Nhện nhà sống bao lâu, ở Việt Nam có mấy loại?

Nhện nhà sống được bao lâu?

Phần lớn nhện nhà sống 1–2 năm. Nhện chân dài sống lâu nhất, có thể tới 3 năm nếu góc trú yên và có mồi đều; nhện nhảy ngắn hơn, quanh 1 năm. Con cái luôn sống lâu hơn con đực, đôi khi gấp đôi, vì con đực chết sớm sau khi giao phối.

Tuổi thọ của con cái giải thích một chuyện hay gặp: con nhện nằm im cả tháng ở góc trần gần như luôn là con cái, và nó có thể vẫn ở đó sang năm sau nếu không ai gỡ lưới. Nhện thợ săn cũng vậy: theo một nghiên cứu bộ gen công bố năm 2025, con đực sống khoảng 465 ngày, con cái khoảng 580 ngày. Một góc nhà có nhện "lâu năm" thường chỉ là vài con cái sống thọ, không phải đàn đông.

Ở Việt Nam có những loài nhện nhà nào, mỗi loài sống bao lâu?

Nhà ở phía Nam hay gặp sáu loài, và tuổi thọ đi theo lối sống. Loài giăng lưới đứng yên, ít tốn sức và ít gặp nguy hiểm nên sống lâu hơn; loài chạy hay nhảy săn mồi tốn sức hơn, dễ bị giẫm, bị bắt hơn. Bảng dưới gom sáu loài đó.

Nhận ra từng loài nhện nhà bằng cách nào?

Thế giới có hơn 50.000 loài nhện, nhưng loài sống lâu dài trong nhà rất ít. Con nào cũng có 8 chân và thân chia hai phần, nên đếm chân không giúp phân loài. Cách đáng tin nhất là hành vi và kiểu lưới, không phải màu, vì cùng một loài có thể nhạt hay sẫm tuỳ tuổi.

• Lưới rối ở góc cửa sổ, con nhỏ bụng tròn treo ngược: nhện nhà nhỏ.
• Lưới rối thưa trên góc trần, con chân dài rung lắc khi chạm: nhện chân dài.
• Lưới hình phễu có lỗ ở giữa: nhện lưới phễu.
• Con nhỏ nhảy trên bậu cửa có nắng: nhện nhảy.
• Con chạy nhanh dưới nền, không có lưới: nhện sói.
• Con dẹt, chân dang rộng bò ngang tường ban đêm: nhện thợ săn.

Phân biệt thêm theo hình mạng, kể cả nhện từ vườn bò vào, xem nhện nhà và nhện vườn khác nhau ở mạng tơ. Đặc điểm chung của nhện trong nhà có ở trang nhện: mạng ở góc trần là dấu có côn trùng bay.

Vòng đời của nhện nhà gồm những giai đoạn nào?

Vòng đời nhện nhà đi qua bốn chặng: trứng trong túi tơ, nhện con lột xác trong túi, nhện non lột xác nhiều lần, rồi con trưởng thành sinh sản. Nhện không làm tổ kiểu kiến hay ong, chỉ có lưới trú và túi trứng. Ở nhện chân dài, từ trứng tới con trưởng thành mất khoảng một năm.

Túi trứng là thứ quyết định khi dọn. Gỡ lưới mà bỏ sót túi thì chỉ sau vài tuần, nhện con tản ra khắp góc trần và mọi thứ quay lại như cũ. Túi thường là một cục tơ tròn màu trắng ngà hay nâu nhạt, treo trong lưới hoặc dán vào góc khuất, sau khung tranh, dưới mép tủ.

Vì sao nhện nhà hay bám chỗ ẩm và gần đèn?

Nhện chọn chỗ vừa có nước vừa có côn trùng đi ngang. Nhà tắm, quanh bồn rửa, bếp và tầng trệt ẩm giữ được nước cho nhện uống; đèn sáng đêm ở hiên, cửa sổ kéo côn trùng bay tới lưới. Khu khô ráo, thoáng gió và tắt đèn sớm luôn ít nhện hơn, dù dọn thưa hơn.

Nhện không cắn gỗ, không phá đồ, nên nơi nhiều nhện là nơi có sẵn nguồn côn trùng: nhện giăng tơ dày ở một góc nói lên điều gì giải thích cách đọc dấu hiệu này. Mỗi nhóm nhện bắt loại mồi nào, có bắt gián hay không, xem bài nhện nhà ăn gì để sống.

Nhện sống lâu như vậy thì dọn thế nào cho đúng nhịp?

Vì một con cái sống 1–3 năm và mỗi túi trứng có thể nở hàng trăm con, dọn một lần rồi thôi không giữ được lâu. Việc cần làm là giảm nguồn mồi và gỡ túi trứng theo lịch, để số nhện giữ ở mức thấp thay vì chờ lưới phủ trần mới dọn.

1. Giảm côn trùng bay vào nhà: lưới chắn ở cửa sổ, tắt bớt đèn gần cửa ban đêm.
2. Xử lý chỗ ẩm: vòi rỉ, gầm bồn rửa, góc nhà tắm không khô.
3. Gỡ lưới bằng chổi cán dài, rồi hút bụi khe trần và chân tường để lấy cả túi trứng.
4. Kiểm lại các góc đã dọn sau 2–3 tuần, trước khi lứa mới kịp lớn.

Xịt thuốc thẳng lên lưới ít tác dụng, vì nhện đứng trên lưới bằng đầu chân nên tiếp xúc rất ít. Ở nhà ở, kỹ thuật viên của công ty phun tồn lưu lên chỗ nhện bò qua: chân tường, khung cửa sổ, góc trần, gầm tủ; nhện dính thuốc chết từ từ, còn lưới cũ và túi trứng vẫn phải gỡ bằng chổi. Với nhà xưởng trần cao hay khu cần chuẩn vệ sinh, kỹ thuật viên hút mạng, phun tồn lưu bề mặt nhện đi qua, xưởng mái cao thì kết hợp phun sương lên trần mái, theo quy trình diệt nhện cho nhà xưởng trần cao.

Ngoài lưới bụi, nhện nhà gây phiền gì?

Phiền toái chính là lưới. Lưới bám bụi làm nhà trông bẩn, và với nhà xưởng hay khu chế biến thì mạng nhện trên trần là điểm trừ khi kiểm tra vệ sinh. Nhện nhà ở Việt Nam tránh người, hiếm khi cắn; phần lớn trường hợp chỉ sưng nhẹ, sưng lan hay đau nhiều thì nên đi khám.

Xưởng muốn trần sạch mạng qua mọi đợt kiểm thì đưa việc hút mạng, bớt côn trùng bay vào lượt kiểm 1 lần mỗi tháng của gói định kỳ có báo cáo cho nhà xưởng, thay vì dọn dồn trước ngày đoàn tới. Loài nào cần để ý và khi nào vết cắn đáng lo, xem các loài nhện hay gặp trong nhà và vết cắn.