Dây mạng đứt: làm sao biết là chuột gặm?

Vết chuột gặm trên dây mạng trông thế nào?

Vết chuột gặm có hai rãnh song song rộng khoảng 1–2 mm, mép nham nhở, vỏ bị bóc lệch về một phía và vụn nhựa rơi ngay bên dưới. Kẹp khi lắp, lão hoá hay kéo căng để lại vết khác hẳn. Phân biệt được thì mới biết nên gọi thợ mạng hay người xử lý chuột.

Vì sao răng chuột để lại hai rãnh song song?

Vì chuột có hai răng cửa nằm sát nhau và gặm bằng cách kéo răng dưới ngược lên. Mỗi lần kéo để lại hai đường song song, khoảng cách khá cố định theo loài. Con vật đứng một bên dây nên lực chỉ tác động một phía, làm vỏ bóc lệch chứ không đứt gọn quanh chu vi.

Răng cửa chuột mọc dài khoảng 13 cm mỗi năm, nên chúng phải gặm liên tục để mài. Vỏ dây nhựa trên tuyến đi quen là thứ vừa miệng, vì vậy một bó cáp nằm trên đường chuột chạy gần như chắc chắn sẽ bị gặm, dù không có gì để ăn ở đó. Dây trong khoang máy xe cũng mang vết răng như vậy; cách đoán loài có ở bài chuột cắn dây điện xe ô tô, xe máy.

Quanh điểm đứt cần tìm những dấu gì để chắc là chuột?

Vết răng chỉ là một dấu; muốn chắc là chuột cần thêm ít nhất một dấu nữa quanh điểm đứt. Dấu dễ thấy nhất là vụn nhựa ngay bên dưới và phân dọc máng cáp. Cỡ phân còn cho biết loài: 7–12 mm hai đầu nhọn là chuột mái đi trên trần, 3–6 mm như hạt gạo là chuột nhắt.

• Vụn nhựa nhỏ đọng trên tấm trần hoặc dưới sàn nâng ngay bên dưới.
• Phân rải dọc máng cáp, không dồn một chỗ.
• Vệt mỡ sẫm màu ở mép máng, chỗ chuột đi qua nhiều lần.
• Các sợi khác trong cùng bó có vết gặm nhẹ hơn.
• Lỗ xuyên tường hoặc xuyên sàn gần nhất còn khe từ 6 mm trở lên.

Phân biệt phân chuột mái với chuột nhắt, xem trang ba loài chuột trong nhà: nhận ra bằng phân và đuôi. Nếu trước đó đã nghe tiếng chạy trên trần, cách đoán con gì qua tiếng có ở bài tiếng chạy từng đợt ngắn lúc nửa đêm.

Giám định một sự cố đứt cáp theo những bước nào?

Giám định là ghi lại nguyên trạng trước khi thay dây, để biết chắc nguyên nhân và biết tuyến chuột nằm ở đâu. Làm theo sáu bước dưới đây; bỏ bước chụp ảnh và đo vị trí thì lần đứt sau lại phải dò từ đầu bằng máy đo.

1. Xác định đoạn hỏng bằng máy đo cáp, ghi khoảng cách từ tủ mạng.
2. Mở đúng đoạn đó, chụp ảnh nguyên trạng trước khi tháo dây.
3. Soi vết bằng đèn, đo bề rộng rãnh, xem vỏ bóc một bên hay đều.
4. Kiểm cả bó cáp, ghi những sợi có vết nhẹ để theo dõi.
5. Rắc bột đánh dấu dọc máng cáp, đọc vết chân sau 1 đêm.
6. Lưu ảnh và biên bản theo vị trí, vì sự cố kiểu này thường lặp lại.

Vết gặm mới và vết gặm cũ phân biệt ra sao?

Vết mới có mặt nhựa sáng màu, sắc cạnh và thường còn vụn nhựa chưa bị bụi phủ. Vết cũ xỉn màu, cạnh mòn tròn, vụn đã lẫn vào lớp bụi trên máng. Vết mới nghĩa là tuyến đó vẫn có chuột đi mỗi đêm; vết cũ trên tuyến đã bịt lối thì ghi vào hồ sơ và theo dõi.

Sau vài lần ghi hồ sơ, các điểm hỏng thường nằm trên cùng một đoạn, và đoạn đó chính là tuyến chuột đi. Hồ sơ theo khoảng cách từ tủ mạng giúp lần sau mở đúng tấm trần ngay.

Dấu hiệu nào báo cáp sắp đứt vì chuột?

Hiếm khi cáp đứt đột ngột. Trước đó thường có giai đoạn chập chờn: tốc độ tụt, mất gói, kết nối rớt rồi tự lên lại, tức vỏ đã hở nhưng lõi chưa đứt hẳn. Nhánh mạng nào lặp lại biểu hiện này ở cùng khu thì mở máng cáp kiểm trước khi thay thiết bị.

Cáp quang cũng bị gặm, và còn dễ hỏng hơn vì chỉ cần vỏ bị ép mạnh là suy hao đã tăng. Phòng máy chủ có tủ rack và sàn nâng cần cách làm riêng, xem vì sao phòng máy chủ không đặt bả.

Thay dây xong vì sao vẫn hỏng lại, và khi nào cần người làm?

Dây mới đi đúng tuyến cũ thì vẫn nằm trên đường chuột chạy, nên vài tuần sau lại bị gặm. Muốn giữ, phải luồn đoạn hở vào ống kim loại hoặc ống nhựa cứng dày, bịt lỗ xuyên tường từ 6 mm và đặt trạm giám sát ở hai đầu tuyến để biết chuột còn qua lại hay không.

Ống ruột gà nhựa mỏng không chặn được răng chuột, phải dùng loại lõi thép; cáp vỏ gia cường giảm rủi ro nhưng không cắt được tuyến. Văn phòng đã đứt cáp hai lần trở lên ở cùng khu nên gọi thợ mạng khôi phục kết nối, đồng thời nhờ người đặt bẫy / hộp giám sát dọc tuyến cáp cách nhau 6–12 m và kiểm lại mỗi tuần. Cách chia trần giả và rãnh cáp thành vùng trạm có ở chuột trong văn phòng: trần giả, rãnh cáp, pantry.

Khi được gọi vì cáp đứt, kỹ thuật viên của công ty soi đèn UV dọc máng cáp và sàn nâng để lần tuyến chuột, rồi bịt các lỗ xuyên tường từ 6 mm. Bả không đặt trong phòng máy chủ hay trên trần, trừ khi văn phòng yêu cầu, vì xác chuột kẹt giữa máng cáp bốc mùi mà rất khó tìm. Phần truy dấu, đặt bẫy và bịt lối này có ở trang truy dấu và bắt chuột dọc tuyến cáp.