Có nên tự phun muỗi bằng bình xịt hay máy phun mua về?
Bình xịt muỗi gia dụng có số đăng ký lưu hành thì tự xịt được cho từng phòng, đúng liều trên nhãn. Máy phun sương, máy ULV mua về tự pha thuốc thì không nên: dễ quá liều, hít phải hơi thuốc, làm muỗi kháng thuốc. Muỗi giảm nhiều nhất nhờ đổ nước đọng mỗi tuần.

Tự phun muỗi được tới đâu, chỗ nào nên để người làm nghề?
Tự làm được phần dọn ổ nước và xịt bình gia dụng trong từng phòng. Phần pha thuốc đậm đặc, phun sương bằng máy động cơ cho cả nhà, cả sân thì để người có nghề và có đồ bảo hộ làm. Ranh giới là ai pha thuốc và thuốc bay rộng tới đâu, không phải giá máy.
| Việc | Tự làm được không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đổ nước đọng, lật chậu, cọ khay điều hoà | Được, nên làm nhất | Mỗi tuần một lần |
| Lưới cửa, màn ngủ, vợt điện | Được | Không dùng hoá chất |
| Bình xịt muỗi gia dụng trong một phòng | Được, theo nhãn | Chọn loại có số đăng ký lưu hành, người ra khỏi phòng |
| Máy phun sương, máy ULV mua trên mạng, tự pha thuốc can | Không nên | Dễ pha sai liều, thiếu đồ bảo hộ, thuốc bay sang nhà bên |
| Thuốc trừ sâu nông nghiệp đem xịt trong nhà | Không | Sai mục đích, không dành cho nơi ở |
| Phun quanh nhà có người bệnh sốt xuất huyết | Việc của y tế phường | Phun trong 24–48 giờ, bán kính 200 m |

Vì sao xịt muỗi xong chỉ vắng được một lúc?
Vì bình xịt chỉ giết con đang bay và đang đậu trong phòng lúc đó. Trứng và lăng quăng trong nước đọng không bị thuốc chạm tới; ở 28–32 °C, lứa mới thành muỗi trong 7–10 ngày. Muỗi từ hành lang, nhà bên cũng bay vào qua cửa ngay khi mùi thuốc tan.
Nhiều nhà xịt mỗi tối mà tuần nào muỗi cũng về đúng hẹn, vì chậu cây, khay nước điều hoà hay phễu thoát sàn vẫn nuôi lứa mới. Vì sao muỗi trở lại sau khoảng một tuần và làm lại theo thứ tự nào, xem bài vì sao phun rồi mà muỗi vẫn quay lại.
Tự mua máy phun và thuốc về pha thì rủi ro ở đâu?
Rủi ro lớn nhất là pha sai liều. Người tự pha hay nghĩ pha đặc hơn thì muỗi chết nhiều hơn, trong khi quá liều vừa hại người hít phải vừa làm muỗi quen thuốc. Máy phun động cơ tạo hạt rất mịn bay khắp phòng, bay sang nhà bên, bám lên chăn gối, bát đĩa để hở.
- Thuốc can mua trôi nổi, nhãn không tiếng Việt, không rõ có phải chế phẩm dùng trong nhà hay không.
- Không có khẩu trang lọc hơi, kính, găng; người phun hít phải nhiều nhất.
- Phun cả nhà trong khi trẻ nhỏ, người mang thai, chó mèo vẫn ở trong phòng bên.
- Bể cá không che: hoạt chất diệt muỗi rất độc với cá.
- Bom khói, bình tự xả dùng quá số lượng trong phòng kín gần bếp ga có thể bắt lửa; Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) đã cảnh báo về bình xịt tự xả.
Theo Nghị định 91/2016, chế phẩm diệt côn trùng dùng trong gia dụng phải có số đăng ký lưu hành. Can thuốc không có số này thì đừng mang vào nhà, dù người bán nói "thuốc chuyên dụng".

Nếu vẫn tự xịt, làm theo các bước nào cho ít rủi ro?
Dùng bình xịt gia dụng có số đăng ký, xịt từng phòng, người rời phòng rồi mới quay lại sau thời gian ghi trên nhãn. Xịt vào chỗ muỗi đậu nghỉ chứ không xịt giữa phòng hay lên người. Bảy bước dưới đây áp cho một phòng ngủ hay phòng khách của nhà ở bình thường.
- Đọc nhãn: tên chế phẩm, số đăng ký, liều, thời gian phải rời phòng.
- Đưa trẻ nhỏ, người mang thai, người hen suyễn, chó mèo ra khỏi phòng; đậy bể cá.
- Cất thức ăn, bát đĩa, bình sữa, đồ chơi; đóng cửa sổ.
- Xịt vào gầm giường, sau rèm, góc tủ, chỗ tối thấp; không xịt lên chăn gối, người, thức ăn.
- Ra khỏi phòng, đóng cửa, chờ đủ thời gian ghi trên nhãn.
- Mở cửa sổ, bật quạt thông gió trước khi cho cả nhà vào; rửa tay bằng xà phòng.
- Cất bình xịt vào tủ có khoá hoặc chỗ cao, đậy nắp kín, để nguyên hộp gốc.
Mốc chờ khi phun không gian hay phun tồn lưu khác nhau thế nào có ở bài sau khi phun muỗi bao lâu vào nhà được.
Muỗi đẻ và đậu ở đâu trong nhà để tự dọn?
Muỗi vằn đẻ ở chỗ nước sạch đọng lâu hơn một tuần: đĩa lót chậu cây, bình bông, khay nước điều hoà, xô chậu úp ngửa, phễu thoát sàn ít dùng. Con trưởng thành đậu nghỉ ở gầm giường, sau rèm, quần áo treo. Dọn ổ nước có ích hơn mọi lượt xịt.
Mỗi tuần đổ và cọ thành các vật chứa nước, vì trứng bám trên thành. Chậu thuỷ sinh, bể nước lớn thì đậy kín hoặc thả cá. Danh sách chỗ muỗi vằn hay đẻ trong nhà có ở bài muỗi vằn đẻ trứng ở đâu trong nhà; từng ổ trong căn hộ, xem muỗi trong nhà ở, căn hộ: chậu cây, khay điều hoà.

Một lượt xử lý muỗi của kỹ thuật viên khác tự xịt ở chỗ nào?
Kỹ thuật viên làm ba việc cùng lúc: xử lý ổ nước, phun sương hoặc ULV toàn khu vực, và phun tồn lưu thành dải dọc chân tường cao 1 m tính từ mặt nền. Thuốc là loại trong danh mục Bộ Y tế cho phép, pha đúng liều nhà sản xuất, không pha quá liều.
Hạt sương làm muỗi đang bay suy hô hấp, tê liệt thần kinh rồi chết từ từ, không phải rơi hết ngay trước mắt. Dải tồn lưu giữ lại cho muỗi đậu nghỉ về sau; nghiên cứu về muỗi vằn nhắm phần tường từ sàn lên 1,5 m, còn trên vách không bị lau, thuốc bám 3–6 tháng. Cách làm từng bước có ở trang diệt muỗi: xử lý ổ nước, phun sương, tồn lưu chân tường.

Khi nào nên gọi người làm thay vì tự xịt?
Khi đã đổ nước đọng đều hai tuần mà tối nào vẫn bị đốt, khi nhà có sân vườn, cạnh kênh rạch hay công trình đang xây, hoặc khi cả dãy nhà cùng có muỗi. Lúc đó ổ nằm ngoài tầm bình xịt: rãnh cống, hố ga, bụi cây, mái tôn đọng nước.
Người trong nhà sốt cao, đau nhức thì đi khám trước, đừng chỉ lo phun: nghi sốt xuất huyết thì đi khám ngay. Muốn giữ muỗi ở mức thấp cả mùa mưa, gói kiểm soát côn trùng định kỳ đi 1 lần/tháng, khu ẩm cao, thiếu sáng 2 lần/tháng. Chọn đơn vị có tên trong danh sách cơ sở công bố đủ điều kiện của Sở Y tế; tiêu chí khác có ở bài chọn công ty phun muỗi dựa vào tiêu chí nào. Các bài kinh nghiệm khác nằm ở nhánh kinh nghiệm xử lý muỗi.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Chính phủ. Nghị định về quản lý hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế, Nghị định 91/2016/NĐ-CP, 2016. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Bộ Y tế (tài liệu tập huấn theo Quyết định 3711/QĐ-BYT, đăng trên cổng thông tin TP. Hải Phòng). Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue, 3711/QĐ-BYT, 2014. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC). Cẩm nang phòng, chống dịch sốt xuất huyết (cập nhật 2025), 2025. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- PLOS Neglected Tropical Diseases, lưu trên PubMed Central. Efficacy of novel indoor residual spraying methods targeting pyrethroid-resistant Aedes aegypti within experimental houses, PMC6394901, 2019. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Parasites & Vectors, lưu trên PubMed Central. Multi-country assessment of residual bio-efficacy of insecticides used for indoor residual spraying in malaria control on different surface types (PMI/USAID, 17 nước), PMC5791726, 2018. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Sở Y tế TP.HCM (trang Nghiệp vụ Y). Cơ sở công bố đủ điều kiện cung cấp dịch vụ diệt côn trùng, diệt khuẩn bằng chế phẩm theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP, 2021. Truy cập lần cuối 25/09/2026.

















