Gián có cắn người không, vết cắn trông thế nào?

Gián có cắn người thật không?

Có thể, nhưng hiếm tới mức phần lớn người sống chung với gián cả đời không bị cắn lần nào. Gián có hàm nhai như châu chấu, dùng để gặm vụn thức ăn, giấy, keo dán, da chết. Chúng không hút máu như muỗi hay rệp, cũng không có nọc, nên không chủ động tìm người để cắn.

Các ca được ghi lại đều rơi vào hoàn cảnh đặc biệt: ổ gián rất đông trong khoang tàu, nhà ở chật và bẩn, hoặc người nằm yên lâu như trẻ nhỏ, người già, người ốm. Một báo cáo năm 2014 trên International Journal of Dermatology tả cảnh gián Đức gặm da người dân trong các làng ở vùng Amazon, để lại vết trợt đau, đóng vảy máu ở móng tay, lòng bàn tay, bàn chân và quanh miệng.

Vì sao gián lại gặm người đang ngủ?

Vì chúng đói và người đang ngủ nằm yên. Khi ổ quá đông, vụn thức ăn trong bếp không đủ, gián lan ra phòng ngủ và gặm những gì có mùi ăn được: vụn bánh trên gối, sữa còn dính quanh miệng trẻ, móng tay, lông mi, da chai ở gót chân, vết xước đang rỉ dịch.

Loài cũng quyết định vết cắn nặng nhẹ. Gián Đức thân 10–15 mm, hàm nhỏ, thường chỉ làm trầy lớp da ngoài. Gián Mỹ dài khoảng 4 cm, hàm khoẻ hơn nhiều, nên nếu cắn thì dễ rách da và đau hơn. Gián Mỹ lại hay bò lên từ cống thoát sàn nhà tắm, đúng lối vào phòng ngủ ở nhiều nhà phố.

Người hay bị hơn là trẻ ăn vặt trước khi ngủ mà không rửa tay, rửa miệng, người già nằm một chỗ, và người ngủ say sau khi uống rượu. Nhà có gián bò trên giường ban đêm thì nên coi đó là tín hiệu xử lý ổ, không chỉ là chuyện đuổi gián khỏi nệm. Gián lên phòng ngủ từ nhà tắm hay theo ống từ bếp, có ở bài gián trong phòng ngủ từ đâu tới.

Vết gián cắn trông thế nào, khác vết rệp và muỗi ra sao?

Vết gián cắn thường là một nốt đỏ nhỏ, hơi sưng, hoặc vết trầy nông, đôi khi rỉ máu rồi đóng vảy. Nó hay nằm ở đầu ngón tay, mép móng, quanh miệng, mi mắt, gót chân. Thường chỉ một hai vết lẻ, không thành hàng như rệp giường, không rải khắp tay chân như muỗi.

Khi còn phân vân, hãy tìm con vật. Rệp trốn ở đường may nệm, khe giường, để lại chấm máu trên ga; cách nhận ra con rệp và trứng nằm ở trang rệp giường: con rệp, trứng và chỗ trốn. Gián để lại phân như hạt tiêu và mùi hôi dầu ở gầm tủ đầu giường.

Bị gián cắn thì chăm vết thế nào?

Làm sạch trước, rồi theo dõi. Chân và miệng gián đi qua cống, rác, nên vết trầy nhỏ vẫn có thể nhiễm khuẩn. Phần lớn vết tự lành trong vài ngày nếu giữ sạch, không gãi. Bài này không thay lời bác sĩ; thuốc bôi, thuốc uống chỉ dùng khi đã hỏi dược sĩ hay bác sĩ.

1. Rửa vết bằng xà phòng và nước sạch, lau khô bằng khăn sạch.
2. Chườm lạnh bằng đá bọc trong khăn: chườm 10 phút, bỏ ra 10 phút, lặp lại vài lần nếu sưng hay ngứa.
3. Cắt ngắn móng tay cho trẻ để trẻ không gãi rách vết.
4. Không đắp lá, kem đánh răng, dầu gió lên vết trầy.
5. Vết ở mi mắt, quanh mắt thì rửa nhẹ bằng nước sạch, không dụi.
6. Theo dõi vết trong vài ngày: đỏ, sưng, đau có tăng lên không.

Cách chườm và theo dõi này là hướng dẫn sơ cứu vết côn trùng cắn chung của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus), áp được cho vết gián.

Khi nào vết gián cắn cần đi khám?

Đi khám khi vết nặng lên thay vì lành: đỏ lan rộng quanh vết, sưng đau tăng sau 1–2 ngày, mưng mủ, có vệt đỏ chạy dọc tay chân, hoặc sốt. Đó là dấu hiệu nhiễm khuẩn. Trẻ nhỏ, người tiểu đường, người có vết loét lâu lành nên đi khám sớm hơn.

Hiếm hơn, có người dị ứng với nước bọt hay chất tiết của côn trùng. Khó thở, thở khò khè, sưng môi, sưng mặt, cổ họng thắt lại hay nuốt khó ngay sau khi bị cắn là tình huống cấp cứu: gọi 115 hoặc đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất. Gián không truyền bệnh qua vết cắn như muỗi truyền sốt xuất huyết; mối lo chính là vết trầy bị nhiễm khuẩn. Gián mang vi khuẩn tới người chủ yếu qua thức ăn và chén đũa, có ở bài gián truyền bệnh gì và gây dị ứng thế nào.

Làm sao để gián không bò lên giường nữa?

Cắt lý do để gián lên giường, rồi xử lý ổ. Không ăn uống trên giường, rửa tay và miệng cho trẻ trước khi ngủ, giặt ga gối khi có vụn. Kéo giường cách tường vài cm, không để thùng carton dưới gầm. Gián vẫn lên dù đã dọn sạch thì ổ trong nhà đã đông.

Phần xử lý ổ là việc của kỹ thuật viên: chấm gel vào khe tủ bếp, tủ đầu giường, rắc thuốc bột vào chân bàn rỗng, rải bả hạt chỗ khuất, phun tồn lưu dọc chân tường, khe nứt và miệng cống. Gián bò qua lớp thuốc sẽ chết từ từ trong vài ngày và mang thuốc về ổ, nên số gián giảm dần chứ không mất ngay trong đêm đầu. Một buổi như vậy có ở dịch vụ diệt gián bằng gel và chặn cống.

Nhà sát cống chung, nhà bên không xử lý thì gián dễ bò sang lại. Kiểm và xử lý lại mỗi tháng một lần theo gói kiểm soát côn trùng định kỳ giúp giữ gián ở mức thấp. Gián vào nhà bằng đường nào, xem vì sao nhà sạch vẫn có gián; nhận ra đúng loài đang thấy ở trang bốn loài gián hay gặp. Các bài khác cùng nhóm nằm ở nhánh nhận diện gián.