Ba loài chuột hay gặp trong nhà máy

Nhà máy hay gặp những loài chuột nào?

Ba loài: chuột cống, chuột nhắt và chuột mái. Mỗi loài chiếm một tầng của nhà máy. Chuột cống ở tầng thấp nhất quanh hố ga, mương cáp, phòng rác; chuột nhắt ở ngay trong khu sản xuất, trong kiện hàng; chuột mái ở trên cao theo xà gồ, máng cáp và trần kỹ thuật.

Vì sao nhà máy cần biết đúng loài?

Vì mỗi loài đi ở một độ cao khác nhau, và bẫy đặt sai độ cao gần như không bắt được gì. Đặt bẫy sát nền cho loài chạy trên máng cáp là bỏ trống cả tuyến chúng dùng; bẫy thưa cho chuột nhắt đi 3–9 m quanh ổ thì cả tháng không dính.

Cỡ con quyết định khe cần bịt: bịt theo cỡ chuột cống mà xưởng đang có chuột nhắt thì lối vào vẫn còn. Mồi cũng đổi theo loài: chuột cống thiên về mồi giàu đạm, chuột mái ăn cả quả khô và hạt có dầu, chuột nhắt gặm ngũ cốc ngay trong bao hàng.

Dấu vết nào đọc được ngay trong buổi khảo sát?

Ba dấu vết đủ để gọi tên loài mà không cần bắt con nào: phân, vệt mỡ và vết gặm. Ghi độ cao nơi thấy từng dấu vết là bước hay bị bỏ qua, trong khi chính độ cao mới tách được chuột mái với hai loài còn lại.

• Phân: đo cỡ bằng thước, phân mới ẩm, sẫm, bóp còn mềm; phân cũ xám, khô, vỡ vụn.
• Vệt mỡ: vệt sẫm bóng dọc chân tường hoặc mép dầm, do lông cọ nhiều lần trên cùng tuyến.
• Vết gặm và vụn: vụn bao bì, vụn gỗ pallet, vỏ dây điện rơi dưới một điểm cố định.

Xác định loài trong một buổi khảo sát thế nào?

Đi theo sơ đồ, ghi mọi dấu vết kèm độ cao, rồi kết luận theo cụm dấu vết chứ không theo một lần nhìn thấy con vật. Nhà máy lớn nhiều khu thường có cả ba loài cùng lúc, nên kết luận từng khu một, không dùng một cách bố trí chung cho cả nhà máy.

1. Đi một vòng vành ngoài rồi vào trong xưởng, đánh dấu mọi chỗ có phân lên sơ đồ.
2. Ghi độ cao từng dấu vết: sát nền, ngang thắt lưng hay trên đầu.
3. Rắc bột mỏng ở vài điểm nghi ngờ, sáng hôm sau đọc dấu chân và hướng đi.
4. Đặt vài trạm giám sát không hoạt chất, kiểm lại sau 3–7 ngày.
5. Chia khu theo loài chiếm ưu thế rồi mới chọn vị trí trạm và bẫy.

Thấy một con chạy giữa ban ngày thường là dấu đàn đã đông, con yếu bị đẩy ra kiếm ăn ngoài giờ; đó là tín hiệu xử lý gấp. Lối chuột đi từ vành ngoài vào xưởng có ở bài chuột đi theo lối nào trong nhà máy.

Mỗi loài gây hại gì cho nhà máy?

Mỗi loài phá một thứ khác nhau. Chuột cống đào hang dưới nền và quanh hố ga, nên kết cấu và đường thoát nước chịu nặng nhất. Chuột nhắt làm tổ ngay trong kiện hàng: bao bì rách, hàng dính phân. Chuột mái thì đi trùng máng cáp, và dây điện là thứ bị gặm trước.

Một đoạn dây bị gặm trong máng kín có thể dừng cả dây chuyền nhiều giờ mới tìm ra chỗ hỏng; cách rà có ở bài rà vết gặm trong máng cáp và trần giả. Với nhà máy thực phẩm, phân chuột trên pallet là lỗi đoàn đánh giá ghi ngay, dù chưa thấy con nào.

Nhận ra loài rồi thì xử lý khác nhau ở đâu?

Khác ở độ cao và mật độ trạm. Chuột cống cần trạm bả vành đai ngoài nhà xưởng và cạnh hố ga; chuột mái cần bẫy trên xà, máng cáp; chuột nhắt cần bẫy keo dày, cách nhau không quá 3 m quanh ổ.

Mọi lỗ lớn hơn 6 mm ở tường, cửa, ống luồn đều nên bịt bằng bùi nhùi thép và lưới, vì chuột nhắt lọt qua khe cỡ đó.

Khi nhà máy thuê công ty đặt bẫy và trạm theo từng loài, kỹ thuật viên chia bẫy, hộp giám sát không thuốc trong xưởng cách nhau 6–12 m dọc chân tường, dày hơn quanh ổ chuột nhắt; trạm bả có khoá chỉ nằm ở vành đai ngoài, cách nhau 15–30 m. Trạm và bẫy kiểm mỗi tuần, 4 lần mỗi tháng.

Nhà máy cần sơ đồ trạm đánh số, sổ kiểm từng trạm và lịch kiểm đều để trình khi đánh giá; số chuột giảm rõ sau vài tuần đầu và cần kiểm theo lịch để giữ ở mức thấp. Bố trí theo khu có ở trang chuột trong nhà máy, kho: vành đai, cửa kho, xưởng; điểm nóng côn trùng khác của xưởng có ở trang vành đai và cửa nhận hàng nhà máy. Khoản phí tính theo diện tích và số trạm ở các yếu tố làm giá xử lý chuột nhà máy thay đổi.