Nhà có gián không, nhìn dấu hiệu nào để biết sớm?

Nhà có gián không, nhìn dấu hiệu nào để biết sớm?

Nhìn vào khe chứ đừng chờ thấy con. Gián Đức sống trong khe tối gần bếp và chỉ ra ngoài khi nhà đã tắt đèn, nên người nhà thường thấy dấu vết của chúng trước: phân li ti, vỏ lột, bọc trứng rỗng. Ba thứ này nằm ở bản lề tủ bếp, sau tủ lạnh, gầm bồn rửa.

Bảng dưới xếp dấu hiệu theo thứ tự thường gặp khi đàn lớn dần. Dấu ở các dòng đầu là lúc xử lý nhẹ nhất; tới dòng cuối là ổ đã lớn và đã lan sang nhiều chỗ.

Dấu hiệu nào báo ổ gián đã lớn?

Gián con nhiều cỡ, mùi hôi trong tủ kín và gián bò ban ngày là ba dấu hiệu ổ đã lớn. Tài liệu của Đại học Florida ghi rõ: thấy gián Đức ở chỗ trống giữa ban ngày thì khả năng cao quần thể đã đông và cần nhiều cách xử lý cùng lúc, không chỉ một bình xịt.

Ổ lớn nhanh vì cách gián Đức sinh sản. Mỗi con cái mang bọc trứng theo người tới sát ngày nở, mỗi bọc có 30–40 trứng trong một bọc, và bọc trứng vẫn nở 20–30 ngày sau khi hình thành. Một con cái đẻ 5–8 bọc trong đời mẹ. Cho nên chỉ một con cái đang mang bọc lọt vào nhà theo thùng hàng cũng đủ thành ổ sau vài tháng. Gián con trông thế nào ở từng tuổi, phân biệt với loài khác ra sao có ở bài gián con trông thế nào và là loài gì.

Phân gián trông thế nào, có dễ nhầm với phân chuột?

Phân gián Đức nhỏ như hạt tiêu xay, thường thành cụm ở bản lề tủ hoặc bôi thành vệt đen dọc mép gỗ vì gián đi mãi một đường. Phân gián Mỹ to hơn, dài vài mm, hai đầu tù, có gờ dọc. Phân chuột nhắt thì dài hơn hẳn, thuôn hai đầu như hạt gạo, nhỏ hơn 6 mm.

Mới thấy vài chấm thì chưa chắc là gián; so thêm cỡ, hình và chỗ rơi. Bảng so phân gián, phân chuột và phân thằn lằn đặt cạnh nhau có ở bài phân gián, chuột và thằn lằn khác nhau thế nào; vệt phân trên tường bếp nói lên ổ lớn cỡ nào thì xem bài vệt phân gián trên tường bếp đọc được gì. Nếu ngoài phân còn có vết gặm, giấy vụn, tiếng chạy trên trần thì đó là chuột, và cách đọc từng dấu có ở bài sáu dấu hiệu nhà đang có chuột.

Soi nhà tìm gián vào giờ nào, ở những chỗ nào?

Soi vào buổi tối, khoảng một giờ sau khi cả nhà tắt đèn bếp. Gián ra ăn lúc yên tĩnh, bật đèn pin bất ngờ sẽ thấy chúng chạy về hướng ổ. Ban ngày thì soi dấu vết: mở tủ, rọi đèn vào khe, nhìn bản lề, ron cửa tủ lạnh và mặt sau thiết bị.

Gián Đức chọn khe hẹp 0,8–4,8 mm, đủ ép sát cả lưng lẫn bụng, lại thích chỗ ấm. Vì thế mô-tơ tủ lạnh, mặt sau lò vi sóng, bộ phát wifi, hộp điện, chân bàn rỗng là những chỗ đội kỹ thuật luôn mở ra xem trong buổi khảo sát. Căn hộ chung cư thêm hộp gen, lỗ ống máy lạnh và cửa phòng rác, nơi gián căn bên sang.

• Bếp: bản lề tủ trên và tủ dưới, gầm bồn rửa quanh ống, khe giữa tủ và tường.
• Thiết bị: mô-tơ tủ lạnh, mặt sau lò vi sóng, nồi cơm điện, máy pha cà phê.
• Nhà tắm: nắp thoát sàn, hộp gen, gầm lavabo.
• Kho: thùng carton cũ, túi giấy, chồng báo.
• Phòng ngủ: tủ quần áo, mặt sau tivi, ngăn gầm giường.

Đặt bẫy keo thế nào để biết nhà có gián?

Bẫy keo là cách rẻ và chắc nhất để biết nhà có gián hay không, có bao nhiêu và từ đâu tới. Tài liệu của Đại học Florida gọi bẫy keo là "đôi mắt" trong nhà, làm việc cả ngày lẫn đêm. Đặt đúng chỗ, sau một đêm đã đọc được nhiều điều.

1. Mua 4–6 tấm bẫy keo gián, ghi số và ngày lên từng tấm.
2. Đặt sát tường, sát góc, chỗ khô: sau tủ lạnh, gầm bồn rửa, góc tủ chén, cạnh lò vi sóng.
3. Để qua đêm, không bật đèn bếp sau khi đặt.
4. Sáng hôm sau đếm số con, ghi con lớn hay con nhỏ, có con cái mang bọc trứng không.
5. Tấm nào nhiều con nhất thì ổ nằm trong vòng 1,5–3 m quanh tấm đó; soi kỹ khu này.
6. Đặt lại đúng chỗ sau 7 ngày để biết số gián tăng hay giảm.

Không dính con nào sau 2–3 đêm ở đủ các điểm thì nhiều khả năng nhà chưa có ổ. Chỉ một con cái mang bọc đã đáng xử lý: một bọc là 30–40 con non. Chương trình IPM trường học của Texas A&M đặt ngưỡng hành động là 1 con, nghĩa là thấy một con là bắt đầu làm, không chờ nhiều hơn.

Thấy một con gián Mỹ có phải nhà có ổ?

Chưa chắc. Gián Mỹ to khoảng 4 cm, nâu đỏ, sống chủ yếu trong cống và hố ga, bò lên theo thoát sàn vào ban đêm. Một hai con lạc vào nhà tắm sau cơn mưa là chuyện thường, không có nghĩa là có ổ trong tủ bếp. Đậy nắp thoát sàn có lưới là đủ.

Gián Đức thì khác hẳn. Chúng nhỏ 10–15 mm, nâu vàng, hai sọc đen dọc trên lưng ngực, và gần như không sống ngoài nhà. Thấy gián Đức, nhất là gián Đức con, tức là ổ ở trong nhà. Muốn gọi đúng tên loài đang gặp, xem trang bốn loài gián hay gặp trong nhà. Gián còn để lại phân và nước bọt; Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) ghi phân và nước bọt của gián là tác nhân kích phát hen, nên nhà có trẻ bị hen càng nên xử lý sớm.

Đã thấy dấu hiệu rồi thì làm gì tiếp?

Làm hai việc cùng lúc: cắt thứ gián cần và xử lý chỗ gián trú. Rửa chén trong ngày, lau khô bồn rửa trước khi ngủ, bỏ carton cũ, bịt khe chân tường và lỗ ống. Đừng xịt bình mua ngoài vào khe, vì gián sẽ lùi sâu hơn và dấu vết cũng bị lau mất.

Khi bẫy keo dính gián con hoặc đã thấy gián ban ngày, kỹ thuật viên chấm gel có trong danh mục Bộ Y tế cho phép vào bản lề tủ và khe thiết bị, rắc thuốc bột vào chân bàn rỗng, khe kín, đặt bả hạt ở chỗ khuất và phun tồn lưu dọc chân tường, quanh cống, thoát sàn. Gián bò qua chỗ có thuốc chết từ từ và mang thuốc về ổ; gián non trong ổ ăn phân và xác con đã ăn gel, tài liệu của Đại học Florida gọi là truyền thuốc thứ cấp. Các bước tại nhà có ở trang dịch vụ diệt gián: bơm gel trong tủ bếp, chặn cống. Lần đầu làm gián giảm rõ; giữ ở mức thấp thì cần kiểm lại theo lịch, nhất là căn hộ có gián căn bên sang: gói kiểm soát côn trùng định kỳ đi 1 lần mỗi tháng, mỗi lượt đọc lại bẫy keo.