Ban ngày muỗi trốn ở đâu trong nhà?
Ban ngày muỗi đậu ở chỗ tối, ít gió và thấp: gầm giường, sau tủ kê sát tường, mặt sau rèm, quần áo treo, nhà tắm. Khảo sát 240 ngôi nhà ở Thái Lan thấy 96,6% muỗi vằn bắt được nằm dưới 1,5 m trong phòng ngủ hoặc nhà tắm, nên dải tường thấp là chỗ soi trước.

Ban ngày muỗi hay đậu ở những chỗ nào trong nhà?
Chỗ tối, ít gió, hơi ẩm và nằm thấp. CDC liệt kê gầm bồn rửa, buồng tắm, tủ quần áo, gầm đồ đạc và khu giặt là những chỗ muỗi nghỉ trong nhà. Ở nhà phố, căn hộ, kỹ thuật viên của công ty hay gặp thêm mặt sau rèm, móc áo sau cửa và gầm cầu thang.
| Chỗ đậu | Vì sao muỗi chọn | Soi thế nào |
|---|---|---|
| Gầm giường, gầm sofa | Tối, sát chỗ người nằm, ít gió quạt | Cúi sát sàn, rọi đèn pin vào mặt dưới khung giường |
| Mặt sau rèm, nếp gấp rèm | Vải che sáng, gần cửa sổ | Kéo rèm ra, soi mặt trong ở nửa dưới |
| Quần áo treo sau cửa, khăn tắm | Vải sẫm màu, treo ở tầm giữa | Lắc nhẹ, muỗi bay ra từ nếp áo |
| Sau tủ kê sát tường | Khe hẹp, không có gió | Rọi vào khe giữa lưng tủ và tường |
| Nhà tắm, gầm lavabo, sau máy giặt | Ẩm, tối, gần nước | Soi góc tường dưới lavabo, chân máy giặt, quanh phễu thoát sàn |
| Gầm cầu thang, kho ít mở | Ít người qua lại, không có đèn | Mở cửa kho, soi phần tường thấp |
Ban ngày muỗi ít bay vì phần lớn thời gian nó nghỉ. Con cái vừa no máu thường đậu yên một chỗ khuất cho tới khi trứng chín, rồi mới bay đi tìm nước để đẻ. Một phòng có nhiều chỗ khuất như thế thì giữ được muỗi suốt ngày mà người trong nhà không hề thấy.
Muỗi đậu cao hay thấp trên tường?
Thấp, phần lớn dưới tầm ngực. Một khảo sát 240 ngôi nhà ở đông bắc Thái Lan, đăng trên tạp chí Parasites & Vectors năm 2023, hút được 2.874 con muỗi trong nhà. Trong đó 96,6% muỗi vằn nằm ở tầm thấp và tầm giữa, tức dưới 1,5 m, trong phòng ngủ hoặc nhà tắm.
Tầm giữa 0,75–1,5 m có nhiều muỗi vằn nhất, tiếp theo là tầm dưới 0,75 m, phần tường trên 1,5 m ít hơn hẳn. Nhóm nghiên cứu giải thích: tường thấp ít gió, tối hơn phần gần trần vốn có đèn và quạt trần. Quần áo, khăn, màn treo và đồ đạc kê sát tường tạo thêm chỗ khuất; ở nhà nông thôn, quần áo treo tầm giữa đi kèm nhiều muỗi vằn hơn.

Các nghiên cứu phun tồn lưu cho muỗi vằn cũng nhắm phần tường từ sàn lên 1,5 m và mặt dưới đồ đạc, vì đó là chỗ muỗi đậu nhiều nhất chứ không phải trần nhà.
Phòng nào trong nhà có nhiều muỗi đậu nhất?
Phòng ngủ, rồi tới nhà tắm. Trong khảo sát ở Thái Lan, 1.287 con muỗi vằn hút được xếp theo thứ tự: phòng ngủ nhiều nhất, nhà tắm ngang phòng khách, bếp ít nhất. Số muỗi vằn trong phòng ngủ, nhà tắm và bếp giảm dần từ sáng tới chiều.
Sáng là giờ dễ thấy muỗi nhất. Muỗi vằn đốt mạnh lúc 6–8 giờ sáng và 16–18 giờ, đốt xong thì tìm chỗ đậu gần đó. Nhà có trẻ nhỏ hay người già ở nhà ban ngày nên soi phòng của họ trước, vì muỗi đậu gần chỗ có người để đốt tiếp.

Muỗi vằn, muỗi cống và muỗi đòn xóc đậu nghỉ khác nhau ra sao?
Cả ba đều chọn tường thấp và chỗ khuất, nhưng dáng đậu và giờ hoạt động khác nhau. Trong cùng khảo sát, 85,2% muỗi cống Culex cũng nằm ở tầm thấp và tầm giữa. Muỗi đòn xóc Anopheles đậu chếch 45 độ, đuôi chổng lên, còn muỗi vằn và muỗi cống đậu thân gần song song với tường.
- Muỗi vằn: thân đen có đốm trắng, đốt ban ngày, nghỉ trong nhà là chính, hay đậu trên vải sẫm màu.
- Muỗi cống: muỗi cống Culex dài 4–10 mm, màu nâu xám, vo ve bên tai ban đêm; ban ngày nghỉ ở góc tường, gầm giường, có khi trong hố ga ngoài nhà.
- Muỗi đòn xóc: gặp chủ yếu ở vùng rừng núi, ven suối, ít khi thấy trong nhà ở nội thành.

Tự soi chỗ muỗi trú trong nhà theo thứ tự nào?
Soi vào buổi sáng, khoảng 8–10 giờ, bằng đèn pin, đi từ phòng ngủ ra nhà tắm rồi tới phòng khách. Ở mỗi phòng, nhìn phần từ sàn lên 1,5 m trước, trần để sau cùng. Đếm số con thấy ở từng chỗ và ghi lại, tuần sau soi lại để biết chỗ nào đang là chỗ nghỉ chính.
- Tắt quạt, kéo rèm ra, rọi đèn pin vào mặt trong ở nửa dưới của rèm.
- Cúi sát sàn, rọi vào gầm giường, gầm tủ, gầm sofa; muỗi hay bám mặt dưới khung.
- Lắc nhẹ quần áo treo sau cửa, khăn tắm, màn đã cuốn lên.
- Soi khe giữa lưng tủ và tường, góc khuất sau cánh cửa hay mở.
- Vào nhà tắm soi dưới lavabo, sau máy giặt, quanh phễu thoát sàn.
- Ghi số con và chỗ thấy lên một tờ giấy dán trong bếp.

Thấy muỗi thì đập hoặc dùng vợt điện, đừng cầm bình xịt gia dụng xịt khắp tường. Muỗi đậu trong nhà ban ngày nhiều là dấu hiệu có ổ nước gần đó. Muỗi tìm người bằng tín hiệu gì và sống được bao lâu có ở bài muỗi trong nhà bị thu hút bởi gì.
Vì sao công ty phun tồn lưu một dải chân tường cao 1 m?
Vì dải tường thấp là nơi muỗi đậu nghỉ nhiều nhất, thuốc nằm ở đó thì muỗi tự tìm tới. Kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu phun tồn lưu thành dải dọc chân tường, cao 1 m tính từ mặt nền, cộng thêm gầm giường, sau tủ, gầm cầu thang. Muỗi đậu vào chạm thuốc rồi chết dần.
Tài liệu nước ngoài thường ghi phun tới 1,5 m; công ty làm dải 1 m và bổ sung mặt dưới đồ đạc, nơi muỗi nấp kín nhất. Một đánh giá phun tồn lưu ở 17 nước ghi thuốc bám 3–6 tháng tuỳ loại vách, trên bê tông giữ lâu hơn trên gỗ. Lau chùi chân tường sau buổi phun sẽ làm lớp thuốc mỏng đi. Phòng ngủ trẻ nhỏ, bếp và chỗ để thức ăn thì không phun; ở đó dùng lưới, màn và dọn chỗ trú.

Phun tồn lưu chỉ trúng muỗi đậu. Muỗi đang bay thì kỹ thuật viên phun sương hoặc ULV cho sân, vườn, lối đi; lăng quăng trong khay máy lạnh, chậu cây thì xử lý riêng. Hai kỹ thuật phun khác nhau thế nào đọc bài phun sương và phun tồn lưu khác nhau; cả buổi làm xem trang diệt muỗi: ổ nước, phun sương, tồn lưu.
Dọn nhà thế nào để muỗi ít chỗ đậu ban ngày?
Bớt chỗ tối, bớt vải treo ở tầm thấp và tầm giữa. Mấy việc làm được ngay: cất quần áo đã mặc vào tủ đóng cửa, kéo tủ cách tường vài cm cho thông gió, bật quạt trần khi có người trong phòng, dọn gầm giường cho thoáng. Chỗ đậu còn nhiều thì muỗi còn ở lại.
Chỗ trú mới là nửa chuyện; nửa kia là nước đọng nuôi lứa mới. Nhà ẩm, thiếu sáng như nhà trong hẻm sâu hay tầng trệt sát kênh thì muỗi quay lại nhanh, nên lịch gói kiểm soát côn trùng định kỳ cho muỗi ở những nơi này là mỗi tháng hai lượt, nơi khác mỗi tháng một lượt. Ba loài muỗi hay gặp và cách phân biệt có ở trang loài muỗi; các bài khác nằm ở nhánh nhận diện muỗi.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Mosquito Control at Home, 2024. Truy cập lần cuối 26/09/2026.
- Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TP.HCM. Muỗi Anopheles. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TP.HCM (IMPE). Muỗi Aedes · Muỗi Culex. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- PLOS Neglected Tropical Diseases, lưu trên PubMed Central. Efficacy of novel indoor residual spraying methods targeting pyrethroid-resistant Aedes aegypti within experimental houses, PMC6394901, 2019. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Parasites & Vectors, lưu trên PubMed Central. Indoor resting behavior of Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) in northeastern Thailand, PMC10103527, 2023 · Multi-country assessment of residual bio-efficacy of insecticides used for indoor residual spraying in malaria control on different surface types (PMI/USAID, 17 nước), PMC5791726, 2018. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















