Phân biệt vết rệp giường cắn với muỗi, ve chó và bọ chét

Vết rệp giường thường đi thành hàng hai ba nốt liền nhau trên vùng da hở khi ngủ, ngứa mạnh hơn vào buổi sáng. Muỗi cắn rải rác và ngứa ngay lúc bị; ve chó cắn tập trung quanh cổ chân. Nhưng vết cắn chỉ là dấu hiệu gợi ý — muốn chắc phải soi giường.

Ba điểm phân biệt bằng chính vết cắn

Thứ nhất là hình dạng. Rệp giường bò dọc theo mạch máu dưới da và cắn nhiều nhát trên cùng một đường, nên vết thường đi thành hàng hai tới bốn nốt cách nhau vài centimet. Muỗi thì đốt rồi bay, vết nằm rải rác không theo trật tự nào.

Thứ hai là thời điểm. Rệp hoạt động mạnh nhất vào khoảng gần sáng, và nước bọt của chúng có chất gây tê nên lúc bị cắn không thấy gì — người ta chỉ phát hiện khi thức dậy. Muỗi thì ngứa ngay lúc bị, và người ta thường đập được con muỗi.

Thứ ba là vị trí. Rệp cắn phần da hở khi ngủ: vai, lưng, cánh tay, cổ. Ve chó thì bám thấp — cổ chân, bắp chân, quanh mắt cá — vì chúng nhảy lên từ sàn nhà, thảm và chỗ thú cưng nằm.

Vết cắn không đủ để kết luận

Khoảng một phần tư số người bị rệp cắn không nổi vết gì cả — phản ứng da khác nhau theo từng người, và người sống lâu trong môi trường có rệp thường mất dần phản ứng. Ngược lại, nhiều vết mẩn do dị ứng hoặc do bọ chét trông rất giống rệp cắn.

Vì vậy đừng dừng ở vết cắn. Hai vợ chồng ngủ cùng giường mà chỉ một người nổi vết là chuyện bình thường và không có nghĩa là giường sạch.

Soi giường mới là bằng chứng

Kéo ga ra và soi đèn pin vào bốn chỗ theo đúng thứ tự này: đường may quanh mép nệm, khe giữa đầu giường và tường, khớp nối của khung giường, và mép ván chân tường sát giường.

Thứ cần tìm: chấm phân đen li ti như đầu bút bi thấm loang trên vải, vỏ lột trong suốt màu vàng nhạt, vết máu nhỏ trên ga trắng, và trứng trắng bằng hạt tấm bám thành cụm. Thấy bất kỳ thứ nào trong số đó là đã đủ chắc — không cần thấy con sống.

Rệp trưởng thành to bằng hạt táo, dẹt và màu nâu đỏ. Con non trong suốt và nhỏ hơn đầu kim nên gần như không thấy được bằng mắt thường; đó là lý do nhiều nhà soi qua rồi kết luận không có.

Chắc chắn rồi thì làm gì tiếp

Việc không nên làm đầu tiên là dọn sang phòng khác ngủ. Rệp đi theo người, và chuyển phòng chỉ mở thêm một ổ mới ở phòng đó. Cũng đừng vứt nệm ra hành lang chung cư — đó là cách lây sang nhà hàng xóm nhanh nhất.

Hút bụi kỹ khe giường rồi bỏ túi hút ra ngoài ngay, giặt toàn bộ chăn ga ở nước nóng và sấy khô, và giữ nguyên đồ đạc tại chỗ cho tới khi có người xử lý.

Khi nào vết cắn là chuyện khác

Không phải vết nào trên da khi ngủ dậy cũng là rệp. Bọ chét cắn cũng thành cụm nhưng tập trung ở cẳng chân và thường có nhà nuôi chó mèo. Ghẻ gây ngứa dữ dội về đêm nhưng vết nằm ở kẽ ngón tay, cổ tay, thắt lưng — những chỗ rệp hiếm khi cắn. Dị ứng với bột giặt hay nước xả nổi thành mảng đều hai bên người, không thành hàng.

Điểm phân biệt đáng tin nhất vẫn là: rệp để lại dấu vết trên giường, những thứ kia thì không. Soi giường không thấy gì sau khi kiểm kỹ bốn vị trí thì nên đi khám da liễu thay vì gọi dịch vụ diệt côn trùng.

Vết cắn kéo dài bao lâu và có cần điều trị không

Vết rệp cắn thường mờ dần trong khoảng một tuần tới mười ngày. Rệp không truyền bệnh sang người — vấn đề thật là ngứa, mất ngủ, và nguy cơ nhiễm trùng nếu gãi trầy da.

Việc cần làm là giữ vùng da sạch và hạn chế gãi. Ngứa nhiều hoặc vết sưng lan rộng thì đi khám; một số người có phản ứng mạnh với nước bọt của rệp và cần thuốc.

Nhưng dù điều trị da thế nào thì vết mới vẫn xuất hiện chừng nào phòng chưa được xử lý. Đó là hai việc song song, không thay thế nhau được.

Xem thêm cách diệt rệp giường tận gốc, phương án cho nhà ở và căn hộ, và dịch vụ xử lý rệp.