Phun lẻ và pest control: cùng một nhà, kết quả khác ra sao?

Cùng một căn nhà, hai cách làm bắt đầu khác nhau từ đâu?

Lấy một căn nhà phố có gián Đức trong tủ bếp làm ví dụ. Cách thứ nhất là gọi phun một lượt khi thấy gián. Cách thứ hai bắt đầu bằng khảo sát, bơm gel vào khe, bịt chỗ rò nước, đặt bẫy dính có đánh số rồi hẹn ngày đếm lại. Hai bên có thể dùng cùng loại thuốc.

Gián Đức chỉ dài 10–15 mm, trốn trong bản lề tủ, khe gạch ốp và gầm bồn rửa, những chỗ tia phun khó chạm tới. Cách thứ hai tốn thời gian hơn ở buổi đầu vì phải tìm ra các chỗ đó trước khi xử lý.

Vài ngày đầu, vì sao hai cách trông giống nhau?

Vì cả hai đều hạ nhanh số gián đang bò ngoài. Lớp thuốc phun tồn lưu diệt con đi qua bề mặt, còn gel được con trưởng thành ăn và mang về ổ. Chủ nhà nhìn thấy ít gián hơn hẳn trong tuần đầu và thường kết luận rằng việc đã xong ở cả hai cách.

Phía chương trình còn có một thứ phun lẻ không có: số đếm trên bẫy dính ngay sau lượt đầu. Con số đó là mốc gốc để so ở mọi lần kiểm sau. Một thử nghiệm thực địa với bả gel ghi nhận số gián Đức giảm hơn 95% sau 14 ngày, nhưng phần còn lại vẫn đủ để gây dựng lại đàn.

Khi lứa trứng nở, hai đường tách ra thế nào?

Con cái gián Đức mang 30–40 trứng trong một bọc và giữ bọc theo mình tới gần lúc nở, nên thuốc phun gần như không chạm tới. Vài tuần sau lượt phun, lứa non nở ra đúng lịch. Nhà phun lẻ bắt đầu thấy gián nhỏ trở lại, trong khi nhà theo chương trình đã có lượt kiểm chờ sẵn.

Ở lượt kiểm đó, kỹ thuật viên đọc bẫy, thấy trạm nào có gián non và bơm gel bổ sung đúng khe đó. Nhà phun lẻ thì chờ tới khi gián nhiều lại mới gọi, lúc đó lứa non đã lớn và bắt đầu đẻ tiếp. Gián Đức sống khoảng 100 ngày là một đời, nên mỗi tháng chậm trễ là thêm một lứa.

Sau 2–3 tháng và sau một năm, kết quả khác ra sao?

Sau 2–3 tháng, nhà phun lẻ thường quay về gần mức ban đầu và gọi phun lần nữa. Nhà theo chương trình có chuỗi số đếm giảm dần, lượt kiểm nhẹ dần vì mật độ đã thấp. Bảng dưới đặt hai cách cạnh nhau theo diễn biến thường gặp, không phải số đo một ca cụ thể.

Chương trình cũng không giữ được số đếm bằng không. Hàng xóm có gián, thùng hàng mang gián vào, chỗ rò nước chưa sửa đều nằm ngoài tầm tay người làm. Thứ chương trình làm được là phát hiện sớm và đưa mật độ về mức thấp trước khi thành đàn.

Vì sao cùng một loại thuốc mà kết quả lại khác?

Vì thuốc chỉ tác động lên con đang có mặt lúc xử lý. Nó không làm gì được với bọc trứng, ổ nằm sâu trong kết cấu, hay nguồn nước và thức ăn nuôi cả đàn. Kết quả khác nhau nằm ở những việc làm trước và sau khi phun, không nằm ở nhãn thuốc.

Gel dùng trong chương trình là loại có trong danh mục Bộ Y tế cho phép, được gián ăn rồi mang về ổ chia cho con khác. Phun tràn lên gel hay xịt thuốc gia dụng quanh chỗ đặt gel làm gián tránh khu đó, nên hai cách không nên trộn lẫn tuỳ tiện.

Khi nào một lượt phun lẻ là đủ?

Khi nguồn gốc vấn đề đã rõ và đã bị cắt. Một tổ kiến mới trong căn hộ, một đợt muỗi sau kỳ nghỉ dài, hay nhà mới cần xử lý trước khi dọn vào thường giải quyết được bằng 1–2 lượt. Lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên dọn hết ổ nước quanh nhà thì muỗi giảm nhanh.

Gián Đức trong bếp, chuột có đường vào ổn định, hay bất kỳ nơi nào có bếp thương mại thì phun lẻ gần như luôn phải lặp lại. Những nơi đó nên chạy theo lịch 1 lần mỗi tháng, riêng chuột kiểm trạm mỗi tuần, xem chương trình pest control theo tháng thay phun lẻ; riêng cách xử lý gián trong bếp có ở dịch vụ diệt gián: bơm gel trong tủ bếp.

Làm sao biết mình đang mua phun lẻ hay một chương trình?

Hỏi bên thi công một câu: sau lượt thứ ba, họ dựa vào con số nào để quyết định lượt thứ tư làm gì. Không có câu trả lời bằng số nghĩa là không có phần giám sát, và hợp đồng mười hai lượt trong năm vẫn chỉ là mười hai lượt phun lẻ gộp lại.

Chương trình cần đủ những phần nào được tách riêng ở bài các phần của một chương trình pest control. Nếu chưa rõ ngành này làm gì và nhận loài nào, đọc trước pest control là gì, ai cần tới. Cách tự chấm xem nhà mình nên chọn gì có ở định kỳ hay xử lý một lần.