Đèn bẫy côn trùng hoạt động thế nào?

Vì sao côn trùng bay lao vào đèn bẫy?

Mắt kép của ruồi, bướm đêm và nhiều loài bay khác nhạy nhất với ánh sáng tím và cực tím, vùng mà mắt người thấy rất mờ. Bóng đèn bẫy phát đúng vùng này, nên với côn trùng nó sáng hơn hẳn mọi bóng xung quanh. Chúng bay về phía đó, chạm vỏ đèn và bị giữ lại.

Phần "dụ" chỉ là nửa đầu. Nửa sau là giữ: tấm keo dính hoặc lưới điện phía sau lớp vỏ. Một đèn tốt cần cả hai nửa cùng chạy tốt. Bóng đã yếu thì không kéo được côn trùng dù keo còn mới; keo đã phủ bụi thì côn trùng đậu vào rồi bay đi, dù bóng vẫn sáng.

Đèn keo, đèn lưới điện và các kiểu khác giữ côn trùng ra sao?

Các loại đèn khác nhau ở phần giữ, không ở phần dụ. Đèn keo giữ nguyên con vật trên tấm dính; đèn lưới điện đánh chết côn trùng bằng dòng điện qua lưới; đèn có khay hứng để xác rơi xuống khay kín. Cách giữ quyết định đèn được đặt ở khu nào.

Vì sao khu chế biến thực phẩm chỉ dùng đèn keo?

Khi côn trùng chạm lưới điện, thân nó vỡ ra, mảnh vụn và vi sinh vật trên người nó có thể văng xuống bàn chế biến hay thực phẩm hở. Đèn keo giữ nguyên con vật trên tấm dính trong vỏ che, không văng gì ra ngoài và không có tiếng nổ tanh tách làm khách khó chịu.

Tấm keo còn một lợi thế nữa: nó giữ lại bằng chứng. Nhìn tấm keo, người kiểm biết đèn đã bắt loài gì, bao nhiêu con, trong khi đèn lưới điện chỉ để lại một khay xác vụn khó đếm. Với nhà máy thực phẩm hay bếp có hồ sơ kiểm tra, số đếm này là dữ liệu cần có.

Đèn bẫy bắt tốt loài nào, kém với loài nào?

Đèn bắt tốt nhất ruồi nhà, ruồi nhỏ và các loài bay theo đèn như bướm đêm, mối cánh mùa bay. Với muỗi thì kém: muỗi tìm người bằng hơi thở và thân nhiệt nhiều hơn bằng ánh sáng, nên một đèn bẫy trong phòng ngủ thường bắt được ít muỗi hơn người ta nghĩ.

Vì vậy nhà ở thông thường ít khi cần đèn bẫy; lưới chắn cửa sổ và dọn nước đọng hiệu quả hơn nhiều. Đèn hợp với bếp quán, kho và xưởng có côn trùng bay vào mỗi ngày. Riêng chuyện muỗi, xem đèn diệt muỗi có hiệu quả không, đặt ở đâu.

Vị trí lắp quyết định kết quả thế nào?

Đèn bẫy kéo côn trùng về phía nó. Đặt đúng, nó kéo chúng ra khỏi khu có thực phẩm; đặt sai, nó kéo chúng từ ngoài vào đúng chỗ cần bảo vệ. Ba lỗi hay gặp là đặt ngay trên dây chuyền hở, đặt nhìn thẳng ra cửa ngoài và đặt quá cao so với đường bay.

• Không đặt phía trên hoặc sát khu có thực phẩm hở.
• Không đặt ở chỗ nhìn thấy được từ ngoài đường qua cửa mở.
• Đặt lùi vào trong so với cửa ra vào, không đặt ngay cửa.
• Treo ngang tầm ruồi bay, khoảng 1,2–1,8 m cách sàn, không sát trần.
• Tránh đặt cạnh cửa sổ hoặc nguồn sáng mạnh hơn, sẽ bị lấn át.
• Đặt sao cho nhìn thấy tấm keo từ lối đi, để việc kiểm không bị quên.

Cách chọn đèn theo từng khu và những việc đèn không làm được với ruồi được phân tích ở bài giới hạn của đèn keo với trứng và dòi. Ở nhà máy, kỹ thuật viên khảo sát rồi đề xuất số đèn bẫy cho từng khu sản xuất theo diện tích, nhà máy xem và quyết định lắp.

Tấm keo cho biết gì khi được đếm đều?

Tấm keo là một mẫu đếm miễn phí. Ruồi nhà chỉ cần 7–10 ngày cho một lứa, nên đếm số con trên từng tấm mỗi tuần, ghi theo số hiệu đèn, là đủ để thấy áp lực đang tăng hay giảm. Đèn nào số cao bất thường thì nguồn nằm về phía đèn đó.

1. Đánh số từng đèn và đưa vào sơ đồ trạm chung của mặt bằng.
2. Mỗi lần thay keo, đếm số con trên tấm cũ, tách ruồi, muỗi, bướm đêm.
3. Ghi số vào nhật ký cùng ngày thay keo và ngày thay bóng.
4. So sánh theo tuần; số tăng đột ngột ở một đèn là dấu có nguồn mới gần đó.

Tấm keo thường thay mỗi tháng, bếp nhiều dầu mỡ 2–3 tuần; bóng mỗi 6 tháng thay một lần vì cường độ tia tím giảm dần trong khi mắt người vẫn thấy đèn sáng. Chi tiết chu kỳ theo từng môi trường xem bao lâu nên thay keo đèn diệt côn trùng.

Vì sao đèn bẫy không thay được việc chặn lối vào?

Đèn chỉ xử lý phần côn trùng đã vào bên trong. Ruồi bay 1–2 km để tìm mùi, nên nếu cửa vẫn hở và bãi rác vẫn sát cửa sau, đèn chạy hết công suất mà số ruồi không giảm. Nhiều khi đèn bắt đầy keo chính là dấu nguồn đang lớn, không phải dấu đèn làm tốt.

Thứ tự đúng là chặn trước, bẫy sau: bịt khe cửa, thay lưới chắn, treo rèm nhựa ở cửa nhận hàng, dời đèn chiếu sáng ngoài trời ra xa lối vào, rồi mới lắp đèn bẫy cho phần lọt vào. Với bếp quán, cách phối đèn keo với dọn ổ đẻ có ở ruồi trong nhà hàng: khu rác, bẫy mỡ, thoát sàn. Thay keo và ghi số đếm thường nằm trong lượt kiểm 1 lần mỗi tháng của gói kiểm tháng gồm cả việc bảo trì đèn, nên số đèn trên sơ đồ cũng là một phần của lịch kiểm.