Tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu gì về kiểm soát côn trùng?

Các chuẩn quốc tế cùng yêu cầu những gì?

Dù là chuẩn nào, phần kiểm soát sinh vật gây hại đều xoay quanh sáu yêu cầu giống nhau. Các chuẩn khác nhau ở mức chi tiết, như khoảng cách giữa hai bẫy hay tần suất kiểm, chứ không khác ở bản chất: có chương trình bằng văn bản, có số liệu, và có người chịu trách nhiệm từng việc.

Doanh nghiệp nào phải theo chuẩn nào?

Thường không phải doanh nghiệp tự chọn, mà khách hàng mua hàng chọn và ghi vào yêu cầu nhà cung cấp. Nhà máy thực phẩm xuất khẩu hay gặp BRCGS Food Safety hoặc FSSC 22000 v6, vốn xây trên ISO 22000; khách hàng Mỹ hay dùng bộ AIB Consolidated Standards để kiểm tra nhà máy.

• Nhà máy thực phẩm: BRCGS Food Safety, FSSC 22000 v6, AIB.
• Kho thực phẩm, trung tâm phân phối: BRCGS Storage and Distribution.
• Nhà máy mỹ phẩm: thực hành sản xuất tốt theo ISO 22716.
• Mọi cơ sở thực phẩm: nguyên tắc vệ sinh chung của Codex CAC/RCP 1–1969, nền của các chuẩn trên.

Trong nước, cơ sở thực phẩm còn chịu Nghị định 15/2018/NĐ-CP; chuẩn quốc tế là lớp thêm vào, không thay phần bắt buộc này.

Các chuẩn khác nhau ở mức chi tiết nào?

AIB cho con số cụ thể về khoảng cách và tần suất, còn BRCGS và FSSC để nhà máy tự đặt tần suất theo đánh giá rủi ro rồi chứng minh vì sao chọn vậy. Nhà máy làm theo AIB thường dễ dựng sơ đồ hơn; nhà máy theo BRCGS phải có bản đánh giá rủi ro đi kèm.

• AIB: bẫy trong nhà cách nhau 6–12 m, ngoài trời 15–30 m.
• AIB: đèn côn trùng đặt cách bề mặt tiếp xúc thực phẩm trên 3 m.
• AIB: chừa lối kiểm sát tường 18 inch, khoảng 45 cm, để soi được chân tường.
• BRCGS: phân tích xu hướng và khảo sát chuyên sâu ít nhất 1 lần mỗi năm.

Bảng điều khoản từng chuẩn cho nhà máy thực phẩm có ở trang kiểm soát côn trùng nhà máy thực phẩm: BRCGS, AIB; kho hàng xem kho vận, logistics: BRCGS Storage and Distribution.

Vì sao vừa xử lý xong trước ngày đánh giá vẫn bị ghi lỗi?

Vì đánh giá viên không đo tình trạng tại một thời điểm, mà đo khả năng giữ được qua nhiều tháng. Một nhà xưởng vừa được xử lý gấp trước ngày đánh giá không chứng minh được gì cho tháng sau, nếu sổ theo dõi trống và mục khắc phục không ai đóng.

Thứ họ tìm là chuỗi bằng chứng: phát hiện được ghi lại, được xử lý, và số liệu kỳ sau cho thấy đã giảm. Chuỗi đứt ở đâu thì điểm trừ nằm ở đó, kể cả khi hôm đánh giá không thấy con nào.

Đánh giá viên hay ghi nhận những lỗi nào?

Bốn nhóm lỗi dưới đây lặp lại ở hầu hết các kỳ đánh giá, và ba trong bốn thuộc phần việc của cơ sở chứ không phải của nhà thầu. Vì vậy hợp đồng nên ghi rõ ranh giới công việc hai bên, để không đổ lỗi qua lại khi bị ghi điểm trừ.

• Sơ đồ và thực tế lệch nhau sau khi sửa chữa hoặc dời thiết bị.
• Bẫy bị hàng che, không tiếp cận được để kiểm.
• Bảng theo dõi có số nhưng không ai kết luận gì từ số đó.
• Kiến nghị lặp lại y nguyên nhiều kỳ mà không được xử lý.

Dựng chương trình đạt chuẩn từ đầu theo những bước nào?

Dựng theo thứ tự: khảo sát, sơ đồ, danh mục hoá chất, tần suất, ngưỡng, rồi mới tới lượt kiểm đầu tiên. Làm ngược, như đặt bẫy trước rồi mới vẽ sơ đồ, thì số liệu vài tháng đầu không dùng được cho hồ sơ vì không truy được về vị trí.

1. Khảo sát toàn bộ mặt bằng, chia vòng: vành đai, tường ngoài, bên trong.
2. Vẽ sơ đồ, đánh mã từng vị trí thiết bị.
3. Chốt danh mục hoạt chất dùng bên trong và bên ngoài khu sản xuất.
4. Đặt tần suất theo khu, khu chế biến dày hơn khu văn phòng.
5. Viết ngưỡng hành động: vượt ngưỡng thì làm gì, ai quyết.
6. Rà lại sơ đồ mỗi khi cơ sở đổi kết cấu hoặc bố trí.

Cần bao nhiêu tháng số liệu trước kỳ đánh giá đầu tiên?

Càng dài càng tốt; bắt đầu vài tuần trước ngày đánh giá là quá muộn. Phân tích xu hướng năm cần đủ 12 tháng số liệu, nên cơ sở mới dựng chương trình thường đi kỳ đầu với chuỗi vài tháng liên tục và một kế hoạch ghi rõ mốc bắt đầu.

Hồ sơ phải nằm ở cơ sở, có một người được chỉ định giữ; đánh giá viên hỏi mà phải gọi nhà thầu là đã mất điểm. Cách xếp bộ giấy trình đoàn ở bài hồ sơ kiểm soát côn trùng cho đoàn kiểm tra. Chương trình có ngưỡng ký cho từng khu và báo cáo xu hướng 12 tháng, xem chương trình IPM cho nhà máy, kho.