Một tổ mối có bao nhiêu con và sống bao lâu?
Một tổ mối đất trưởng thành thường có vài trăm nghìn tới hơn một triệu con. Mối chúa sống nhiều năm và đẻ mỗi ngày, còn mối thợ, loại 3–4 mm bạn nhìn thấy, chỉ sống 1–2 năm. Diệt mối thợ trên tường mà không tới được mối chúa thì tổ bù lại rất nhanh.

Một tổ mối gồm những nhóm nào?
Một tổ mối có bốn nhóm, mỗi nhóm làm một việc và không thay được cho nhau: cặp sinh sản, mối thợ, mối lính và mối cánh. Tổ vận hành như một cơ thể hơn là một đàn con riêng lẻ, nên biết tỉ lệ từng nhóm là biết phải đánh vào đâu thì tổ mới suy.
| Nhóm | Việc trong tổ | Tỉ lệ và tuổi thọ |
|---|---|---|
| Mối chúa và mối vua | Sinh sản, giữ nhịp phát triển của tổ | Một tới vài cặp, sống nhiều năm |
| Mối thợ | Đục gỗ, đắp đường mui, nuôi cả tổ | Chiếm phần lớn đàn, sống 1–2 năm |
| Mối lính | Canh giữ tổ và các đường đi | Vài phần trăm đàn, sống ngắn hơn mối thợ |
| Mối cánh | Bay ra lập tổ mới vào đầu mùa mưa | Chỉ có theo mùa, sống vài giờ tới vài ngày sau khi bay |

Một tổ mối đất có bao nhiêu con?
Một tổ mối đất trưởng thành thường có vài trăm nghìn tới hơn một triệu con, phần lớn là mối thợ trắng đục 3–4 mm. Con số đó đạt được sau 5–8 năm phát triển, và tổ không nằm gọn một chỗ: từ trung tâm dưới đất, mối thợ đi kiếm ăn xa tới 100 m quanh tổ.
Phần bạn thấy trên tường chỉ là mối thợ đang đi kiếm ăn trên vài đường mui, một góc rất nhỏ của đàn. Cách nhận ra mối con và mối trưởng thành trong số đó, xem mối con và mối trưởng thành khác nhau thế nào. Đặc điểm loài Coptotermes hay gặp trong nhà có ở trang mối đất: tổ dưới nền, ăn từ móng lên.

Mối chúa, mối thợ và mối cánh sống bao lâu?
Mối chúa sống nhiều năm và đẻ gần như mỗi ngày, không có mùa nghỉ, nên tổ không tự tàn theo thời gian. Mối thợ chỉ sống 1–2 năm nhưng liên tục được thay bằng lứa mới. Mối cánh sống ngắn nhất: sau khi bay ra, phần lớn chết trong vài giờ tới vài ngày.
Nhiều tổ còn có mối chúa phụ. Khi cặp chính chết, các con sinh sản phụ trong tổ thay chỗ và đàn tiếp tục. Giết được mối chúa chưa chắc tổ đã ngưng; thứ quyết định là toàn bộ đàn thợ có suy hay không, xác nhận qua các lượt kiểm lại theo lịch.

Vì sao tổ mối ở TP.HCM lớn nhanh?
Vì nóng ẩm quanh năm, tổ không có giai đoạn chững lại như ở vùng có mùa đông lạnh. Trứng nở liên tục, lứa thợ mới ra đều, và mùa mưa kéo dài giữ đất đủ ẩm cho mối đi lên gần mặt nền. Nhà có ống rò, bồn cây xây sát chân tường thì tổ càng có lợi.
Mối thợ còn nuôi lẫn nhau bằng thức ăn đã tiêu hoá một phần. Nhờ cách nuôi đó, thức ăn đi khắp tổ rất nhanh, và thuốc bám trên người mối thợ cũng đi theo đường ấy. Đây là điểm yếu mà cách xử lý bằng trạm nhử và thuốc truyền dẫn khai thác.
Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.
Vì sao diệt mối thợ trên tường không làm tổ suy?
Vì diệt số thợ trên một đường mui chỉ như chặn một con đường: đàn đắp đường khác, còn trung tâm tổ vẫn nguyên và mối chúa tiếp tục cho ra lứa thợ mới. Với một tổ vài trăm nghìn con, vài trăm con chết trên tường gần như không làm tổ hụt đi.
Xịt thẳng lên đường mui còn khiến mối bỏ đường cũ, đắp đường mới ở chỗ khuất hơn, nên lần khảo sát sau khó lần ra tổ hơn. Nếu đã thấy đường mui, cứ để nguyên, soi đèn pin dọc tường và trong hộp kỹ thuật xem còn đường nào khác, chụp ảnh lại trước khi gọi người xem.
Quy mô tổ ảnh hưởng tới một đợt xử lý thế nào?
Tổ càng đông thì thuốc càng cần thời gian lan khắp đàn qua việc mớm nuôi, và số trạm nhử cũng phải nhiều hơn. Một đợt xử lý mối đất gồm trạm nhử cố định 7–14 ngày, nghiệm thu sau 14 ngày, rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ đã dồn về trạm:
- Khảo sát, dò tổ, lần theo các đường mui đang sống.
- Đặt trạm nhử cố định lên đúng đường mối thợ đang đi; số trạm tuỳ mức mối và độ lớn của tổ.
- Để trạm 7–14 ngày cho mối thợ dồn về ăn.
- Nghiệm thu sau 14 ngày, phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ trong trạm.
- Mối thợ mang thuốc về tổ, thuốc lan qua việc mớm nuôi; đàn suy giảm dần, đường mui khô rồi bong ra.
- Kiểm lại theo lịch, vì tổ khác quanh nhà vẫn có thể tìm tới.
Quy trình từng bước có ở trang xử lý đàn mối lớn trong nhà.
Một khu đất có thể có mấy tổ mối?
Nhiều hơn một tổ là chuyện bình thường, nhất là ở khu có cây lớn, gốc cây mục hoặc nhà cũ xung quanh. Các tổ không liên quan tới nhau, nên xử lý xong một tổ không có nghĩa là khu đất hết mối. Mỗi mùa mối bay lại có thêm những đôi mới lập tổ gần nhà.
Vì vậy khảo sát phải đi hết chu vi công trình, và nhà ở vùng áp lực cao nên được kiểm lại theo lịch để bắt tổ mới từ sớm, qua lượt rà mối hằng tháng cho nhà vùng mối nhiều. Tổ mới cần bao lâu để lớn tới mức gây hại, xem tổ mới mất mấy năm mới đủ sức ăn gỗ; chi phí theo loại nhà ở bảng giá diệt mối theo mặt bằng.
Về bài viết này
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- UF/IFAS (Đại học Florida; Su NY, Scheffrahn RH, Gordon J, Chouvenc T). Formosan Subterranean Termite, Coptotermes formosanus Shiraki — Featured Creatures, EENY-121/IN278. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















