Rệp nhiệt đới (Cimex hemipterus): loài rệp giường của vùng nóng, leo được thành trơn và lan nhanh ở ký túc xá

Rệp nhiệt đới sống ở đâu và vì sao hay gặp ở miền Nam?

Theo Florida Entomologist, rệp nhiệt đới thường chỉ sống trong khoảng 30° vĩ độ phía bắc và phía nam xích đạo, đã được ghi nhận ở Malaysia, Thái Lan, Bangladesh, Sri Lanka, Úc, Tanzania, Brazil. TP.HCM nằm quanh vĩ độ 10° Bắc, giữa vùng sống của loài này, nên quanh năm không có mùa lạnh làm rệp chậm lại.

Chưa có nghiên cứu công bố tỷ lệ rệp nhiệt đới so với rệp thường ở TP.HCM. Vì vậy số liệu trên trang này lấy từ những nơi cùng khí hậu: Bangladesh, Malaysia, Sri Lanka và Quảng Châu. Rệp nhiệt đới cũng đã được tìm thấy lại ở Florida năm 2015, sau hơn 60 năm vắng bóng trong tài liệu, cho thấy loài này đi theo người rất xa.

Nhận ra rệp nhiệt đới bằng chi tiết nào?

Con trưởng thành dài trung bình 5,5 mm, rộng 2,5 mm, nâu đỏ, dẹt, không cánh; nhìn bằng mắt thường gần như không khác rệp giường thường. Chỗ khác nằm ở đốt ngực trước: tỷ lệ rộng trên dài dưới 2,5, hẹp hơn và mép ít loe hơn rệp thường. Cách so hai loài, xem rệp giường thường.

Số liệu trứng và vòng đời ở 28 °C lấy từ thí nghiệm nuôi của Đại học Dhaka; khoảng nở và tuổi thọ lấy từ tài liệu tổng hợp về loài.

Rệp nhiệt đới nhịn đói được bao lâu?

Trong thí nghiệm của Đại học Sains Malaysia, rệp nhiệt đới đực sống được 50–60 ngày không hút máu, con cái 80–100 ngày. Như vậy loài này nhịn đói ngắn hơn rệp giường thường, loài có thể chịu tới khoảng 300 ngày nơi mát.

Nhưng hai, ba tháng cũng đủ để một phòng trọ bỏ trống còn rệp nằm chờ người mới dọn vào.

Thời gian đó cũng giải thích vì sao phòng trong ký túc xá hay khách sạn để trống vài tuần rồi cho người vào lại, vài đêm sau đã có người bị cắn.

Vì sao rệp nhiệt đới thoát được bẫy và khó phát hiện?

Nhóm của Đại học Sains Malaysia công bố năm 2017 trên Journal of Economic Entomology: bốn loại bẫy rệp phổ biến thiết kế ở Mỹ giữ được rệp giường thường trưởng thành nhưng không giữ được rệp nhiệt đới trưởng thành.

Loài này leo được lên thành trơn và bò ra khỏi bẫy, theo tin của Hội Côn trùng học Hoa Kỳ.

Soi dưới kính hiển vi điện tử, đệm ở đốt chày của rệp nhiệt đới có nhiều lông bám hơn và tuyến tiết phát triển hơn. Hệ quả là một cái bẫy trống không có nghĩa là phòng hết rệp; với loài này phải soi trực tiếp đường may nệm, khe giường, ổ điện chứ không dựa vào bẫy.

Rệp nhiệt đới kháng thuốc và lan trong ký túc xá ra sao?

Rệp nhiệt đới ở Sri Lanka sống sót 71% với DDT và 68% với malathion trong thử nghiệm đăng trên Parasites & Vectors, và mang 6 đột biến liên quan tới kháng nhóm cúc tổng hợp, loại hoạt chất có trong nhiều bình xịt gia dụng. Vì vậy phun bình xịt mua ở chợ thường không đủ với loài này.

Một khảo sát ở ký túc xá nhân viên khách sạn tại quận Phiên Ngung, Quảng Châu thấy 25/125 phòng có rệp nhiệt đới, và 78% trong 419 con rệp bắt được là rệp non. Nhóm nghiên cứu xử lý bằng hơi nước và bột đất tảo cát, hai cách công ty không dùng; sau 14 tuần số rệp giảm 94,1% nhưng vẫn còn 19 phòng có rệp, trong đó 5 phòng mới phát hiện khi kiểm lại. Rệp non trốn kỹ như vậy, nên sau buổi phun tồn lưu, phòng nào còn thấy rệp thì cần báo lại để kiểm tra.

Cách công ty làm với rệp giường, xem dịch vụ xử lý rệp giường; ký túc xá, nhà trọ công nhân, xem rệp ở nhà máy và khu ở công nhân và rệp ở trường học, ký túc xá.