Trả lời nhanh: Pest control là nghề kiểm soát sinh vật gây hại — gián, chuột, muỗi, kiến, ruồi, mối, rệp — bằng một chương trình có khảo sát trước, có ngưỡng hành động và có kiểm tra định kỳ.
Tiếng Việt gọi là kiểm soát côn trùng và động vật gây hại. Đây là tên của cả một ngành nghề, không phải tên của một lần phun thuốc.
Chữ "pest control" dịch ra là gì
Ghép từ hai chữ tiếng Anh. Pest là sinh vật gây hại: côn trùng, gặm nhấm, và cả những loài không phải côn trùng như thằn lằn hay chim khi chúng làm hỏng hàng hoá. Control là kiểm soát.
Chữ thứ hai mới là chữ hay bị hiểu sai. Control không có nghĩa là diệt sạch. Với loài sinh sản nhanh như gián hay muỗi, "sạch tuyệt đối" chỉ tồn tại được vài tuần: lứa trứng còn lại nở lên là mật độ quay về như cũ.
Vì vậy mục tiêu thật của nghề này là giữ mật độ dưới ngưỡng gây hại, và giữ được lâu.
Đó là lý do một đơn vị pest control làm việc theo chu kỳ chứ không bán từng lần phun. Người mua trả tiền cho việc mặt bằng của mình ở dưới ngưỡng suốt cả năm, chứ không trả cho số lít hoá chất đã phun.
Ngành này nhận xử lý những loài nào
Phạm vi của pest control là sinh vật gây hại nhìn thấy được. Nhóm loài gặp nhiều nhất ở Việt Nam:
- Gián — chủ yếu là gián Đức trong khu bếp, sinh sản nhanh và trốn trong khe kín.
- Chuột — cắn dây điện, cắn bao bì, để lại phân và nước tiểu trên hàng hoá.
- Muỗi — đẻ ở nước đọng, nên xử lý nơi sinh sản quan trọng hơn phun không gian.
- Kiến — sống theo đàn, phun tràn có khi làm đàn tách tổ và lan rộng hơn.
- Ruồi — chỉ giảm bền khi cắt được nguồn sinh sản, không phải khi bẫy nhiều hơn.
- Mối — ăn kết cấu gỗ, phải diệt theo đàn nên cần vài tuần tới vài tháng.
- Rệp giường — bám vào nệm và khe kẽ, gần như luôn cần lượt xử lý lặp lại.
Ngoài ra còn nhện, ve chó, kiến ba khoang, thằn lằn, ong, chim và dơi khi chúng gây hại cho nhà xưởng. Danh sách đầy đủ kèm dấu hiệu nhận biết từng loài nằm ở trang các loài côn trùng và động vật gây hại thường gặp.
Một ranh giới hay bị nhầm: pest control không bao gồm khử khuẩn. Khử trùng và khử khuẩn nhắm vào vi sinh vật — vi khuẩn, virus, bào tử nấm mốc — và không có tác dụng tồn lưu.
Diệt côn trùng thì ngược lại: nhắm sinh vật nhìn thấy được và dựa hẳn vào hoạt chất tồn lưu nhiều tuần. Hai việc dùng hai loại hoạt chất khác nhau, không pha chung một bình. Phần khử khuẩn nằm ở dịch vụ khử trùng bằng Chloramin B.
Vì sao gọi là chương trình chứ không phải một lần phun?
Vì phần quyết định kết quả nằm ở những việc làm trước khi cầm bình phun: khảo sát để biết loài gì và mật độ bao nhiêu, cắt nguồn thức ăn và nước, bịt đường vào, rồi mới xử lý bằng chế phẩm đúng dạng đúng chỗ. Sau đó là kiểm tra định kỳ và đọc bẫy để biết áp lực đang tăng hay giảm.
Cách làm năm bước đó mô tả đầy đủ ở quy trình kiểm soát côn trùng 5 bước.
Phần so sánh giữa một chương trình và một lượt phun đơn lẻ — vì sao phun xong vài tuần lại có lại — nằm ở bài pest control khác diệt côn trùng thường ở đâu. Còn cấu trúc bốn phần của một chương trình ở bài dịch vụ pest control hoạt động như thế nào.
Ai cần tới dịch vụ pest control
Nhu cầu của hộ gia đình và của doanh nghiệp khác nhau về bản chất, không chỉ khác về diện tích.
| Nhóm khách | Thường gọi vì | Thứ cần giữ lại sau khi làm |
|---|---|---|
| Hộ gia đình, căn hộ | Đã nhìn thấy gián, chuột hoặc kiến trong nhà | Kết quả và thời gian bảo hành |
| Văn phòng, cửa hàng | Khách và nhân viên nhìn thấy, ảnh hưởng hình ảnh | Lịch kiểm định kỳ, tránh giờ làm việc |
| Nhà hàng, khách sạn | Khu bếp có nguồn thức ăn liên tục, có đoàn kiểm tra | Hồ sơ để trình khi bị kiểm tra thực phẩm |
| Nhà máy, kho hàng | Hàng hoá bị cắn phá, và yêu cầu của bên mua | Sơ đồ đặt bẫy, nhật ký kiểm, biên bản xử lý |
Với doanh nghiệp, bộ hồ sơ mới là thứ có giá trị lâu nhất. Khi có đoàn đánh giá theo ISO 22000, HACCP hay BRC, họ hỏi giấy tờ chứ không hỏi cảm nhận. Danh sách hồ sơ cần giữ nằm ở bộ hồ sơ kiểm soát côn trùng cho đoàn đánh giá.
Một chương trình pest control tốn bao nhiêu
Cách tính là một mức giá khởi điểm cộng đơn giá theo diện tích. Nhà ở và căn hộ từ 500.000₫ – 700.000₫ một đợt; văn phòng từ 700.000₫ – 900.000₫; nhà hàng từ 700.000₫ – 900.000₫. Hợp đồng theo tháng hoặc theo quý luôn rẻ hơn trên mỗi lần so với gọi lẻ.
Bốn yếu tố quyết định con số cuối: loài cần xử lý, loại mặt bằng, diện tích thực cần xử lý, và tần suất. Con số chính thức chỉ chốt sau khi kỹ thuật viên xem thực địa, và khảo sát không thu phí.
Bảng giá đủ mọi cặp loài với mặt bằng ở bảng giá chi tiết dịch vụ diệt côn trùng, còn phạm vi công việc ở dịch vụ diệt côn trùng và động vật gây hại.
Đi tiếp
- Bảng giá dịch vụ Giá khởi điểm theo từng loài và từng loại mặt bằng.
- Quy trình 5 bước Từ khảo sát tới nghiệm thu và các đợt kiểm tra sau đó.
- Hồ sơ năng lực Giấy phép, chứng chỉ và danh sách công trình đã thực hiện.