Mua bả kiến về đặt mà kiến không ăn, vì sao?

Mua về một tuýp bả kiến được quảng cáo "kiến tha về diệt cả tổ", nặn mấy chấm dọc hàng kiến, rồi ngồi nhìn kiến đi vòng qua bả như không thấy. Có nhà còn thấy kiến bò lên ăn ngon lành ngày đầu, sang ngày thứ ba thì bỏ hẳn. Người ta dễ nghĩ ngay bả là hàng giả, rồi quay lại dùng bình xịt.

Thật ra bả kiến là cách đúng với kiến trong nhà, vì kiến thợ mang thuốc về cho kiến chúa. Có điều bả chỉ chạy khi kiến chịu ăn. Bài này đi qua từng lý do khiến kiến bỏ bả, cách tự thử mồi trước khi đặt, và vài mẹo dân gian hay được truyền tai, mẹo nào có ích thật.

Kiến cũng kén ăn sao?

Có, và kén theo mùa. Một đàn kiến lúc thì cần đường để có năng lượng, lúc cần đạm và mỡ để nuôi ấu trùng và kiến chúa đẻ. Bả gốc đường đặt đúng lúc đàn đang đói đạm thì kiến đi ngang không ăn. Mỗi loài cũng có khẩu vị riêng, nên bả "diệt mọi loại kiến" không phải lúc nào cũng đúng.

Đây là lý do phổ biến nhất mà người tự đặt bả không nghĩ tới. Tài liệu về kiến ma của Đại học Texas A&M và về kiến Pharaoh của Đại học Florida đều ghi rằng sở thích thức ăn của đàn đổi theo thời gian, nên người làm cần thử nhiều loại mồi.

Bảng này chỉ là xu hướng chung. Cùng một loài, tháng này đàn ăn đường, hai tháng sau có thể chuyển sang ăn mỡ. Cách chắc nhất vẫn là thử.

Tự thử mồi ở nhà làm thế nào?

Lấy hai miếng giấy nhỏ, một miếng nhỏ một giọt mật ong hay nước đường, miếng kia một chút bơ đậu phộng hoặc mỡ thịt. Đặt cả hai cách hàng kiến chừng 10 cm, đợi 20–30 phút. Giọt nào kiến bu đông hơn thì mua bả cùng loại: bả gốc đường hay bả gốc đạm, mỡ.

Đây cũng là cách kỹ thuật viên làm ở hiện trường trước khi chọn bả. Thử vào giờ kiến hay đi, thường là chiều tối hoặc ban đêm trong bếp. Nếu cả hai giọt đều có kiến, chọn loại kiến bu nhiều hơn, hoặc đặt xen hai loại bả ở hai điểm khác nhau trên cùng hàng kiến.

Một lưu ý nhỏ: nếu thử xong mà kiến không tới cả hai giọt, có thể hàng kiến anh chị thấy chỉ là kiến đi lạc, hoặc đàn đang tránh mùi gì đó trong khu vực. Đọc tiếp phần dưới.

Bả để lâu, bả khô có còn tác dụng không?

Bả gel để hở ngoài không khí sẽ khô dần sau vài ngày, mặt bả đóng màng cứng và kiến không ăn được. Bả mở nắp để lâu trong bếp cũng dễ nhiễm mùi dầu mỡ, mùi thuốc xịt, mùi tay người. Bả đã khô thì thay chấm mới, không nặn đè lên chấm cũ.

Vài điều đáng để ý khi mua và cất bả:

• Xem hạn dùng trên vỏ. Bả để lâu trong kho của tiệm, nhất là chỗ nóng, có thể đã tách dầu hoặc khô ngay trong tuýp.
• Đậy kín nắp sau mỗi lần dùng, cất chỗ mát, xa thuốc xịt và hoá chất tẩy rửa.
• Đeo găng hoặc rửa tay sạch trước khi đặt, vì mùi kem tay, nước rửa chén dính vào bả cũng làm kiến chê.
• Chấm nhỏ, nhiều điểm tốt hơn một cục to. Chấm nhỏ cỡ hạt đậu xanh, khoảng 0,2 g, kiến ăn hết trước khi khô; cục to khô mặt ngoài trước khi kiến kịp ăn.

Bả hạt rải ngoài sân thì sợ ẩm. Rải lúc đất khô, chiều mát, và không tưới nước trong khoảng 24 giờ sau đó. Hạt bả đã ngấm nước thì kiến lửa bỏ.

Đặt bả ở đâu thì kiến mới tìm thấy?

Đặt ngay trên đường kiến đi, sát mép hàng kiến, gần cửa ổ chừng 30–50 cm, chứ không đặt giữa chỗ thoáng. Kiến đi theo vệt mùi do con đi trước để lại; bả lệch khỏi vệt đó vài chục phân là nhiều con đi ngang mà không biết. Đặt ở mép tường, góc tủ, khe gạch nơi hàng kiến chạy qua.

Muốn biết cửa ổ ở đâu, đi theo hàng kiến về phía chúng tha mồi đi, tới chỗ kiến biến vào khe chân tường, mép gạch, ổ điện hay khung cửa. Mỗi chỗ kiến biến vào là một cửa ổ, một căn nhà phố thường có 2–6 điểm như vậy. Mỗi hàng nên có vài điểm bả, không dồn hết vào một chỗ.

Với trẻ nhỏ và thú cưng, đặt bả trong hộp bả có lỗ nhỏ cho kiến chui vào, hoặc chấm vào mặt dưới kệ, sau chân tủ, chỗ tay trẻ không với tới.

Vì sao kiến ăn bả hai ngày rồi bỏ?

Có ba khả năng: bả đã khô hoặc hết, đàn đã đổi khẩu vị, hoặc có ai đó xịt thuốc, lau dọn bằng nước tẩy mùi mạnh gần bả. Cũng có khi đó là dấu tốt: số kiến thợ đi kiếm ăn đã giảm vì đàn bắt đầu yếu, nên bả trông như bị bỏ.

Cách phân biệt là thử lại mồi. Nếu giọt mồi ngọt vẫn kéo kiến đông mà chấm bả bên cạnh bị bỏ, bả đã khô hoặc nhiễm mùi, thay chấm mới. Nếu giọt mồi đạm kéo kiến còn giọt ngọt thì không, đàn đã đổi khẩu vị, đổi loại bả. Nếu cả hai giọt mồi đều ít kiến hơn hẳn tuần trước, đàn đang yếu đi, cứ để bả yên.

Một lý do khác hay gặp trong nhà nhiều người: mình đặt bả, người nhà thấy kiến bu đông lại lấy bình xịt xịt. Cả nhà cần biết là kiến bu bả là chuyện tốt. Đã đặt bả thì cất bình xịt.

Mẹo dân gian nào giúp được, mẹo nào không?

Mẹo dân gian phần lớn là đuổi kiến chứ không diệt được ổ. Vạch phấn, rắc bột quế, xả giấm, chanh, dầu gió làm kiến tránh một khu nhưng đàn vẫn sống, có khi còn tách thêm ổ. Riêng mẹo trộn hàn the với đường thì kiến có tha về, nhưng không nên làm trong bếp nhà mình.

Bài kiến sợ mùi gì, mẹo nào thật mẹo nào không đi sâu hơn vào chuyện mùi. Nói gọn một câu: mùi dùng để chặn kiến ở chỗ mình không muốn, bả dùng để giết ổ, và hai thứ đặt xa nhau.

Cùng nhóm tình huống "đã xử lý mà chưa hết", anh chị có thể đọc thêm diệt kiến rồi mà một tuần sau kiến lại kéo về và kho phun thuốc định kỳ mà hàng vẫn bị mọt.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi đã đổi hai loại bả, thử mồi đúng cách mà kiến vẫn bỏ, khi kiến ở nhiều phòng, chui vào ổ điện, hoặc ngoài sân có ụ kiến lửa. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, thử mồi tại chỗ, chọn loại bả theo đàn và đặt cùng lúc ở mọi cửa ổ tìm thấy.

Ở buổi làm, kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu đi ngược hàng kiến về cửa ổ, đặt hai giọt mồi thử cách hàng kiến 10 cm, đợi 20–30 phút rồi mới chọn bả gel. Chỗ nào khách đã xịt thì bả đặt cách xa, vì kiến tránh mùi thuốc. Ngày 5–7 kỹ thuật viên kiểm lại, thay chấm bả đã hết và đổi loại nếu đàn đổi khẩu vị. Cách làm đầy đủ ở trang dịch vụ diệt kiến, còn cách nhận ra từng loài ở mục kiến.