Gián lột xác mấy lần, bao lâu thì sẫm màu lại?

Một lần lột xác của gián diễn ra thế nào?

Vỏ gián làm bằng chitin, cứng và không giãn, nên gián non chỉ lớn được bằng cách thay vỏ. Tới kỳ lột, gián nằm im trong khe, vỏ cũ nứt một đường dọc lưng, con vật rút đầu, râu và từng đôi chân ra khỏi vỏ cũ. Cả quá trình diễn ra trong ổ, ít khi ai thấy.

1. Gián non ngừng đi kiếm ăn, nằm yên sâu trong khe ổ.
2. Vỏ cũ nứt dọc giữa lưng ngực, phần thân mới trắng ngà trồi lên qua khe nứt.
3. Gián kéo đầu, râu rồi sáu chân ra, sau cùng là phần bụng.
4. Con vật mới ra nằm cạnh vỏ cũ, thân mềm, có khi ăn lại một phần vỏ.
5. Vỏ mới cứng dần và sẫm màu trong vài giờ, rồi gián quay lại đi kiếm ăn.

Vỏ cũ còn lại trong khe là xác lột: một bản sao mỏng, rỗng, màu nâu nhạt, giữ nguyên hình con gián kể cả chân và râu. Soi khe thấy xác lột nghĩa là khe đó là ổ, không phải lối đi qua.

Vỏ mới lúc vừa lột trông ra sao, cứng lại thế nào?

Vỏ mới lúc vừa chui ra mỏng, mềm như thạch và chưa có sắc tố, nên toàn thân màu ngà, kể cả râu và chân, chỉ có mắt đen. Gián hút khí và nước căng người cho vỏ giãn hết cỡ, rồi lớp chitin liên kết chéo cứng dần, cùng lúc melanin tích vào làm vỏ sẫm lại.

Vỏ phải cứng xong gián mới đi kiếm ăn được, vì chân và hàm lúc đó còn mềm. Giai đoạn này chỉ kéo dài vài giờ nên người ta hay tưởng đã gặp một loài lạ. Con vật đó có phải loài riêng, có độc không, xem gián trắng (gián bạch tạng) là gì, có nguy hiểm không.

Bao lâu thì gián vừa lột sẫm màu lại?

Khoảng 4–8 giờ, nhanh hơn khi bếp ấm. Trong 2 giờ đầu vỏ còn mềm hoàn toàn, gián gần như không đi. Từ giờ thứ 2 tới thứ 4 vỏ cứng dần và ngả màu kem. Tới giờ thứ 4–8 gián Đức về nâu vàng có hai sọc, gián Mỹ về nâu đỏ bóng.

Số giờ trên là mốc thường gặp trong bếp ấm ở TP.HCM, không phải con số cố định: nơi mát và khô thì vỏ lên màu chậm hơn. Muốn biết con trắng đó là loài gì, cứ để nó trong hộp kín vài giờ rồi xem màu và sọc.

Mỗi loài gián lột xác bao nhiêu lần?

Gián Đức lột 6 lần, từ gián non 3 mm tới con trưởng thành dài 10–15 mm, mất khoảng 50–60 ngày ở bếp ấm 28–30 °C. Gián Mỹ lớn chậm hơn nhiều, lột 10–13 lần trong 6–12 tháng. Gián phương Đông lột 7–10 lần. Lần lột cuối cùng cho ra con có cánh, sau đó không lột nữa.

Với gián Đức, 6 lần lột trong chưa tới hai tháng nghĩa là trong một ổ đông luôn có vài con đang ở giai đoạn trắng. Đó là lý do gián trắng hay gặp ở bếp có gián Đức hơn là nhà chỉ có gián Mỹ bò từ cống lên. Hai loài này trú ở hai chỗ khác hẳn nhau, xem gián Đức trong khe tủ, gián Mỹ dưới cống.

Xác lột trong khe cho biết gì về ổ?

Xác lột không phân huỷ nhanh, nên nó là sổ ghi lại những gì đã diễn ra trong khe. Cỡ xác cho biết lứa tuổi: toàn xác nhỏ là lứa non mới nở đang lớn, có cả xác nhỏ lẫn xác gần cỡ con trưởng thành là ổ đã qua nhiều lứa và đang đẻ liên tục.

• Một hai xác lột lẻ ở mép tủ: có gián non đi qua, cần soi tiếp tìm ổ.
• Nhiều xác cùng một khe, lẫn phân như hạt tiêu: khe đó là ổ, chấm gel ở đây trước.
• Xác lột cũ, bám bụi, không có phân mới: dấu vết từ trước lượt xử lý, ổ có thể đã giảm.
• Xác lột dính trên bẫy keo cùng gián non: ổ ở rất gần bẫy.

Lúc khảo sát bếp, kỹ thuật viên tính mỗi khe có xác lột lẫn phân là một ổ và ghi vào phiếu. Số ổ đó quyết định bao nhiêu điểm gel, chứ không phải bếp rộng bao nhiêu mét vuông.

Xác lột và phân gián Đức chứa chất gây dị ứng, khô lâu vụn thành bụi. Sau khi đã xử lý ổ, hút bụi khe bằng máy hút cầm tay rồi bỏ túi hút đi, không quét khô.

Thấy gián lột xác là điềm gì?

Có người coi gián lột xác là điềm đổi vận, có người coi là điềm xui, nhưng chuyện điềm báo không có căn cứ. Điều xác lột thật sự báo là ổ gián đang lớn trong nhà: gián chỉ lột khi còn non, nên xác lột càng nhiều, càng nhiều cỡ trong cùng khe thì lứa non càng đông.

Một hai xác lột lẻ chưa đáng lo. Thấy xác lột ở nhiều khe trong cùng tuần, kèm phân như hạt tiêu và gián con dính bẫy keo, là lúc nên soi kỹ bản lề tủ, khoang mô-tơ tủ lạnh và gọi kiểm tra trước khi lứa non kịp trưởng thành rồi đẻ tiếp.

Vì sao sau khi xịt thuốc lại thấy gián vừa lột bò ra?

Gián đang lột bình thường nằm lì trong ổ vì vỏ mềm, dễ bị đồng loại ăn. Xịt thuốc hay kéo tủ làm cả ổ tràn ra, kéo theo cả con đang lột dở. Thấy gián trắng ngay sau khi xịt là dấu ổ nằm sát đó, và thuốc xịt đang làm ổ tản sang tủ bên cạnh.

Gián đang lột cũng không ăn gì trong vài giờ đó, nên chúng chưa ăn gel ngay đợt đầu. Vì vậy kết quả đặt gel không đọc sau 2–3 ngày mà đọc ở lượt kiểm ngày 7–14 bằng bẫy keo, theo trang xử lý gián non đang lột xác trong tủ bếp.

Con vừa lột là gián Đức hay gián Mỹ, nhận ra bằng cỡ và chỗ gặp ở trang cách nhận ra con gián trắng là gián Đức hay gián Mỹ; gián non trước và sau khi lột trông thế nào, xem nhận gián con qua sọc sau đầu và màu thân.