Vì sao nhà máy chế biến thực phẩm chịu áp lực chuột lớn hơn?

Vì sao nhà máy thực phẩm hút chuột mạnh hơn kho hàng thường?

Vì nhà máy thực phẩm phát tín hiệu thức ăn suốt ngày đêm, còn kho hàng thường thì không. Nhìn bề ngoài cả hai đều là nhà xưởng, nhưng nhà máy thực phẩm có đủ mùi, nước, chỗ trú và cửa mở, tức cả bốn thứ chuột cần để ở lại, chứ không chỉ đi ngang.

Mùi nguyên liệu và rác kéo chuột từ bao xa?

Đủ xa để chuột của cả khu tìm tới. Chuột cống kiếm ăn trong khoảng 30–46 m quanh hang, nên khu rác, bể nước thải hay bãi nguyên liệu nằm trong tầm đó là thành điểm kiếm ăn mỗi đêm của các đàn sống ở mương và bãi cỏ lân cận.

Chuột nhắt thì đi hẹp hơn, chỉ 3–9 m quanh ổ, nhưng một khi đã vào trong thì làm ổ ngay trong kho hay hộp kỹ thuật, sát nguồn ăn. Hai loài này cho hai bài toán khác nhau: chuột cống là áp lực từ vành đai, chuột nhắt là quần thể đã ở bên trong. Cách nhận ra từng loài qua phân và dấu vết có ở trang chuột nhắt: nhỏ 12–30 g, lọt khe 6 mm.

Dây chuyền chạy 24 giờ và vệ sinh ướt làm áp lực tăng ra sao?

Chạy 24 giờ nghĩa là cửa kho và cửa nhận hàng gần như không có lúc đóng hẳn, còn vệ sinh ướt nghĩa là rãnh sàn luôn có nước. Chuột nhắt lọt được khe từ khoảng 6 mm, nên một cửa cuốn không có gioăng dưới, mở liên tục cả đêm, là lối vào sẵn có.

Kho hàng thường có buổi tối yên tĩnh, cửa khoá, sàn khô; nhà máy thực phẩm thì không có khoảng nghỉ đó. Rãnh thoát nước là lối đi và nguồn nước cố định, vì quy trình vệ sinh đòi hỏi phải có nó, nên không bỏ được mà chỉ lắp lưới và giữ nắp kín.

Hàng ra vào mang chuột vào nhà máy bằng cách nào?

Chuột và ổ chuột đi theo pallet gỗ, bao nguyên liệu và thùng carton từ kho của nhà cung cấp. Một cặp chuột nhắt lọt vào theo hàng là đủ lập đàn: mỗi lứa 5–6 con, 5–10 lứa mỗi năm, nên vài tháng không phát hiện là kho đã có quần thể đang sinh sản ngay bên trong.

Vì vậy khu kiểm nhận tách riêng khỏi kho chính quan trọng ngang hàng rào. Hàng mới về được dỡ, soi đáy pallet, xem bao có vết cắn hay phân trước khi vào kho; lô có dấu hiệu thì giữ lại ở khu đệm.

Vì sao nhà máy thực phẩm không bù áp lực bằng thuốc được?

Vì luật không cho. Nghị định 15/2018/NĐ-CP không cho dùng hoá chất diệt chuột trong khu sản xuất thực phẩm, và chuẩn BRCGS cũng hạn chế bả ở khu có sản phẩm hở. Áp lực tăng thì nhà máy nào cũng thêm trạm bả ở vành đai ngoài; nhà máy thực phẩm không được bù bằng hoá chất bên trong.

Áp lực lớn hơn mà công cụ lại hẹp hơn, nên nhà máy thực phẩm phải dồn sức vào vành đai và vỏ nhà: trạm bả có khoá ở vòng ngoài cách nhau 15–30 m, bên trong chỉ bẫy và trạm không thuốc cách nhau 6–12 m. Cách chia ba vùng và dùng bẫy cơ học cho đúng, xem ba vùng chặn chuột và vì sao cấm bả bên trong; bịt cửa, khe, ống cho mọi loài có ở bài ba lớp vỏ nhà chặn côn trùng xâm nhập.

Công ty nhận giữ chuột ngoài xưởng cho nhà máy thực phẩm theo nhịp dày hơn côn trùng. Kỹ thuật viên kiểm trạm bả và bẫy mỗi tuần một lượt, tức 4 lần một tháng. Hết tháng, nhà máy nhận hồ sơ bàn giao: lịch tháng sau, báo cáo xu hướng, sơ đồ trạm chuột, hành động khắc phục.

Sổ trạm cho thấy áp lực chuột đang tăng bằng dấu hiệu nào?

Nhìn từng trạm qua các tháng, không nhìn tổng số của cả nhà máy. Trạm có dấu ăn hai lượt liên tiếp, hay trên 10% trạm có dấu ăn cùng một lượt, là lúc phải tìm lối vào mới. Trạm tăng đều thường chỉ về một khe hay một cửa chưa bịt ngay gần đó.

Báo cáo xu hướng và sơ đồ trạm chuột do kỹ thuật viên lập và giải thích ở buổi bàn giao hằng tháng. Phần của nhà máy là hỏi khu nào đang tăng, việc khắc phục nào còn mở, và sửa ngay khe cửa, gioăng, lưới thoát được chỉ ra.

Một sự cố chuột ở nhà máy thực phẩm gây hậu quả gì?

Hậu quả lớn hơn nhiều so với con chuột. Phân hay vết cắn trong kho thành phẩm có thể khiến cả lô bị giữ lại, khách hàng ghi điểm trừ trong đánh giá, và cơ sở chịu xử phạt theo Nghị định 115/2018 về vi phạm an toàn thực phẩm. Chuột còn mang vi khuẩn Leptospira qua nước tiểu.

Vì áp lực đến từ bên ngoài và không dừng, việc của nhà máy là giữ số trạm có dấu ở mức thấp và phát hiện sớm, không phải chờ một đợt xử lý làm sạch cả khu. Bố trí trạm theo vòng cho nhà máy có ở trang chuột trong nhà máy, kho: vành đai, cửa kho, xưởng; chi phí theo số trạm và nhịp kiểm ở bảng giá diệt chuột tại nhà máy, kho.