Thằn lằn và tắc kè trong nhà khác nhau thế nào?

Thạch sùng và tắc kè khác nhau ở những điểm nào?

Khác rõ nhất ở cỡ và tiếng kêu. Thạch sùng dài 7,5–15 cm kể cả đuôi, da xám nhạt gần trong mờ, chạy nhanh trên tường trong nhà. Tắc kè dài 25–30 cm, có con tới 40 cm, thân xám xanh đốm cam đỏ, ở ngoài hốc tường, mái ngói và kêu to vào ban đêm.

Trong nhà có mấy loại thạch sùng hay gặp?

Nhà ở miền Nam hay gặp hai loại thạch sùng cùng cỡ. Thạch sùng đuôi sần có hàng gai nhỏ trên đuôi và chiếm đa số trong nhà phố, văn phòng. Thạch sùng đuôi dẹp có diềm da mỏng hai bên thân và đuôi, hay bám ban công, hiên nhà. Cả hai đều nhỏ hơn tắc kè nhiều.

Hai loại này sống và ăn giống nhau, nên với người ở trong nhà, phân biệt chúng chỉ để gọi đúng tên. Điều cần phân biệt thật là thạch sùng với tắc kè, vì một con vô hại với người còn con kia cắn đau.

Nghe tiếng kêu có biết là con nào không?

Có, và đây là cách chắc nhất khi không thấy con vật. Thạch sùng chỉ phát ra tiếng tặc lưỡi ngắn, nhỏ, nghe gần mới rõ. Tắc kè kêu to thành tiếng "tắc kè", lặp nhiều nhịp liền nhau vào ban đêm, nghe được từ phòng bên hay tầng dưới, thường vọng từ mái hoặc hốc tường ngoài.

Nghe tiếng tắc kè trong nhà liên tục nhiều đêm thì con vật đã có chỗ trú gần đó, thường là khe mái ngói, hộp kỹ thuật hoặc cây lớn chạm tường. Chỗ đó đáng tìm, vì tắc kè sống lâu năm ở một hốc nếu còn mồi.

Những con nào hay bị nhầm với thạch sùng và tắc kè?

Hay bị nhầm nhất là thạch sùng lớn với tắc kè non, và rắn mối ngoài vườn với cả hai. Tắc kè non dài chừng bằng thạch sùng trưởng thành nhưng đã có đốm cam và da sần; rắn mối da bóng như có vảy cá, chạy dưới đất, không bám tường hay trần.

• Tắc kè non: đốm cam rõ, đầu to so với thân, hay ở chỗ tắc kè mẹ trú.
• Rắn mối: da bóng, thân dài, chân ngắn, sống ở vườn, bụi cỏ, ít khi vào nhà.
• Thằn lằn xanh ngoài vườn: săn ban ngày trên cây, bụi cỏ, chân không bám tường, nên không phải con chạy trên trần nhà lúc tối.
• Thạch sùng mới rụng đuôi: đuôi mọc lại ngắn, màu khác thân, dễ tưởng loài khác.

Chuyện rụng đuôi là cơ chế tự vệ bình thường, đuôi sẽ mọc lại và không cần can thiệp gì.

Thạch sùng và tắc kè đẻ trứng ở đâu trong nhà?

Thạch sùng cái đẻ tối đa 2 trứng mỗi lần, vỏ cứng, trắng, cỡ hạt đậu, dán vào khe kín và khô như sau khung tranh, hộp kỹ thuật, khe cửa cuốn, gầm tủ bếp. Con cái trữ được tinh trùng tới 36 tuần, nên một lần giao phối cho nhiều lứa liên tiếp.

Trứng tắc kè to hơn và hay nằm ở hốc tường ngoài, khe mái, ít khi trong phòng. Thấy cụm vỏ trứng trắng dính thành cặp trong nhà thì gần như chắc là của thạch sùng. Khi dọn, xịt ẩm rồi gỡ bằng khăn giấy, bỏ vào túi kín, lau lại chỗ đó và bịt khe để giảm lứa sau.

Tắc kè vào nhà thì làm gì, có nguy hiểm không?

Tắc kè không chủ động tấn công người, nhưng cắn rất chặt khi bị bắt hoặc dồn vào góc, và con đực lớn có thể cắn chảy máu. Không bắt bằng tay mà úp hộp lên con vật, luồn bìa cứng xuống dưới rồi mang ra xa nhà thả.

Bị cắn thì rửa vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước và đi khám nếu sưng đỏ lan rộng.

Chỗ cần để ý hơn vết cắn là phân. Theo CDC Hoa Kỳ, bò sát khoẻ mạnh vẫn có thể mang Salmonella trong phân, nên phân rơi trên mặt bếp phải rửa bằng nước xà phòng chứ không chỉ lau khô. Thằn lằn nhiều dần là dấu hiệu gì và mức nào đáng lo có ở bài thằn lằn nhiều trong nhà báo hiệu điều gì.

Khi nào thằn lằn và tắc kè là việc cần người làm?

Khi tắc kè trú trong mái hoặc hộp kỹ thuật và kêu hằng đêm, khi thằn lằn chui vào cục lạnh điều hoà hay tủ điện, hoặc khi phân rơi thường xuyên trong bếp. Với nhà hàng và bếp ăn, chỉ cần có phân trong khu sơ chế là đã phải xử lý.

Người làm nghề không phun thuốc vào thằn lằn mà xử lý côn trùng là mồi, bịt khe, lỗ xuyên tường và đặt bẫy keo ở đường chúng hay đi. Phần mồi trùng với việc công ty làm trong mỗi lượt kiểm côn trùng: muỗi, thiêu thân quanh đèn được phun sương, còn gián non và nhện nhỏ nấp sau tủ, khe chân tường được phun tồn lưu, côn trùng dính thuốc chết từ từ nên mồi quanh đèn thưa dần qua các lượt. Số con giảm dần theo mồi và cần kiểm lại theo lịch, nên nhà ở thường gộp vào lượt 1 lần mỗi tháng của lịch kiểm côn trùng định kỳ. Tuổi thọ, cách sinh sản và rủi ro với điều hoà có ở trang thạch sùng, tắc kè và khi nào đáng lo.

Nhà xưởng mái cao, kho có thạch sùng bám quanh đèn và tủ điện thì kỹ thuật viên dán băng keo dài khoảng 1 m dọc cạnh tường ở lối chúng đi, mặt keo quay ra đường đi. Keo không có thuốc, không có bả nên không có hoá chất rơi xuống sản phẩm; phần này đi kèm hợp đồng định kỳ hoặc IPM nhà máy, xem cách chặn thạch sùng bằng keo dọc chân tường xưởng.