Ong mật: ong nhỏ phủ lông vàng nâu, bánh tổ sáp, đốt một lần rồi chết, nên dời chứ không phun

Nhận ra ong mật bằng gì?

Lông và sáp. Thân 12–15 mm phủ lông vàng nâu mịn, bụng có vân nâu vàng xen sẫm, chân sau hay mang hai cục phấn hoa vàng. Tổ là bánh sáp vàng hở với ô sáu cạnh, treo cành hoặc trong hốc. Bay đều, tiếng vo ve nhỏ. Không bóng đen như ong vò vẽ, không to như ong đất.

Ong ruồi làm bánh sáp nhỏ bằng bàn tay lộ thiên trên cành thấp cũng là ong mật, loại nhỏ và hiền hơn nữa. Ong nghệ to tròn đầy lông, sống đơn lẻ, ít khi làm tổ trong nhà.

Vì sao đàn ong mật tự nhiên xuất hiện ở ban công, hộp điện?

Chia đàn. Mùa hoa, tổ cũ chật, ong chúa cũ mang theo một nửa đàn bay đi tìm chỗ mới, dừng chân bám thành chùm trên cành, lan can, mái hiên trong 1–3 ngày. Bụng con nào cũng đầy mật dự trữ nên nặng và hiền. Tìm được hốc kín là cả đàn bay vào.

• Chùm tạm ở ban công, cành cây: 1–3 ngày, thường tự đi; không xua, không xịt nước.
• Hộp đồng hồ điện, hộp kỹ thuật, tường rỗng: hốc kín lý tưởng; đàn vào là ở lại, xây sáp trong vài ngày.
• Hốc cây, mái ngói, gác mái: tổ lâu năm, mật chảy xuống trần khi nắng.
• Trường học, chung cư: mùa chia đàn tháng 2–5 và tháng 9–11 có nhiều cuộc gọi nhất.

Sáp và mật để lại sau khi đàn đi tiếp tục hút đàn mới và kiến. Dọn sạch sáp, bịt hốc là việc phải làm sau khi dời đàn.

Đàn ong mật lớn ra sao và sống bao lâu?

Một đàn 10.000–60.000 con với một chúa. Chúa đẻ 1.000–2.000 trứng mỗi ngày mùa hoa, sống 2–5 năm; ong thợ sống 4–6 tuần mùa hè. Trứng thành ong thợ sau 21 ngày. Đàn vào hốc mới xây bánh sáp ngay trong vài ngày đầu, sau một tháng đã nhiều tầng sáp và có mật.

Tổ trong hộp kỹ thuật để một tháng đã có vài kg sáp và mật, dời khó hơn và mật chảy làm hỏng thiết bị. Gọi trong tuần đầu là dễ nhất.

Ong mật đốt có nguy hiểm không?

Ít. Ngòi có ngạnh, đốt xong ngòi và túi nọc đứt lại trên da, ong chết, nên ong mật chỉ đốt khi tổ bị phá. Một nốt đau, sưng đỏ vài giờ. Nguy hiểm ở hai trường hợp: người dị ứng nọc côn trùng có thể sốc, và bị cả đàn đốt hàng chục nốt khi phá tổ.

• Gạt ngòi ngay: dùng cạnh thẻ hoặc móng tay gạt ngang, không bóp vì túi nọc còn bơm.
• Rửa, chườm lạnh: sưng giảm sau vài giờ; thuốc kháng histamine nếu ngứa nhiều.
• Dị ứng: sưng mặt, khó thở, chóng mặt sau một nốt là sốc phản vệ, cấp cứu.
• Không phá tổ: đốt lửa, chọc gậy là cách bị đốt hàng loạt duy nhất với ong mật.

Với trường mầm non, chùm ong mật tạm đậu ở sân vẫn nên rào 10 m và chờ dời, không cho trẻ tới xem.

Xử lý đàn ong mật vì sao là dời, không phun?

Vì đàn có ích, hiền, và phun xong xác ong, sáp, mật để lại còn hút thêm đàn mới lẫn kiến. Kỹ thuật viên hoặc người nuôi ong thổi khói nhẹ, tìm bắt ong chúa cho vào lồng đặt trong thùng, cả đàn theo mùi chúa vào thùng, mang về trại ong.

Đàn chỉ đậu thành chùm tạm trên cành thì thường tự bay đi sau vài ngày, lúc đó chỉ cần rào lại, không xua. Tổ đã làm trong hốc tường, hộp điện thì phải mở hốc, chuyển bánh sáp sang thùng, lau sạch mật và bịt khe để đàn khác không bị mùi sáp hút tới. Cách nào dùng cho tổ nào, kỹ thuật viên chọn sau khi khảo sát; đàn dời xong giao cho trại ong ngoại thành.

Chung cư và trường học xem cách xử lý côn trùng cho trường học. Tổ giấy xám kín dưới mái hiên là loài khác, xem ong vò vẽ; ong rất to ra vào lỗ dưới đất là ong đất, ong bắp cày; bảng so ba loài ở trang loài ong.