Gián mất đầu sống được bao lâu, vì sao chưa chết?

Gián mất đầu sống được bao lâu?

Gián mất đầu sống ít nhất vài ngày. TS. Joseph Kunkel, nhà sinh học nghiên cứu gián ở Đại học Massachusetts Amherst, cho biết nếu cổ được buộc chỉ trước khi cắt và thân không bị nấm mốc, gián có thể sống kéo dài tới 1 tháng. Đó là con số trong phòng thí nghiệm.

Ngoài đời, con gián bị dép đập rời đầu thường chết sớm hơn nhiều. Vết dập không kín, dịch trong thân trào ra, kiến bu tới, rồi nấm, vi khuẩn vào vết thương. TS. Kunkel cũng lưu ý: không buộc cổ mà động vào gián quá sớm, trước khi cục máu đông kịp bịt vết thương, gián sẽ trào nội tạng qua cổ và chết.

Vì sao gián không cần đầu vẫn thở được?

Vì gián không thở bằng mũi hay miệng. Theo TS. Kunkel, gián thở qua các lỗ thở nhỏ có van nằm ở hai bên mỗi đốt thân, trừ đầu. Mỗi lỗ nối với hệ ống khí phân nhánh như cành cây, đưa không khí tới thẳng từng tế bào. Mất đầu, hệ ống này vẫn còn gần nguyên vẹn.

Van của lỗ thở mở khi khí CO2 trong cơ thể tăng tới ngưỡng, rồi đóng lại để giữ nước. Việc đóng mở này do các hạch thần kinh ở thân điều khiển, không cần não. Cũng vì biết đóng lỗ thở mà gián chịu ngập nước được một lúc, rồi lại bò lên từ phễu thoát sàn khi nước rút.

Vì sao gián mất đầu không chảy máu tới chết?

Vì máu gián chảy trong hệ tuần hoàn hở, áp lực thấp, không có mạng mao mạch dày như ở người. Cắt đầu người thì máu phun theo nhịp tim. Cắt đầu gián thì dịch chỉ rỉ ra rồi đông lại thành nút bịt cổ. Máu gián cũng không chở oxy, nên mất ít máu không làm tế bào ngạt.

Đây cũng là lý do con gián bị dập nửa thân vẫn còn giãy chân một lúc lâu. Phần thân còn lại vẫn có oxy qua lỗ thở và vẫn còn hạch thần kinh, nên phản xạ chưa tắt dù con gián đã không thể sống tiếp.

Không còn não, vì sao chân gián vẫn cử động?

Vì phần lớn việc chạy của gián do ba hạch thần kinh ở ngực điều khiển. TS. Kunkel giải thích lông cảm giác ở đuôi bắt luồng gió khi kẻ thù lao tới, báo cho hạch cuối bụng, rồi hạch này ra lệnh thẳng cho ba hạch ngực để chân bỏ chạy. Chuỗi phản xạ đó không đi qua đầu.

Gián mất đầu vì vậy vẫn đứng được, và chạm lông gà hay que tăm vào chân, vào lưng là nó nhích đi tránh. Nó không tìm được thức ăn, không định hướng được, chỉ phản ứng khi bị chạm. Con nằm im mà chạm vào vẫn động là còn sống.

Gián mất đầu cuối cùng chết vì gì?

Gián mất đầu chết chủ yếu vì khát, vì miệng nằm ở đầu nên không còn uống được nước. Nấm mốc và vi khuẩn vào vết cắt làm chết sớm hơn. Gián rất cần nước: tài liệu Đại học Penn State ghi gián phương đông thiếu nước uống trực tiếp thì chết trong vòng 2 tuần, dù còn thức ăn.

Đáng lưu ý hơn là chuyện đẻ. TS. Kunkel cho biết gián cái đang mang trứng đã thụ tinh mà mất đầu thì trứng trong bọc vẫn có thể nở. Gián Đức cái mang bọc trứng ở cuối bụng tới gần lúc nở, và một bọc nở ra 30–40 con sau khoảng 28 ngày. Đập con mẹ chưa chắc đã chặn được lứa đó.

Gián mất đầu có mọc lại đầu không?

Không. Gián không mọc lại đầu. Thứ gián non tái tạo được là chân: chân gãy ở điểm gãy sẵn, gián non hoãn lần lột xác kế tiếp để mọc chân mới. Đầu chứa miệng, mắt, râu và não, mất đi là thân không tự làm lại được, nên con gián chỉ sống nốt những ngày còn lại.

Gián trưởng thành không lột xác nữa, nên ngay cả chân cũng không mọc lại, như bài gián có mấy chân, mất chân có mọc lại không giải thích. Chuyện gián đập rồi vẫn sống lại thường là con chỉ bị dập nhẹ, trúng thuốc nằm ngửa rồi hồi, hoặc giả chết, xem bài gián nằm ngửa là trúng thuốc hay giả chết.

Đập gián có phải cách giảm gián trong nhà không?

Không. Đập chỉ giết con bạn thấy, còn phần lớn đàn nằm trong khe tủ và gầm bếp. Gián Đức dài 10–15 mm sống trọn một đời 100 ngày trong khe, và con cái mang bọc bị đập vẫn có thể để lại lứa trứng. Đập còn làm vương vi khuẩn lên sàn, mặt bàn.

Cách giảm gián là đặt thuốc vào chỗ chúng sống, không đuổi theo từng con. Trong khe tủ, kỹ thuật viên bơm gel có trong danh mục Bộ Y tế cho phép; chân bàn rỗng được rắc thuốc bột; bả hạt nằm trong hộp; chân tường, khe nứt, cống và chỗ ẩm tối được phun tồn lưu. Con gián bò qua thuốc chết từ từ, kịp mang thuốc về ổ cho những con không ra ngoài. Quy trình từng bước ở trang dịch vụ diệt gián bơm gel trong tủ bếp, chặn cống.

Một buổi xử lý thường làm số gián thấy được giảm rõ, nhưng trứng còn trong bọc và gián bò sang từ nhà bên sẽ bù lại đàn nếu không ai kiểm lại. Nhà hay có gián nên đăng ký kiểm soát côn trùng định kỳ theo tháng, mỗi tháng 1 lượt kiểm và bổ sung thuốc. Nhận mặt từng loài ở trang các loài gián trong nhà, đọc thêm ở mục chuyên sâu về gián.