Cách phòng gián: gián Đức theo hàng vào, gián Mỹ bò lên từ cống

Cách phòng gián bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ câu hỏi con gián mình thấy vào nhà bằng đường nào. Gián Đức nhỏ, màu nâu vàng, thường đi nhờ trong thùng carton, túi chợ, đồ điện cũ. Gián Mỹ to, nâu đỏ, sống dưới cống rồi bò lên qua thoát sàn. Hai đường này cần hai cách chặn khác nhau.

Nhiều người mua bình xịt về xịt dọc chân tường, thấy vài con lật ngửa là yên tâm. Nhưng nếu gián vào theo thùng hàng mỗi tuần, chân tường sạch thuốc cũng không giữ được tủ bếp. Còn nếu gián lên từ ống thoát, đóng cửa sổ kỹ cỡ nào cũng vô ích.

1. Nhìn con gián: dài chừng một đốt ngón tay hay gần bằng ngón cái, màu vàng nâu hay nâu đỏ.
2. Nhớ chỗ gặp: trong tủ, quanh bếp hay ở nhà tắm, ống thoát.
3. Nhớ giờ gặp: gián Đức hay ra lúc tắt đèn bếp; gián Mỹ hay bò lên lúc khuya, nhất là sau mưa.
4. Chọn việc chặn: theo bảng ở mục dưới, làm việc của đúng loài trước.

Chưa chắc con mình gặp là loài nào thì xem trước nhận diện gián qua hình dáng và dấu vết. Mất năm phút đọc, đỡ cả tháng chặn sai chỗ.

Gián Đức và gián Mỹ vào nhà khác nhau thế nào?

Gián Đức dài 10–15 mm, sống hẳn trong nhà, làm ổ trong khe tủ ấm gần bếp. Gián Mỹ dài khoảng 4 cm, sống ở cống, hố ga, tầng hầm và chỉ vào nhà để kiếm ăn. Một loài mình tự mang vào, một loài tự bò lên; vì vậy việc chặn cũng tách làm hai.

Gián Đức đáng ngại hơn vì sinh nhanh. Một con cái mang theo ổ trứng chứa 30–40 trứng tới gần lúc nở, nên chỉ một con lọt vào trong thùng hàng đã đủ gây ra một đàn sau vài tháng. Gián Mỹ đẻ chậm hơn và ít khi làm ổ trong tủ bếp.

Muốn biết thêm vì sao gián Mỹ chọn ống thoát, đọc gián Mỹ bò lên từ cống, chặn đường lên thế nào.

Gián vào nhà bằng những đường nào?

Kỹ thuật viên đi khảo sát thường gặp sáu đường vào, xếp theo mức hay gặp ở nhà ở và căn hộ. Ba đường đầu gắn với gián Đức, ba đường sau gắn với gián Mỹ. Mỗi nhà thường chỉ có một hai đường chính, tìm đúng nó là đã làm xong nửa việc.

1. Thùng carton, túi chợ: gián Đức nấp ở nếp gấp thùng, đáy bao gạo, khay trứng giấy.
2. Đồ điện, đồ gỗ cũ: lò vi sóng, tủ lạnh, nồi cơm mua lại hay chuyển từ nhà cũ sang.
3. Căn kề, trục ống chung: ở chung cư, gián Đức đi theo ống nước, ống điện xuyên tường.
4. Thoát sàn nhà tắm, sân phơi: ống khô nước thì gián Mỹ bò thẳng lên.
5. Ống thoát bồn rửa: khe giữa ống và lỗ xuyên tủ bếp thường hở cả ngón tay.
6. Khe cửa sau, cửa gara: gián Mỹ đi theo chân tường từ hố ga ngoài sân.

Ở nhà phố cũ, đường thứ 4 và thứ 6 hay gặp hơn. Ở căn hộ tầng cao, đường thứ 1 và thứ 3 chiếm gần hết. Bài với gián, vì sao cắt nước quan trọng nói thêm vì sao bếp có nước đọng hút gián hơn bếp có vụn ăn.

Soi thùng hàng và đồ cũ trước khi mang vào nhà

Thùng carton là đường vào số một của gián Đức. Giấy gợn sóng giữ ấm, có khe hẹp, lại hay để trong kho chợ hoặc xe hàng có gián. Thói quen đơn giản nhất là bóc hàng ngay ở cửa, cất đồ vào hộp nhựa, gấp thùng rỗng mang ra ngoài trong ngày.

1. Mở thùng ở hiên hoặc cạnh cửa, không mang cả thùng vào tủ bếp.
2. Lật đáy thùng, soi nếp gấp bằng đèn điện thoại; gián Đức hay bám ở góc dán băng keo.
3. Chuyển gạo, đồ khô sang hộp nhựa có nắp kín.
4. Gấp thùng rỗng, bỏ ra ngoài trong ngày; không để làm kệ đỡ trong bếp.

Đồ điện cũ cần soi kỹ hơn: lò vi sóng, nồi cơm điện, tủ lạnh nhỏ có khoang mô-tơ ấm, gián Đức rất thích. Mở nắp sau nếu tháo được, soi khe quạt, lau sạch rồi mới cắm điện trong nhà. Tủ gỗ, kệ sách cũ thì soi bản lề và chân tủ.

Chủ bếp quán mua thiết bị thanh lý cần cẩn thận gấp đôi. Bài mua thiết bị bếp cũ có mang gián Đức về không kể các chỗ cần mở và cách để thiết bị "cách ly" vài ngày trước khi đưa vào bếp.

Chặn gián Mỹ từ cống lên: thoát sàn và ống thoát

Gián Mỹ bò lên khi lớp nước trong cổ ống thoát sàn bị khô. Lớp nước này vốn chặn mùi và chặn cả côn trùng. Nhà tắm ít dùng, sân phơi, thoát sàn ban công là chỗ khô nước nhanh nhất, nhất là trong mấy tuần nắng nóng hoặc khi cả nhà đi vắng.

1. Đổ nước: mỗi tuần đổ một ca nước vào thoát sàn ít dùng để giữ đầy cổ ống.
2. Thay nắp: dùng nắp thoát sàn có lỗ nhỏ hoặc loại có lẫy tự đóng khi không có nước chảy.
3. Bịt quanh ống: trét vữa hoặc keo quanh chỗ ống thoát xuyên sàn, xuyên tủ.
4. Đi vắng: đậy nắp kín hoặc đặt túi nước nhỏ lên miệng thoát sàn.

Ở nhà phố, miệng hố ga ngoài sân cũng cần nắp kín, không chỉ nắp lưới. Sau mưa lớn, gián trong cống hay bò lên đông hơn vì nước dâng đẩy chúng ra khỏi chỗ trú, nên tối hôm đó nên kiểm thoát sàn một lần.

Nhà mình ở tầng cao mà vẫn thấy gián to thì thường do hộp kỹ thuật, trục ống chung. Đó là việc của ban quản lý, nên báo kèm vị trí và giờ thấy gián.

Bịt khe quanh ống, ổ điện và chân tủ

Gián Đức trưởng thành lọt khe chỉ khoảng 1,6 mm, cỡ một tấm thẻ nhựa đặt nghiêng. Vì vậy chặn gián Đức không phải bịt kín cả nhà mà bịt những khe nối giữa chỗ ấm có nước, như hộp kỹ thuật, trục ống, với tủ bếp. Keo silicone và vữa là đủ dùng.

1. Khe quanh ống nước, ống gas xuyên vách tủ bếp: bịt bằng keo silicone.
2. Lỗ xuyên tường của ống máy lạnh, ống xả máy giặt: trét keo hoặc nắp chụp.
3. Ổ điện, công tắc gần bếp: thay mặt nạ khít, không để lỗ chờ hở.
4. Khe giữa chân tủ bếp và sàn: chạy một đường keo hoặc nẹp chân tủ.
5. Mép mặt đá bếp với tường: trét lại đường ron bị nứt.

Đừng bịt khe khi trong tủ đã có ổ. Bịt lúc đó chỉ nhốt gián lại bên trong, chúng tìm đường khác ra, có khi chạy sang ổ điện. Thấy chấm phân đen lấm tấm ở bản lề, góc tủ thì xử lý ổ trước, bịt sau.

Ở căn hộ, khe quanh ống chung là đường gián đi giữa các căn. Bịt phía nhà mình vẫn có ích, dù căn bên chưa làm.

Vì sao cắt nước giữ gián tốt hơn chỉ cất thức ăn?

Gián chịu đói giỏi hơn chịu khát. Gián Đức trưởng thành có thể sống vài tuần không ăn, nhưng thiếu nước thì chỉ trụ được khoảng một tuần. Vì vậy bếp khô ráo về đêm thường ít gián hơn bếp sạch vụn mà bồn rửa còn đọng nước, khăn lau ướt vắt trên vòi.

1. Lau khô bồn rửa, mặt bếp trước khi tắt đèn.
2. Không ngâm chén bát qua đêm; rửa xong úp lên giá thoáng.
3. Sửa vòi rỉ, ống xả rò dưới gầm bồn rửa.
4. Đổ nước khay hứng dưới tủ lạnh, máy lọc nước mỗi tuần.
5. Phơi khăn lau, giẻ rửa chén ra ngoài, không vắt trong gầm tủ.

Gầm bồn rửa là chỗ kỹ thuật viên mở đầu tiên khi vào bếp có gián. Ở đó thường có ống xả rò nhẹ, gỗ tủ ẩm, chai nước rửa chén để lâu. Chỉ cần thay một đoạn ống rò là đã bớt hẳn chỗ gián uống nước.

Máy pha cà phê, máy lọc nước, bình nước nóng lạnh ở văn phòng cũng là nguồn nước ấm ít ai để ý.

Thói quen bếp mỗi tối để phòng gián

Gián kiếm ăn sau khi tắt đèn, nên mười phút dọn bếp trước khi đi ngủ có tác dụng hơn một buổi tổng vệ sinh mỗi tháng. Việc không khó: cất đồ ăn, lau mặt bếp, đổ rác ướt, lau khô bồn. Làm đều mỗi tối thì gián đi một vòng không kiếm được gì.

1. Cất đồ ăn thừa vào hộp kín hoặc tủ lạnh; không để nồi cơm mở nắp.
2. Lau mặt bếp, kệ gia vị, chỗ đặt nồi; vụn dầu mỡ là thức ăn gián thích.
3. Đổ rác ướt, buộc túi kín, để thùng rác có nắp.
4. Lau khô bồn rửa, vắt khăn ra ngoài.
5. Quét vụn quanh chân bàn ăn, ghế trẻ em.

Đồ ăn của chó mèo là chỗ hay bị quên. Bát hạt để qua đêm trên sàn bếp nuôi gián khá đều. Cho ăn theo bữa, dọn bát trước khi ngủ, cất bao hạt vào thùng có nắp.

Bếp quán có nhiều việc hơn theo ca: lau gầm bàn lạnh, cạo mỡ khe inox, đổ rác cuối ca. Phần này có ở bài việc bếp làm mỗi ca để giữ gián ở mức thấp.

Thùng rác, chỗ để rác và gián

Thùng rác không có nắp là quán ăn đêm của gián, nhất là rác ướt để từ trưa tới tối. Đáy thùng nhựa đọng nước, nước rỉ từ túi rác chảy xuống chân tủ, lâu ngày thành chỗ gián tụ lại. Thay một thùng có nắp đậy kín, rửa đáy mỗi tuần là đỡ nhiều.

1. Dùng thùng có nắp đậy, nắp đạp chân càng tốt vì người nhà chịu đậy.
2. Lót túi, buộc kín trước khi mang ra.
3. Rửa đáy thùng mỗi tuần, phơi khô rồi mới lót túi mới.
4. Không để thùng sát chân tủ bếp; kê cách tường một khoảng nhỏ để dễ lau.

Ở chung cư, phòng rác tầng là chỗ gián tụ đông nhất. Túi rác đặt sẵn ngoài cửa căn hộ chờ gom cũng kéo gián từ phòng rác tới ngay ngưỡng cửa nhà mình. Mang rác đi thẳng tới phòng rác, đóng cửa phòng rác sau khi bỏ.

Căn hộ chung cư: chặn gián từ trục ống và căn kề

Ở chung cư, gián đi giữa các căn theo trục ống nước, ống điện và theo đường rác. Căn nhà mình sạch mà căn bên có ổ thì vẫn thấy vài con mỗi tuần, thường quanh bồn rửa, máy giặt, lỗ ống máy lạnh. Bịt khe ở phía mình cộng với báo ban quản lý là hai việc song song.

1. Bịt khe quanh mọi ống xuyên tường trong bếp, nhà tắm, lô gia.
2. Giữ nước trong thoát sàn lô gia, nhà tắm khách.
3. Không để túi rác ngoài hành lang.
4. Báo ban quản lý khi thấy gián to trong hộp kỹ thuật hay hành lang, ghi rõ tầng và giờ.

Ban quản lý có thể lên lịch xử lý trục ống, phòng rác, hầm theo tháng; việc đó cắt được nguồn chung cho cả toà. Bài về gián trong căn hộ ở phần đầu trang có mẫu ghi chỗ, giờ thấy gián để báo cho đúng.

Căn hộ mới nhận bàn giao mà đã có gián Đức thường do đồ nội thất, thùng carton của đợt dọn vào.

Văn phòng không nấu ăn vì sao vẫn có gián?

Văn phòng có đủ thứ gián cần: pantry có bồn rửa, máy pha cà phê ấm, ngăn bàn có bánh kẹo, thùng carton giấy in chất trong kho. Gián Đức vào theo thùng hàng, thùng đồ ăn đặt ngoài, rồi làm ổ trong máy pha cà phê, lò vi sóng chung, tủ lạnh pantry.

1. Đặt quy định không để đồ ăn trong ngăn bàn qua đêm, có hộp kín chung cho đồ ăn vặt.
2. Lau khay hứng máy pha cà phê, đổ bã mỗi chiều.
3. Lau lò vi sóng chung mỗi ngày; vụn đồ ăn hâm nóng bám trong khoang.
4. Thùng carton giấy in, văn phòng phẩm: bóc ở khu nhận hàng, không chất lâu trong kho.

Văn phòng thuê trong toà nhà còn có đường vào chung qua trần giả, hộp kỹ thuật. Ghi lại chỗ thấy gián để toà nhà xử lý phần chung, phía văn phòng giữ pantry khô sạch.

Hai bài vì sao văn phòng có gián dù không nấu ăn và gián vào văn phòng bằng đường nào đi sâu từng chỗ, có danh sách để người quản lý dán ở pantry.

Bếp nhà hàng, cửa hàng thực phẩm phòng gián ở đâu?

Ở bếp quán, gián Đức vào chủ yếu qua hàng nhập: thùng rau, két bia, bao bột, thiết bị cũ. Khu nhận hàng vì vậy là chốt chặn đầu tiên. Bên trong, chỗ gián hay làm ổ là gầm bàn lạnh, khe inox, động cơ tủ mát, máy rửa chén, nơi luôn ấm và có hơi nước.

1. Nhận hàng: bóc thùng ở khu nhận, chuyển hàng sang khay nhựa, không mang thùng giấy vào kho khô.
2. Kho khô: kệ cách tường, cách sàn; hàng xếp theo lô, xoay vòng.
3. Bếp nóng: cạo mỡ khe inox, lau gầm bàn lạnh cuối ca.
4. Thoát sàn, bẫy mỡ: vớt mỡ, cọ nắp, giữ nước trong cổ ống.

Cửa hàng thực phẩm, tiệm tạp hoá có thêm kệ hàng khô, bao gạo, thùng mì. Bài vì sao cửa hàng thực phẩm dễ bị gián Đức và gián Đức vào bếp nhà hàng bằng đường nào nói cụ thể cách sắp kho, nhận hàng.

Bếp đã có ổ thì phòng ngừa thôi không đủ, cần xử lý theo lịch tháng.

Mẹo dân gian phòng gián có tác dụng tới đâu?

Lá nguyệt quế, vỏ chanh, tinh dầu bạc hà, baking soda trộn đường là các mẹo hay được truyền tay. Mùi mạnh có thể làm gián tránh một góc tủ trong vài ngày, nhưng không chặn được đường vào và không làm gián bỏ ổ. Dùng được như phần phụ, không thay việc bịt khe, cắt nước.

Cách nghĩ hợp lý là coi mẹo dân gian như đồ thơm cho tủ. Gián vẫn về nếu đường vào còn mở và gầm bồn rửa còn đọng nước. Muốn tự đặt bả cho đúng chỗ thì xem cách diệt gián: tìm ổ, đặt gel đúng khe.

Không trộn các loại bột tẩy, hoá chất với nhau để "tăng mùi"; hơi bốc lên có thể gây hại cho người trong nhà.

Đặt bẫy keo để biết gián có đang vào không

Bẫy keo không diệt được đàn gián, nhưng là cách rẻ nhất để biết việc phòng có đang hiệu quả. Đặt vài tấm ở chỗ nghi ngờ, để một tuần rồi đếm. Bẫy trống là đường vào đã được chặn; bẫy dính gián con là trong nhà đã có ổ, cần làm thêm bước xử lý.

1. Đặt 3–5 tấm: gầm bồn rửa, sau tủ lạnh, cạnh thoát sàn nhà tắm, cạnh máy giặt.
2. Áp sát chân tường; gián đi men tường chứ không đi giữa sàn.
3. Ghi ngày đặt lên tấm; sau 7 ngày đếm số con, ghi loài, ghi cỡ.
4. Thay tấm mỗi tháng hoặc khi bụi bám kín mặt keo.

Đọc bẫy thế này: một hai con gián Mỹ to ở cạnh thoát sàn thì kiểm lại nắp và nước trong ống. Nhiều gián Đức nhỏ, cả con non, ở gầm bồn rửa thì ổ đã ở trong tủ bếp. Gián chỉ dính ở tấm gần cửa căn hộ thì nhiều khả năng đến từ hành lang.

Lịch phòng gián theo ngày, tuần, tháng

Phòng gián chủ yếu là đều tay. Việc hằng ngày ngắn, việc hằng tuần chừng nửa giờ, việc hằng tháng là kiểm khe và bẫy. Dán bảng này ở cánh tủ bếp hoặc pantry, người trong nhà cùng nhìn sẽ dễ giữ hơn là nhớ trong đầu một người.

Nhà có trẻ nhỏ hay người già thì lịch này càng nên giữ, vì càng phòng tốt thì càng ít phải dùng thuốc trong nhà. Bếp quán làm theo ca, có sổ ký từng ca sẽ chắc hơn.

Cơ sở có hợp đồng xử lý định kỳ 1 lần mỗi tháng thì lịch này là phần việc của bếp, đi cùng với lượt kỹ thuật viên ghé.

Khi nào phòng ngừa thôi không đủ?

Phòng ngừa chặn được gián mới, nhưng không xử lý được ổ đã có sẵn trong nhà. Ổ gián Đức trong tủ bếp sẽ tiếp tục sinh ra con non dù cửa nhà đã bịt kín. Có ba dấu hiệu cho thấy đã tới lúc chuyển sang xử lý, tự làm đúng cách hoặc gọi người.

1. Thấy gián con, gián chưa có cánh ban ngày; nghĩa là ổ đã đông tới mức phải ra ngoài kiếm ăn.
2. Chấm phân đen dày ở bản lề, góc tủ; có vỏ ổ trứng nâu cỡ hạt gạo.
3. Bẫy keo dính trên 10 con mỗi tuần dù đã làm đủ việc phòng.

Lúc này xịt thuốc dọc chân tường thường làm gián tản ra, lan sang tủ khác. Thứ tự đúng là tìm ổ, đặt bả gel vào khe, theo dõi bằng bẫy, rồi mới bịt. Phần đó có ở kinh nghiệm xử lý gián.

Muốn có người làm thay, công ty khảo sát không thu phí. Xem cách làm và bảo hành ở dịch vụ diệt gián Đức, gián Mỹ.

Những sai lầm hay gặp khi phòng gián

Sai lầm phổ biến nhất là xịt thuốc định kỳ "cho chắc" khi chưa thấy gián. Thuốc xịt bay hơi sau vài ngày, không chặn được thùng hàng mang vào tuần sau, lại làm nhà nhiễm mùi. Phần lớn sai lầm khác cũng giống vậy: làm việc dễ thấy thay vì chặn đúng đường vào.

1. Xịt dọc chân tường thay vì soi hàng: gián Đức vẫn theo thùng carton vào thẳng tủ.
2. Bịt khe khi trong tủ đã có ổ: gián dồn sang ổ điện, tủ khác.
3. Dùng long não, băng phiến trong tủ đồ ăn: mùi ám vào đồ ăn mà gián vẫn đi qua.
4. Để thoát sàn khô suốt mùa nắng: gián Mỹ bò lên đúng lúc cả nhà nghĩ đã yên.
5. Chỉ dọn bếp cuối tuần: gián kiếm ăn mỗi đêm, sáu đêm còn lại vẫn đủ nuôi đàn.

Một sai lầm nữa là tin gián chỉ có ở nhà bẩn rồi ngại hỏi hàng xóm, ngại báo ban quản lý. Gián đi theo ống chung, theo phòng rác chung; hỏi sớm thì cả dãy cùng chặn, đỡ tốn hơn nhiều so với mỗi nhà tự xịt.

Vì sao gián Đức chỉ sống trong nhà, đẻ nhanh tới đâu, có ở các loại gián trong nhà.