Xử lý côn trùng trong thực phẩm thế nào?

Thực phẩm khô bị côn trùng: loại nào cứu được, loại nào phải bỏ?

Hạt nguyên còn cứng thường cứu được, bột mịn và gia vị gần như luôn phải bỏ. Lý do là con trùng và trứng trong hạt nguyên sàng ra được, còn trong bột mịn thì không tách nổi. Bảng dưới đi theo từng loại đồ khô hay có trong bếp, kèm dấu hiệu để quyết định.

Riêng bao gạo có mọt, ranh giới giữ và bỏ cùng cách xử lý bao giữ lại có ở bài bao gạo có mọt còn dùng được không.

Những loài nào hay lẫn vào đồ khô trong bếp?

Hay gặp nhất là mọt gạo, mọt ngô, mọt bột và ngài bột, rồi tới kiến và gián. Mọt gạo dài 2,5–3,5 mm, đầu có vòi dài; mọt ngô nhỏ hơn chút, 2,3–2,9 mm, giống mọt gạo. Ngài bột là loài bướm nhỏ, dấu hiệu dễ thấy nhất là sợi tơ do sâu non nhả trong gói bột, mì.

Mọt sinh sản nhanh trong bếp nóng: khoảng 25 ngày một đời ở 30 °C, một con cái đẻ 300–400 trứng và con lớn sống 3–6 tháng. Vì vậy một gói nhiễm để quên trong tủ vài tuần là đủ lan sang cả ngăn. Cách nhận ra từng loài mọt có ở trang mọt gạo có vòi và mọt gỗ đùn bột.

Vì sao không được xịt thuốc vào thực phẩm?

Vì hoạt chất diệt côn trùng không được phép tiếp xúc với thực phẩm, và không cách nào rửa sạch khỏi hạt gạo hay bột mịn. Rủi ro sức khoẻ lớn hơn nhiều so với giá trị gói đồ khô đang cố cứu. Xịt quanh ngăn đồ khô khi đồ còn trong đó cũng làm thuốc bám lên bao bì.

Với thực phẩm, chỉ dùng biện pháp vật lý: sàng, cấp đông, phơi, hoặc bỏ. Phần hoá chất, nếu cần, chỉ dùng cho kệ, sàn và khe kẽ sau khi toàn bộ thực phẩm đã được đưa ra ngoài và ngăn đã được lau khô.

Dọn một ngăn đồ khô bị nhiễm theo các bước nào?

Xử lý cả ngăn một lượt, không xử lý riêng gói vừa phát hiện. Côn trùng đồ khô bò và bay sang gói bên cạnh, nên sót một gói là vài tuần sau lại thấy. Sáu bước dưới đây làm trong một buổi, bắt đầu từ việc lấy hết mọi thứ ra khỏi ngăn.

1. Lấy hết đồ trong ngăn ra, đổ từng món ra khay trắng và nhìn nghiêng dưới đèn.
2. Bỏ ngay các món thuộc cột "bỏ" trong bảng, cho vào túi kín rồi đem ra ngoài.
3. Món hạt nguyên cứu được thì sàng qua rây, cấp đông, để nguội khô mới cất.
4. Hút bụi khe kệ, góc ngăn tủ bếp và gầm tủ, nơi vụn bột nuôi được một lứa mới.
5. Lau bằng khăn ẩm rồi để khô hẳn trước khi xếp lại.
6. Chuyển mọi thứ sang hộp kín có nắp gioăng, dán ngày mua lên nắp.

Sai lầm nào khiến côn trùng đồ khô quay lại?

Sai lầm hay gặp nhất là đổ đồ mới lên đồ cũ trong cùng một hộp, và chỉ xử lý gói vừa phát hiện. Cả hai giữ lại trứng cho lứa sau. Mọt ở hạt, ngài ở bột đều có trứng nằm sẵn mà mắt thường không thấy, nên chỗ sót nhỏ cũng đủ làm lại từ đầu.

• Đổ gạo, bột mới lên phần cũ còn đáy hộp.
• Để đồ khô trong bao giấy, túi nilon buộc hờ.
• Mua số lượng lớn rồi để 3–4 tháng mới dùng hết.
• Tin vào tỏi, ớt, lá nguyệt quế thay cho hộp kín.
• Bỏ qua thức ăn khô của chó mèo và chim cá để cùng ngăn.

Khi nào đó là dấu hiệu chuột hoặc gián, không phải mọt?

Vết gặm to ở góc bao, phân đen dài vài mm và mùi khai là dấu hiệu chuột; phân nhỏ như hạt tiêu và mùi hôi dầu là gián. Hai trường hợp này phải bỏ toàn bộ thực phẩm có dấu, vì phân và nước tiểu để lại mầm bệnh trên bề mặt, không sàng hay rửa được.

Sau khi bỏ, phải xử lý chính con vật trước khi tích trữ lại, nếu không bao mới cũng bị như cũ. Vài tấm bẫy keo đặt sát chân tường cạnh ngăn đồ khô cho biết chuột hay gián đi lối nào. Cách nhận ra ba loài chuột trong nhà có ở trang nhận ra chuột bằng phân và đuôi.

Bảo quản thế nào để không lặp lại, khi nào cần người làm?

Ba thói quen giữ được lâu nhất: mua vừa đủ dùng trong 1–2 tháng, chuyển ngay sang hộp kín thay vì để trong bao, và đặt hộp ở chỗ khô, xa bếp nấu và bồn rửa. Mọt nhiễm nặng có thể làm hao tới 40% khối lượng hạt, nên phát hiện sớm rẻ hơn nhiều so với để lâu.

Bếp gia đình tự làm được hầu hết các bước trên. Bếp quán, tiệm bánh có kho bột thì khác: đồ khô vào mỗi ngày, nên bếp phải tự kiểm bao lúc nhận hàng và giữ nếp nhập trước dùng trước. Công ty không nhận xử lý mọt trong gạo, bột hay hạt và không xông hơi, nên phần đồ khô vẫn do bếp tự sàng hoặc bỏ theo bảng trên. Phần kỹ thuật viên làm là con vật quanh kệ: gel và phun tồn lưu ở chân kệ, khe tường khi đồ khô đã vào hộp kín; trong bếp chỉ đặt bẫy chuột, trạm bả có khoá để ở ngoài nhà. Gián, chuột quanh kệ thì đưa vào lịch kiểm soát định kỳ cho bếp kinh doanh; cách làm cho bếp quán có ở nhiều loài côn trùng trong nhà hàng: gián, ruồi, chuột. Sáu loài hay trú trong bếp và chỗ chúng ở, xem sáu loài hay có trong bếp.