Mọt gỗ và mọt gạo từ đâu mà có trong nhà?

Mọt gạo và mọt gỗ vào nhà bằng đường nào?

Mọt gạo vào nhà theo bao hạt mua về: trứng đã nằm sẵn trong hạt gạo, đậu, bắp từ lúc còn ở kho, gặp chỗ ấm là nở. Mọt gỗ vào theo đồ gỗ, tre, mây đã có trứng trong mạch gỗ từ xưởng. Hai nhóm ăn hai thứ khác nhau nên không lây sang nhau.

Vì cùng tên "mọt" nên nhiều nhà thấy mọt trong lon gạo lại lo cho bàn ghế, hoặc ngược lại. Thật ra mọt gạo có vòi khoan hạt, chỉ sống trong hạt và bột; mọt gỗ thân ống, chỉ đẻ vào gỗ có tinh bột như cao su, tràm, xoan đào, tre, mây.

Phân biệt hai nhóm mọt bằng những gì nhìn thấy?

Nhìn thứ bị hại trước, con mọt sau. Gỗ, tre có lỗ tròn 1–2 mm và bột mịn như phấn đùn ra là mọt gỗ. Gạo, đậu có hạt rỗng, cám bụi dưới đáy bao, con nhỏ đầu kéo dài thành vòi bò giữa các hạt là mọt gạo. Bảng dưới đặt hai nhóm cạnh nhau.

Ảnh và vòng đời từng nhóm có ở trang mọt hại gỗ: lỗ tròn 1–2 mm, bột mịn và trang mọt gạo có vòi khoan hạt.

Vì sao bao gạo mới mua vài tuần đã có mọt?

Vì trứng đã ở trong hạt trước khi bao về nhà. Mọt gạo cái đẻ 300–400 trứng, mỗi trứng khoan vào một hạt rồi bịt lại, nhìn ngoài không thấy. Mọt gạo 25 ngày là một đời ở 30 °C, nên bao gạo để trong bếp nóng khoảng 1 tháng là lứa đầu đã chui ra.

Bao để lâu còn hao dần: mọt làm hao tới 5% khối lượng, nhiễm nặng tới 40%, hạt ấm lên và dễ mốc. Mọt trưởng thành bay được, nên một bao nhiễm có thể lan sang bao đậu, gói mì trên cùng kệ.

Cất gạo, đậu, bột thế nào để mọt không lan?

Kiểm bao ngay khi mua, cất trong hộp kín, mua vừa đủ dùng và vệ sinh kệ mỗi lần xếp hàng mới. Mọt gạo sống trong hạt nên xịt thuốc lên bao hay lên kệ không tới được, còn cách cất trữ thì chặn được phần lớn. Các việc dưới đây làm được trong bếp gia đình.

1. Mở bao khi mua về, đổ ra khay xem có hạt rỗng, cám bụi hay con bò không.
2. Hạt đã nhiễm nhiều thì bỏ riêng phần đó, buộc kín túi rồi mang ra ngoài.
3. Gạo nếp, đậu, bột mua dự trữ có thể để ngăn đá vài ngày trước khi cất.
4. Chuyển sang hộp nhựa hoặc lọ thuỷ tinh có nắp kín, không để trong bao giấy.
5. Lau sạch kệ và khe kệ trước khi xếp hộp mới, vì vụn hạt rơi trong khe nuôi lứa sau.
6. Mua vừa đủ dùng 1–2 tháng, hàng cũ dùng trước, hàng mới xếp phía sau.

Bao đang có mọt còn giữ được phần nào, sàng phơi thế nào, xem bài bao gạo trong bếp có mọt còn dùng được không. Mọt trong đồ khô là việc cất trữ và vệ sinh kệ của mỗi nhà, không phải việc cần phun thuốc. Khử Trùng Toàn Cầu cũng không nhận xử lý mọt gạo, mọt nông sản trong bao, và không xông hơi hay trùm bạt hàng hạt.

Mọt gỗ theo đồ gỗ vào nhà ra sao?

Mọt gỗ đẻ trứng vào mạch gỗ hở của gỗ tinh bột cao như cao su, tràm, xoan đào, tre, mây từ lúc còn ở xưởng. Ấu trùng ăn bên trong 6–12 tháng, mặt gỗ vẫn nguyên, nên đồ mua về cả năm sau mới đùn bột. Lỗ tròn là lỗ con trưởng thành chui ra.

• Bột mịn màu kem đọng dưới chân giường, chân tủ sau mỗi sáng.
• Lỗ tròn 1–2 mm, cạnh sắc, tập trung ở mặt sau hoặc gầm đồ gỗ.
• Gõ vào đoạn gỗ nghe rỗng, hoặc gỗ lún khi ấn mạnh.
• Đồ mây tre, ván ép rẻ tiền và gỗ chưa tẩm bị trước tiên.

Bột dưới đồ gỗ là mọt hay mối gỗ khô?

Miết thử giữa hai ngón tay là biết. Bột mọt mịn như phấn, không cảm giác hạt; phân mối gỗ khô lạo xạo, từng hạt cứng có sáu cạnh, thường rơi thành đống nhỏ dưới một lỗ. Hai loài đều sống trong gỗ khô, nhưng cách xử lý khác nhau nên phải phân biệt trước khi làm gì.

Để kiểm lỗ nào còn mọt sống, quét sạch bột cũ rồi chờ 24 giờ: lỗ nào đùn bột mới là lỗ còn ấu trùng bên trong. Đặc điểm mối gỗ khô và hạt phân sáu cạnh có ở trang mối gỗ khô: đùn phân hạt sáu cạnh.

Kiểm đồ gỗ trước khi mang vào nhà thế nào?

Lật mặt dưới và mặt sau của đồ gỗ, nhất là đồ cũ, đồ mây tre và kệ gỗ mới đóng, tìm lỗ tròn 1–2 mm và bột mịn. Đồ nghi ngờ để ngoài hiên vài ngày, trải giấy trắng bên dưới xem có bột rơi xuống không rồi mới mang vào phòng.

Khi mua đồ mới, hỏi gỗ đã được tẩm hay sấy chưa; gỗ đã xử lý ít bị mọt hơn hẳn gỗ tạp để mộc. Đồ đã có lỗ thì đánh dấu vùng bị, không sơn phủ lên để giấu, vì lớp sơn không chạm tới ấu trùng bên trong.

Khi nào mọt gỗ cần người xử lý?

Khi nhiều món đồ cùng đùn bột, khi chi tiết chịu lực như chân giường, khung cửa gõ nghe rỗng, hoặc khi pallet, kệ gỗ trong kho có lỗ mọt. Đồ gỗ trong nhà là việc của thợ mộc hay xưởng tẩm gỗ: họ thay thanh đã rỗng, tẩm hoặc sấy lại phần còn dùng được.

Chủ nhà giữ phần việc nhỏ: quét bột, giữ đồ khô, trám lỗ và sơn kín sau khi thợ làm xong. Cửa gỗ đã đùn bột thì đọc thêm cửa gỗ đã đùn bột còn giữ được tới đâu. Riêng pallet, kệ và hàng gỗ trong kho, kỹ thuật viên cách ly pallet có lỗ rồi phun tồn lưu dưới pallet, nền và chân tường. Mọt chui ra bò qua bề mặt có thuốc thì chết từ từ; ấu trùng còn trong gỗ chưa chạm thuốc, nên kho vẫn phải kiểm lại, xem diệt mọt kho: phun tồn lưu dưới pallet, chân tường.