Gián bị thu hút bởi gì: mùi, nước hay ánh sáng?
Gián bị hút bởi nước, khe ấm và mùi thức ăn, theo đúng thứ tự đó; nước đọng dưới bồn rửa hút mạnh nhất. Đèn thì ngược lại: gián Đức, gián Mỹ tránh sáng, ra ăn ban đêm; chỉ gián châu Á ngoài trời bay về phía đèn lúc chạng vạng. Mùi phân gián kéo thêm gián về chỗ cũ.

Gián bị thu hút bởi những gì trong nhà?
Gián tìm bốn thứ: nước, khe ấm để trú, mùi thức ăn và mùi của chính đàn gián. Thiếu nước gián suy nhanh hơn thiếu ăn, nên chỗ ẩm luôn hút gián mạnh nhất. Bảng dưới xếp các thứ hay gặp trong nhà theo mức hút gián và việc nên làm với từng thứ.
| Thứ hút gián | Vì sao | Mức hút | Nên làm |
|---|---|---|---|
| Nước đọng dưới bồn rửa, khay tủ lạnh, thoát sàn | Gián phải uống mỗi đêm | Mạnh nhất | Lau khô trước khi đi ngủ, sửa vòi rỉ |
| Khe ấm: mô-tơ tủ lạnh, lò vi sóng, bình nóng lạnh | Ấm, tối, ít bị động tới | Mạnh | Hút bụi và dầu mỡ bám trong khoang máy |
| Mùi phân và chất tiết của gián | Báo cho gián khác chỗ này ở được | Mạnh | Lau mảng phân sau khi đàn đã giảm |
| Rác hữu cơ, dầu mỡ bếp | Mùi thức ăn lên men bay xa | Mạnh | Đổ rác mỗi tối, thùng có nắp kín |
| Thùng carton, giấy báo cũ | Nhiều khe, giữ ẩm, có keo dán | Vừa | Bỏ carton sau khi dỡ hàng, không chất dưới gầm |
| Đèn sáng | Gián nhà tránh sáng | Không hút gián nhà | Không cần tắt đèn trong nhà để đuổi gián |
Gián có bị thu hút bởi ánh sáng không?
Gián sống trong nhà thì không. Gián Đức nhỏ 10–15 mm và gián Mỹ dài khoảng 4 cm đều tránh sáng, ban ngày nằm trong khe và ra kiếm ăn khi tắt đèn. Tài liệu của Đại học Texas A&M ghi phần lớn loài gián ăn đêm; gián Đức nằm trong khe hẹp 0,8–4,8 mm gần hết đời.
Ngoại lệ là gián châu Á, loài nhìn gần giống gián Đức nhưng sống ngoài cỏ, lá mục. Tài liệu của Đại học Florida (UF/IFAS) ghi gián châu Á bay về phía đèn và bề mặt sáng màu từ lúc mặt trời lặn, và đèn vàng ít hút gián châu Á hơn đèn trắng. Vì vậy con gián nhỏ bay vào hiên lúc chập tối thường là loài này, không phải ổ trong tủ bếp.
Thích bóng tối cũng không có nghĩa bật đèn cả đêm là đuổi được gián. Gián chỉ đợi tới khi chỗ đó yên và tối hơn, hoặc đi đường khác trong khe tủ. Thấy gián chạy giữa ban ngày dưới đèn sáng lại là dấu đàn đã đông, chỗ trú không còn đủ.
Vì sao nước và hơi ấm hút gián mạnh hơn thức ăn?
Vì gián nhịn ăn được lâu nhưng không nhịn uống được lâu. Bếp sạch vụn mà bồn rửa ướt qua đêm vẫn nuôi được cả đàn. Gián cũng tụ quanh chỗ vừa ấm vừa ẩm, vì ở đó gián non lớn nhanh và gián mẹ đẻ nhiều lứa hơn; gián Đức phát triển tốt nhất quanh 27 °C.
Tài liệu của Đại học Bang Pennsylvania ghi gián phương Đông thiếu nước uống trực tiếp thì chết trong vòng 2 tuần. Trong nhà ở TP.HCM, chỗ vừa ấm vừa ẩm thường là khoang mô-tơ phía sau tủ lạnh, gầm máy rửa chén, hộp điều khiển máy giặt và tủ dưới bồn rửa có ống nước rỉ. Vì sao làm khô là việc có kết quả rõ nhất, và làm khô theo nếp mỗi tối gồm những bước nào, có ở bài với gián, vì sao cắt nước quan trọng hơn cắt thức ăn.


Mùi nào kéo gián tới mạnh nhất?
Mạnh nhất là mùi của chính đàn gián. Phân và chất tiết của gián chứa những chất khiến gián khác tìm tới và ở lại, nên một khe đã có mảng phân dày sẽ hút thêm gián ngay cả khi bếp đã sạch. Tiếp theo mới tới mùi rác ướt, dầu mỡ và đồ ăn lên men.
Vì thế lau mảng phân là một bước phòng gián, không chỉ là dọn vệ sinh. Nhưng nếu đang có gel trong khe thì để yên 14 ngày rồi mới lau, cho gel còn làm việc. Mùi rác thì cắt bằng cách đổ rác mỗi tối và rửa đáy thùng hằng tuần, vì nước rỉ đáy thùng vừa có mùi vừa là chỗ uống của gián. Mùi làm gián né thì ngược lại, như tỏi hay tinh dầu, chỉ giữ được vài giờ tới một hai ngày: xem gián sợ mùi gì, tỏi có đuổi được gián không.

Đồ ăn nào trong bếp có thu hút gián?
Gần như mọi đồ ăn để hở đều hút gián, nhưng mức độ khác nhau. Đồ ngọt, tinh bột và dầu mỡ hút mạnh nhất vì mùi bay xa và gián ăn được ngay. Cà phê, rượu, giấm hút gián chủ yếu khi bị đổ ra và để khô dính trên bề mặt, không phải khi còn trong chai kín.
| Đồ ăn | Có hút gián không | Cất thế nào |
|---|---|---|
| Đường, đồ ngọt, sô cô la | Có, mạnh | Hộp nắp vặn, lau vết đường chảy trên kệ |
| Bỏng ngô, bánh quy, vụn bánh mì | Có, mạnh | Túi kẹp kín, hút vụn ở khe ghế sofa, gầm bàn |
| Khoai tây, hành tây | Có, nhất là củ dập, mọc mầm | Rổ thoáng trên cao, bỏ củ hỏng |
| Dầu ăn, dầu dừa | Có, khi dầu bám quanh nắp chai và bếp | Lau chai, lau máy hút mùi |
| Cà phê, bã cà phê | Có, khi bã ướt để qua đêm | Đổ bã mỗi ngày, rửa phin |
| Rượu, bia, giấm táo | Có, khi đổ ra hoặc còn đọng trong lon | Súc lon, chai trước khi để ra ngoài |
Gián ăn gì khi không có những thứ trên, như keo dán gáy sách, tóc hay xà phòng, là câu chuyện khác: danh sách đủ các món nằm ở bài gián ăn gì, món nào gián thích nhất; riêng gián Đức có ở bài gián Đức ăn gì và sống ở đâu.
Thú cưng, chuồng gà và cây trồng có thu hút gián không?
Bản thân con vật hay cái cây không hút gián. Thứ hút gián là những gì đi kèm: bát ăn, bát nước để qua đêm, phân, lót chuồng ẩm, chậu cây tưới đẫm, trái rụng. Dọn đúng giờ thì nhà nuôi chó mèo hay trồng cây vẫn giữ được gián ở mức thấp.
| Nguồn | Thứ thật sự hút gián | Nên làm |
|---|---|---|
| Chó, mèo | Hạt khô rơi quanh bát, bát nước qua đêm | Cất bát sau bữa tối, lau sàn quanh bát |
| Hamster, chim cảnh | Hạt vương, lót chuồng ẩm | Thay lót chuồng thường xuyên, quét hạt rơi mỗi ngày |
| Chuồng gà | Cám rơi, máng nước, phân ẩm | Treo máng cám, cào phân khô, để chuồng cách tường nhà |
| Cây trồng trong nhà | Đĩa lót chậu đọng nước, đất ẩm | Đổ nước đĩa lót, không tưới đẫm buổi tối |
| Cây cọ, cây ăn quả ngoài sân | Bẹ lá khô, trái rụng thối, lá mục ở gốc | Tỉa bẹ, nhặt trái rụng, không vun lá mục sát tường |
Căn hộ, nhà tắm và sân ngoài hút gián theo cách nào?
Mỗi chỗ hút gián qua một đường riêng. Căn hộ chung cư hút gián qua hộp gen, đường ống chung và phòng rác mỗi tầng. Nhà tắm hút gián Mỹ lên từ thoát sàn khô nước. Sân ngoài hút gián bằng bồn cây, lá mục và hố ga ngay sát chân tường nhà.
Ở căn hộ, gián Đức sang theo khe quanh ống nước dưới bồn rửa, nên nhà sạch mà vẫn có gián là chuyện thường. Ở nhà tắm, thoát sàn ít dùng bị khô nước trong xi phông, mùi cống và gián Mỹ theo đó đi lên. Các đường gián vào nhà và cách bịt từng đường có ở bài vì sao nhà sạch vẫn có gián. Phòng ngủ liền nhà tắm cũng hay có gián vì lẽ đó, có ở bài vì sao phòng ngủ có gián dù không ăn uống.

Nên bớt các thứ hút gián theo thứ tự nào?
Bắt đầu từ nước, rồi tới chỗ trú, cuối cùng mới tới thức ăn, vì đó là thứ tự gián cần để sống. Làm đủ ba việc thì bả và gel đặt sau đó hiệu quả hơn hẳn, vì gián không còn thứ gì khác để ăn ngoài bả. Mỗi việc chỉ mất vài phút mỗi tối.
- Lau khô bồn rửa, kệ chén và sàn nhà tắm trước khi đi ngủ; sửa vòi và ống rỉ.
- Đổ nước vào thoát sàn ít dùng mỗi tuần để xi phông luôn có nước chặn.
- Bỏ carton, giấy báo cũ khỏi gầm tủ, gầm giường.
- Hút bụi và dầu mỡ trong khoang mô-tơ tủ lạnh, gầm lò vi sóng mỗi tháng một lần.
- Đổ rác mỗi tối, cất bát thức ăn thú cưng sau bữa tối.
- Đặt 2–3 tấm bẫy keo ở chân tủ bếp để biết gián còn nhiều hay đã giảm; đặt ở đâu và đọc bẫy ra sao, xem dấu hiệu nhận biết nhà có gián.
Bẫy keo vẫn dính gián sau 2 tuần làm đều là trong nhà đã có ổ, lúc đó bớt thứ hút gián thôi không đủ. Kỹ thuật viên chấm gel vào khe, rắc thuốc bột vào chân bàn rỗng, đặt bả hạt và phun tồn lưu dọc chân tường, cổ cống; gián chết từ từ và mang thuốc về ổ. Các bước có ở trang dịch vụ diệt gián: bơm gel trong tủ bếp, chặn cống. Lần đầu làm gián giảm rõ, còn giữ ở mức thấp cần kiểm lại theo lịch với gói kiểm soát côn trùng định kỳ mỗi tháng một lượt. Nhận mặt từng loài ở trang bốn loài gián hay gặp trong nhà; các bài phòng gián khác nằm ở nhánh phòng ngừa gián.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Penn State Extension (Đại học Bang Pennsylvania). Oriental Cockroaches, 2013. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Texas A&M AgriLife Extension. Cockroach Biology and Management (ENTO-037), ENTO-037, 2017. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida) — EDIS. Asian Cockroach, Blattella asahinai Mizukubo — Featured Creatures, EENY-120/IN277, 2000. Truy cập lần cuối 26/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida). American Cockroach, Periplaneta americana — Featured Creatures (EENY-141/IN298), EENY-141/IN298, 2024 · German Cockroach, Blattella germanica — Featured Creatures (EENY-002/IN128), EENY-002/IN128. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















