Pest, pest control là gì? Ngành này xử lý loài nào?

Pest, pests, insect pest nghĩa là gì?

Pest là sinh vật gây hại: côn trùng, chuột hay loài vật khác phá cây trồng, thực phẩm, đồ đạc hoặc làm bẩn chỗ ở. Pests là dạng số nhiều, chỉ chung nhiều con hay nhiều loài gây hại. Insect pest là côn trùng gây hại, tức phần côn trùng trong nhóm pest, như gián, muỗi, mối, kiến.

Từ điển Oxford Learner's định nghĩa pest là côn trùng hoặc động vật phá cây, phá thực phẩm; nghĩa phụ là người hay vật gây phiền. Chữ này có từ cuối thế kỷ 15, lúc đầu chỉ bệnh dịch hạch, gốc tiếng Pháp peste hoặc tiếng Latin pestis. Cả hai nghĩa đều nói về thứ gây hại hoặc gây phiền, nên một loài chỉ bị gọi là pest khi nó gây hại ở đúng chỗ đó.

Người Mỹ hay gọi thợ diệt côn trùng và chuột là exterminator. Chữ này nhắm vào việc diệt đàn đang có, còn pest control nhắm vào việc giữ mật độ thấp suốt năm, nên hợp đồng dài hạn ít khi gọi là exterminator. Những chữ khác như ngưỡng hành động, tồn lưu có ở từ điển chữ hay gặp trong hợp đồng côn trùng.

Pest control là gì, vì sao chữ control quan trọng?

Control là kiểm soát, không phải xoá sổ. Ghép lại, pest control là nghề giữ mật độ sinh vật gây hại ở mức không gây hại và giữ được lâu, gồm côn trùng, loài gặm nhấm, cả thằn lằn hay chim khi chúng làm bẩn hàng hoá. Người làm nghề không bán lời hứa rằng một lần phun là hết.

Chữ control hay bị hiểu sai nhất. Một bọc trứng gián Đức chứa 30–40 trứng trong một bọc, lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên loài sinh sản nhanh luôn có lứa mới nở ra sau mỗi lượt xử lý. Lần đầu có thể giảm rõ, các lượt sau mới giữ được mức thấp.

Vì thế đơn vị làm nghề tính việc theo chu kỳ. Khách trả tiền cho việc mặt bằng nằm dưới ngưỡng suốt 12 tháng, không trả cho số lít hoá chất đã phun.

Ngành pest control nhận xử lý những loài nào?

Phạm vi của nghề là sinh vật gây hại nhìn thấy được bằng mắt thường. Ở TP.HCM, bảy nhóm dưới đây chiếm gần hết số cuộc gọi, và mỗi nhóm cần một cách làm riêng. Gọi chung là "diệt côn trùng" dễ làm người mua tưởng một bình thuốc dùng được cho mọi loài.

• Gián: chủ yếu gián Đức 10–15 mm trong tủ bếp, sinh nhanh, trốn trong khe kín.
• Chuột: cắn dây điện, bao bì, để phân và nước tiểu trên hàng.
• Muỗi: đẻ ở nước đọng, nên dọn ổ nước quan trọng hơn phun không gian.
• Kiến: sống theo đàn, xịt tràn có khi làm đàn tách tổ và lan rộng.
• Ruồi: chỉ giảm khi cắt được chỗ đẻ, không phải khi treo thêm bẫy.
• Mối: ăn kết cấu gỗ; khảo sát, đặt trạm nhử 7–14 ngày rồi phun thuốc truyền dẫn để mối thợ mang về tổ.
• Rệp giường: bám nệm và khe giường; sau buổi xử lý cần theo dõi 14 ngày vì trứng nở sau đó.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.

Ngoài ra còn nhện, ve chó, kiến ba khoang, ong và dơi khi chúng gây hại cho nhà xưởng. Dấu hiệu nhận ra từng loài có ở danh mục loài gây hại và cách nhận biết, riêng loài hay gặp nhất trong bếp xem gián Đức: hai sọc lưng, kháng thuốc.

Pest control có gồm khử trùng, khử khuẩn không?

Không, đây là hai việc khác nhau. Khử khuẩn nhắm vi sinh vật như vi khuẩn, virus và bào tử nấm mốc, tác dụng hết khi bề mặt khô. Diệt côn trùng nhắm con vật nhìn thấy được và dựa vào lớp hoạt chất bám lại trên bề mặt nhiều tuần. Hai loại hoá chất không pha chung một bình.

Chloramin B là chất oxy hoá mạnh, pha chung sẽ phá hoạt chất diệt côn trùng và làm hỏng cả hai. Hai việc khác nhau ở đối tượng, chế phẩm, cách ly và lịch làm, xem bảng so hai việc theo từng tiêu chí. Cơ sở đặt phun khử khuẩn hằng tháng để mong bớt gián sẽ trả tiền đều mà đàn gián vẫn nguyên. Phần khử khuẩn có trang riêng: khử khuẩn bề mặt theo yêu cầu của cơ sở.

Ai cần tới dịch vụ pest control?

Hộ gia đình và doanh nghiệp đều gọi, nhưng thứ họ cần giữ lại khác nhau về bản chất. Nhà ở cần thấy mật độ giảm và có thời hạn bảo hành để gọi lại. Cơ sở thực phẩm và nhà máy cần thêm sơ đồ bẫy, nhật ký kiểm và biên bản trình đoàn đánh giá.

Bảo hành ở đây là cam kết quay lại xử lý trong thời hạn nếu mật độ tăng, không phải cam kết không còn con nào. Với doanh nghiệp, bộ hồ sơ có giá trị lâu nhất, vì đoàn đánh giá ISO 22000 hay HACCP hỏi giấy tờ chứ không hỏi cảm nhận. Khu nào trong bếp hay bị hỏi, xem côn trùng trong nhà hàng: bếp, bẫy mỡ, rác.

Đơn vị pest control cần có giấy tờ gì?

Hoá chất dùng trong nhà ở và cơ sở y tế phải có số đăng ký lưu hành theo Nghị định 91/2016 về hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng gia dụng và y tế. Khi thuê, người mua nên xin tên hoạt chất, bảng dữ liệu an toàn và thời gian cần tránh vào khu vừa xử lý.

Một đơn vị làm đúng nghề sẽ cho biết trước ba thứ: loài nào đang được xử lý, dùng dạng chế phẩm gì ở khu nào, và bao lâu sau thì trẻ nhỏ, vật nuôi quay lại được. Không trả lời được ba câu đó thì người mua đang thuê một lượt phun, chưa phải một dịch vụ kiểm soát.

Pest control khác một lượt phun thuốc ở chỗ nào?

Khác ở những việc làm trước và sau khi phun: khảo sát để biết loài và mật độ, cắt nguồn thức ăn và nước, bịt lối vào, rồi mới xử lý đúng chỗ. Sau đó là đọc bẫy theo lịch để biết áp lực tăng hay giảm. Một lượt phun lẻ bỏ qua gần hết các việc này.

Khung làm việc này có tên riêng là quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): đặt ngưỡng trước, xử lý sau. Chương trình gồm những phần nào được tách riêng ở bài các phần của một chương trình pest control. Cùng một nhà mà hai cách làm cho kết quả khác nhau ra sao qua từng tháng, xem phun lẻ và làm theo chương trình sau vài tháng.

Chi phí pest control phụ thuộc vào những gì?

Bốn yếu tố quyết định con số cuối cùng: loài cần xử lý, loại mặt bằng, diện tích thực phải xử lý và tần suất trong năm. Mối và rệp giường thường tốn hơn gián hay kiến vì khối lượng việc lớn hơn. Giá chỉ chốt sau khi kỹ thuật viên xem tận nơi, không báo qua điện thoại.

Hợp đồng định kỳ hằng tháng thường rẻ hơn tính trên mỗi lượt so với gọi lẻ, vì mật độ đã thấp nên mỗi lượt nhẹ hơn. Nơi có bếp hay kho nên xem gói pest control định kỳ của công ty; mức giá tham khảo theo mặt bằng ở bảng giá diệt côn trùng tổng hợp.