Vì sao khử khuẩn không có tác dụng tồn lưu?

Sau khi phun, dung dịch khử khuẩn còn tác dụng bao lâu?

Chỉ trong khoảng thời gian bề mặt còn ướt, tức vài phút tới chừng nửa giờ tuỳ lượng dung dịch và độ thông thoáng. Bốn giai đoạn dưới đây diễn ra trong chưa tới một giờ. Nhìn bốn mốc này là thấy vì sao phun bề mặt mỗi quý một lần gần như không giữ được gì tới tuần sau.

Vì sao chất khử khuẩn không bám lại trên bề mặt?

Vì cơ chế của nó là phản ứng rồi tiêu hao. Clo hoạt tính oxy hoá vỏ và thành tế bào vi sinh vật; nó cũng phản ứng với bụi, dầu mỡ, vụn hữu cơ trên bề mặt và hết dần. Phần còn lại bay hơi theo nước. Không có gì nằm lại để làm việc tiếp.

Cồn cũng vậy. Tổ chức Y tế Thế giới dùng cồn 70% cho bề mặt nhỏ vì cồn diệt nhanh rồi bay hơi sạch, không để cặn. Không tồn lưu ở đây là tính chất được chọn khi bào chế: người ta muốn bàn ăn, tay nắm cửa, đồ chơi trẻ không giữ lại lớp hoá chất nào sau khi sạch.

Vì sao thuốc diệt côn trùng lại tồn lưu được nhiều tháng?

Vì nó được bào chế để bám lại, không bay hơi. Hạt hoạt chất nằm thành lớp mỏng trên tường; côn trùng đậu hoặc bò qua, chạm chân vào lớp đó và nhiễm dần. Với deltamethrin phun lên vách trong nhà, WHO kỳ vọng thuốc bám 3–6 tháng; đo thực tế bê tông giữ lâu hơn, gỗ ngắn hơn.

Nghiên cứu tổng hợp ở 17 nước cho thấy cùng một hoạt chất bám lâu nhất trên bê tông, ngắn hơn trên vách đất và gỗ. Lau rửa, nắng và độ ẩm đều rút ngắn con số đó. Hai nhóm hoá chất được thiết kế theo hai hướng ngược nhau, nên không thể lấy lịch của nhóm này áp cho nhóm kia.

Khác nhau giữa hai loại việc, từ hoá chất tới người làm, có ở bài khử trùng và diệt côn trùng khác nhau thế nào.

Không tồn lưu thì lịch khử khuẩn phải xếp ra sao?

Theo biến cố và theo mức chạm, không theo chu kỳ cố định. Làm sát thời điểm cần sạch, lặp lại khi nguồn lây còn đó, và giao việc hằng ngày cho khăn lau chứ không cho máy phun. Sáu hệ quả dưới đây thay cho kiểu lịch hằng quý.

• Làm theo biến cố: có ca bệnh, sau ngập, trước khi bàn giao mặt bằng.
• Làm ngay sát thời điểm cần sạch, không làm trước nhiều ngày.
• Bề mặt tay chạm cần tần suất cao hơn hẳn sàn và tường.
• Một lượt phun không thay được thói quen lau dọn hằng ngày.
• Người vào lại ngay sau khi khô thì bề mặt nhiễm lại ngay.
• Ghi lại giờ làm, vì hiệu lực chỉ tính trong lúc bề mặt còn ướt.

Công ty làm khử khuẩn đúng theo logic đó: buổi nào cũng theo yêu cầu của khách, không bán gói bảo hành theo tháng, vì chế phẩm hết tác dụng khi bề mặt khô. Kỹ thuật viên ghi giờ phun và giờ được vào lại lên biên bản, để cơ sở biết hiệu lực dừng ở đâu và lần sau cần làm lúc nào.

Cơ sở đông người xếp lịch khử khuẩn theo mấy bước?

Năm bước dưới đây cho ra một lịch dùng được cho văn phòng, trường học hay toà nhà. Ý chính là tách hai việc: lau điểm tay chạm nhiều lần trong ngày do nhân viên vệ sinh làm, và phun diện rộng chỉ vào những mốc có lý do rõ ràng. Mỗi bước đều ghi lại để có hồ sơ.

1. Liệt kê bề mặt tay chạm: tay nắm, công tắc, nút thang máy, tay vịn, mặt bàn chung.
2. Ước lượng số lượt chạm mỗi ngày để xếp mức ưu tiên.
3. Giao nhóm chạm nhiều cho ca vệ sinh lau nhiều lần trong ngày.
4. Giữ lượt phun diện rộng cho các mốc biến cố, không rải đều cả năm.
5. Ghi sổ giờ làm và khu vực đã làm, dùng làm hồ sơ khi có đoàn kiểm tra.

Ở toà nhà, phần thuê người làm thường là khu chung, xem báo giá khử khuẩn sảnh, thang máy toà nhà. Trình tự lau đúng và bề mặt nào phải tráng lại sau đó nằm ở bài phun khử khuẩn xong có cần lau lại không; mốc cho người vào phòng sau khi phun ở bài sau phun khử khuẩn bao lâu vào phòng được.

Khi có ca bệnh, vì sao phải khử khuẩn mỗi ngày?

Chính vì không tồn lưu. Người bệnh vẫn ở đó hoặc vừa rời đi, bề mặt nhiễm lại mỗi ngày, nên một lượt không đủ. Hướng dẫn của trạm y tế cho trường mầm non có ca bệnh dùng dung dịch 0,5% mỗi ngày trong 10–15 ngày, trong khi ngày thường chỉ lau đồ chơi ở mức 0,05%.

Nói gọn: lịch khử khuẩn đi theo thời gian nguồn lây còn tồn tại, không đi theo thời gian hoá chất còn trên bề mặt. Lau bằng khăn cũng hơn phun sương cho bề mặt tay chạm, vì khăn có thêm lực cơ học kéo bẩn ra. Lớp có trẻ mắc tay chân miệng thì trường gọi người làm cả lớp trong 24 giờ rồi lặp sau 3–5 ngày, xem báo giá khử khuẩn lớp có ca bệnh.

Có loại khử khuẩn nào giữ tác dụng lâu hơn không?

Có chế phẩm quảng cáo tạo màng giữ tác dụng lâu hơn, nhưng hiệu lực thực tế phụ thuộc nhiều vào loại bề mặt và mức lau chùi hằng ngày. Một lượt lau bàn bằng khăn ẩm có thể kéo mất lớp màng đó. Đừng coi đó là lớp bảo vệ chắc chắn để giãn lịch lau.

Phun đặc hơn hướng dẫn cũng không kéo dài được hiệu lực; nó chỉ tăng ăn mòn kim loại và kích ứng cho người thao tác. Tổ chức Y tế Thế giới dùng clo 0,1% cho bề mặt, đặc hơn không bám lâu hơn.

Khử khuẩn có ngăn được côn trùng quay lại không?

Không. Chất khử khuẩn không diệt côn trùng, và vì không tồn lưu nên càng không chặn được lứa mới bò vào. Giữ gián, muỗi, chuột ở mức thấp là việc của lượt kiểm tra và xử lý lặp lại theo lịch, dùng nhóm hoạt chất khác, cộng với vệ sinh và bịt lối vào từ phía cơ sở.

Cơ sở cần cả hai việc thì tách lịch: khử khuẩn theo biến cố ở trang khử khuẩn khi có ca bệnh hay sau ngập, còn côn trùng theo lịch kiểm lại cố định ở trang kiểm soát côn trùng định kỳ có báo cáo.