi từ phòng ngủ tới nhà vệ sinh làm cuối, giữ bề mặt ướt khoảng 10 phút, điện thoại lau bằng cồn 70%. |
| Nhà vừa ngập nước nên khử khuẩn theo thứ tự nào? | Ngắt điện, xúc bùn, rửa nền, mở cửa cho khô rồi mới lau clo; chỗ dính nước cống dùng clo 0,1–0,5%, nệm ngấm nước thì bỏ. |
| Dãy trọ dùng chung nhà vệ sinh nên khử khuẩn chỗ nào? | Nút xả, vòi nước, chốt cửa, bồn rửa chung trước; có người nôn thì lau rộng tới khoảng 7,5 m quanh chỗ nôn bằng clo 0,1–0,5%. |
Cồn, javel hay Cloramin B: chất nào dùng cho việc gì?
Năm bài giúp chọn đúng chất cho đúng bề mặt và nói rõ khử khuẩn không làm được gì. Cồn 70% cho đồ điện tử vì khô nhanh, clo cho sàn, nhà vệ sinh và chỗ dính chất nôn. Không chất khử khuẩn nào diệt được muỗi, gián hay sợi nấm đã ăn sâu vào tường.
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Khử khuẩn nên dùng cồn, javel hay Cloramin B? | Cồn 70% cho điện thoại, bàn phím; javel hay Cloramin B cho tay nắm, sàn; chỗ dính chất nôn dùng clo 0,1–0,5% vì cồn không diệt norovirus. |
| Cloramin B lau được bề mặt nào, bề mặt nào không? | Gạch men, sàn nhựa, sành sứ lau được; gỗ tự nhiên, vải dễ bạc màu. Đồ chơi dùng mức 0,05%, tức pha 2 g mỗi lít nước. |
| Khử khuẩn có diệt được nấm mốc không? | Được một phần: giữ ướt ít nhất 10 phút diệt mốc trên gạch men, kính; không tới sợi nấm trong thạch cao, gỗ công nghiệp. |
| Cloramin B có diệt được muỗi không? | Không; nó hết tác dụng khi khô. Muốn giảm muỗi phải dọn ổ nước, vì lăng quăng thành muỗi sau 7–10 ngày. |
| Khử trùng và diệt côn trùng khác nhau thế nào? | Khử trùng tác dụng trong 10–30 phút còn ướt; diệt côn trùng dùng gel, bả, lớp thuốc bám lại nhiều tuần. |
Nhà có muỗi thì việc cần đọc là dọn ổ lăng quăng ở kinh nghiệm xử lý muỗi, không phải pha thêm Cloramin B.
Trường học, nơi đông người, nhà máy: bài nào cho cơ sở?
Bốn bài dành cho người quản lý cơ sở: trường, phòng khám, sảnh toà nhà, nhà máy. Ý chung là khử trùng theo biến cố, không theo thói quen: có ca bệnh thì làm trong 24 giờ và lặp sau 3–5 ngày; ngày thường lau điểm tay chạm. Nhà máy thuê ngoài thì phải chốt việc bằng văn bản.
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Khi nào cơ sở cần khử trùng, khi nào chỉ vệ sinh? | Khi có biến cố: người nôn tại chỗ, lớp có ca tay chân miệng, nhận mặt bằng cũ, nước thải tràn; có ca bệnh thì làm trong 24 giờ. |
| Phun khử trùng có giúp phòng dịch không? | Có với bệnh lây qua bề mặt như norovirus, tay chân miệng, nếu làm trong 24 giờ, lặp sau 3–5 ngày; không thay được diệt muỗi. |
| Nơi đông người nên phun hay lau điểm chạm? | Lau điểm tay chạm là chính; phun sương chỉ khi có ca bệnh truyền nhiễm, người rời khu 30–60 phút. |
| Nhà máy thuê khử khuẩn cần chốt những gì? | Năm việc bằng văn bản, gồm chế phẩm có số đăng ký kèm MSDS, giờ cách ly 30–60 phút và biên bản có chữ ký QA. |
Lịch lau theo vùng cho từng loại cơ sở xem khử khuẩn trường học: đồ chơi, bàn ghế và khử khuẩn nhà máy theo ca.
Nên đọc các bài theo thứ tự nào?
Đọc bài khi nào thật sự cần khử trùng trước, vì nhiều nhà và cơ sở đang phun thường xuyên mà không cần. Sau đó đọc bài lau chỗ nào và bài chọn chất. Người vừa gặp ngập nước hoặc ca bệnh nên đọc thẳng bài đúng tình huống, vì mốc 24 giờ tính từ lúc phát hiện.
- Có cần làm không: sáu biến cố đáng khử trùng ở nhà ở.
- Lau đúng chỗ: điểm tay chạm và thứ tự từng phòng.
- Chọn chất: cồn, javel hay Cloramin B theo việc.
- Vừa ngập nước: thứ tự từ xúc bùn tới lau clo.
- Cơ sở có ca bệnh: khi nào cần khử trùng, khi nào chỉ vệ sinh.
Khi nào nên gọi người làm?
Nên gọi người khi nhà vừa ngập nước cống trên diện rộng, khi cơ sở có ca bệnh truyền nhiễm cần làm trong 24 giờ và lặp sau 3–5 ngày, khi nhận mặt bằng cũ bỏ trống lâu, hoặc khi nhà máy cần biên bản có chữ ký QA. Những việc này cần máy phun và đồ bảo hộ.
Khử khuẩn làm theo biến cố, mỗi lần làm cho tới nơi rồi thôi; cách đội kỹ thuật phun bề mặt và cách ly nằm ở trang dịch vụ trong hộp cuối trang. Còn thứ đang làm phiền là gián, chuột, muỗi thì đó là việc kéo dài, nên cơ sở thường chọn kiểm soát côn trùng định kỳ theo lịch.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế. Hướng dẫn vệ sinh môi trường bề mặt trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (ban hành kèm Quyết định 3916/QĐ-BYT), Quyết định 3916/QĐ-BYT, 2017. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Sở Y tế bang Virginia (Hoa Kỳ). Guidance for Clean-up of Vomiting and Diarrheal Events in Food Establishments, 2021. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). How to Prevent Norovirus · Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trạm Y tế phường Tam Phú (TP. Thủ Đức). Cloramin B khử khuẩn phòng bệnh tay chân miệng ở trường mầm non. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Cleaning and disinfecting surfaces in non-health care settings (Q&A), 2020. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
Bài viết về khử trùng, khử khuẩn (13)
- Tự khử trùng tại nhà nên lau chỗ nào, theo thứ tự nào?
- Khử trùng và diệt côn trùng khác nhau thế nào?
- Nơi đông người nên phun khử khuẩn hay lau điểm chạm?
- Cloramin B có diệt được muỗi không?
- Nhà ở khi nào thật sự cần phun khử trùng?
- Phun khử trùng có giúp phòng dịch không, phun lúc nào mới có ích?
- Nhà vừa ngập nước nên khử khuẩn theo thứ tự nào?
- Dãy trọ dùng chung nhà vệ sinh nên khử khuẩn chỗ nào?
- Nhà máy thuê khử khuẩn cần chốt những gì với bên làm?
- Khử khuẩn nên dùng cồn, javel hay Cloramin B?
- Cloramin B lau được bề mặt nào, bề mặt nào không?
- Khi nào cơ sở thật sự cần khử trùng, khi nào chỉ cần vệ sinh?
- Khử khuẩn có diệt được nấm mốc không?
