Trang chủ / Hỏi - Đáp / Chuột trong nhà gây bệnh gì và nguy hiểm đến đâu?
Chuột trong nhà gây bệnh gì và nguy hiểm đến đâu?
Chuột truyền bệnh gì cho người?
Ba nhóm bệnh hay gặp ở Việt Nam: bệnh xoắn khuẩn Leptospira lây qua nước tiểu chuột trong nước và đất ẩm, gây sốt, đau cơ, vàng da; nhiễm Salmonella qua thức ăn dính phân chuột, gây tiêu chảy; và sốt do chuột cắn từ vi khuẩn trong miệng chuột. Ít gặp hơn nhưng nặng là virus Hanta từ bụi phân khô. Chuột còn mang bọ chét và ve, là đường lây thêm cho cả người và vật nuôi.
Không chạm vào chuột có bị lây không?
Có, và đó mới là đường lây phổ biến. Người ta nhiễm chủ yếu qua thức ăn và bề mặt bếp dính nước tiểu, phân chuột; qua nước ngập có nước tiểu chuột khi lội mùa mưa; và qua hít bụi khi quét dọn phân khô trong kho, trần. Rất ít ca lây do bị cắn. Vì vậy nhà có chuột đi lại trong bếp là đã có nguy cơ, dù chưa ai thấy chuột.
Thức ăn bị chuột gặm còn ăn được không?
Không. Bỏ toàn bộ phần bị gặm và cả bao bì bị thủng — chuột tiểu trong lúc ăn nên phần trông còn nguyên cũng đã nhiễm. Với gạo, bột, hạt trong bao lớn: nếu chỉ thủng một góc, loại bỏ phần quanh lỗ khoảng 10 cm và chuyển phần còn lại sang hộp kín, rửa tay sau khi xử lý. Đồ hộp kín, chai có nắp thì rửa ngoài bằng xà phòng trước khi mở.
Chuột cắn người có cần tiêm phòng không?
Cần rửa ngay vết cắn bằng xà phòng dưới vòi nước 10–15 phút, sát khuẩn và đi khám trong ngày để bác sĩ đánh giá uốn ván và nhiễm khuẩn. Chuột không phải nguồn dại phổ biến, nhưng vết cắn có thể gây sốt do chuột cắn và nhiễm trùng sâu. Đây là phần thuộc về y tế — bài này chỉ nói bước sơ cứu ban đầu; quyết định tiêm gì là của bác sĩ.
Chuột có nguy hiểm cho trẻ sơ sinh và người già không?
Nguy hiểm hơn người trưởng thành khoẻ mạnh, vì hai nhóm này dễ nhiễm khuẩn nặng hơn và trẻ hay đưa tay lên miệng. Rủi ro cụ thể: bình sữa, núm ti, đồ chơi để trên bề mặt chuột đi qua; chuột cắn trẻ đang ngủ, hiếm nhưng có xảy ra ở nhà có đàn đông. Nhà có trẻ sơ sinh nên xử lý ngay khi thấy dấu hiệu đầu tiên, và ưu tiên bẫy trong hộp kín, không dùng bả.
Bọ chét từ chuột lây sang chó mèo thế nào?
Bọ chét sống trên chuột nhảy sang chó mèo khi hai loài dùng chung khu vực — gầm tủ, sân sau, kho — hoặc khi chuột chết và ký sinh trùng rời vật chủ. Chó mèo bị ngứa, rụng lông, và có thể mang bọ chét vào giường, sofa. Bọ chét chuột còn là trung gian truyền một số bệnh cho vật nuôi. Xử lý chuột xong nên cho thú cưng dùng thuốc ve bọ chét theo hướng dẫn thú y.
Mùi chuột chết trong tường có hại không, bao lâu hết?
Mùi từ xác chuột phân huỷ gây khó chịu mạnh nhưng ít khi gây bệnh nếu không tiếp xúc trực tiếp; ruồi nhặng và bọ chét rời xác mới là vấn đề thật. Mùi kéo dài 1–2 tuần với chuột nhắt và tới 3–4 tuần với chuột cống, trong không gian kín có máy lạnh còn lâu hơn. Nếu xác nằm trong tường không lấy ra được, mở thông gió, đặt than hoạt tính gần khe, và chờ. Đây là lý do không nên dùng bả trong nhà ở — xem cách xử lý mùi chuột chết.
Chuột gặm dây điện có gây cháy thật không?
Có. Răng cửa chuột mọc liên tục nên chúng gặm vật cứng để mài, và vỏ dây điện là thứ vừa miệng. Lõi đồng lộ ra chạm nhau hoặc chạm khung kim loại gây chập, nhất là trong trần thạch cao và hộp điện kín, nơi tia lửa bén vào bụi và giấy. Nhiều vụ cháy nhà, cháy kho, cháy xe có vết gặm chuột ở hiện trường. Bài dấu hiệu chuột phá hoại nói kỹ về vết gặm trên dây.
Chuột ở quán ăn rủi ro thế nào với khách và với kiểm tra?
Hai rủi ro tách biệt. Với khách: thức ăn và dụng cụ nhiễm khuẩn từ chuột, và một con chuột chạy ngang bàn là đủ mất khách lâu dài. Với cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm: phân chuột trong khu chế biến là lỗi bị ghi nhận ngay, có thể dẫn tới phạt và đình chỉ, kèm yêu cầu hồ sơ kiểm soát sinh vật gây hại. Quán ăn vì thế cần chương trình có sổ sách, không phải bẫy tự đặt.
Dọn phân chuột đúng cách để không hít phải mầm bệnh?
Không quét khô và không hút bụi trực tiếp — cả hai làm bụi phân bay lên. Cách đúng: mở cửa thông gió 30 phút, đeo găng và khẩu trang, xịt ướt phân và khu vực xung quanh bằng dung dịch tẩy pha loãng hoặc cồn 70 độ, để 5 phút, rồi dùng giấy lau gom vào túi buộc kín. Lau lại bề mặt, bỏ găng vào túi, rửa tay bằng xà phòng. Với kho có nhiều phân khô tích tụ, nên để đơn vị có đồ bảo hộ làm.
Chuột có làm hỏng nhà cửa không?
Có, theo bốn cách: gặm dây điện, dây mạng và ống nước mềm; đào hang làm rỗng nền và móng nhẹ; xé vật liệu cách nhiệt, trần thạch cao để làm ổ; và nước tiểu thấm làm ố, hôi gỗ và vải. Thiệt hại lớn nhất thường không phải đồ bị gặm mà là hậu quả: chập điện, rò nước, mùi không xử lý được trong tường.
Chuột có cắn người khi ngủ không?
Hiếm, nhưng có ở nhà đàn đông và có thức ăn để gần giường — chuột bị hút bởi mùi thức ăn dính trên tay, mặt, nhất là ở trẻ nhỏ. Vết cắn thường ở ngón tay, ngón chân, tai. Nếu xảy ra, đó là dấu hiệu mật độ đã rất cao. Không để đồ ăn trong phòng ngủ, rửa tay mặt cho trẻ trước khi ngủ, và xử lý đàn ngay.
Bệnh xoắn khuẩn Leptospira lây từ chuột như thế nào?
Chuột thải xoắn khuẩn qua nước tiểu suốt đời mà không bị bệnh; vi khuẩn sống nhiều tuần trong nước và bùn ẩm. Người nhiễm khi lội nước ngập, làm việc nơi ẩm ướt có chuột, hoặc qua thức ăn và nước uống nhiễm nước tiểu chuột — vi khuẩn vào qua vết xước da và niêm mạc. Triệu chứng sốt cao, đau cơ bắp chân, vàng da xuất hiện sau 1–2 tuần; cần đi khám sớm vì điều trị sớm hiệu quả.
Virus Hanta là gì, có ở Việt Nam không?
Là virus có trong nước tiểu, phân và nước bọt của một số loài chuột, lây sang người khi hít phải bụi từ phân khô hoặc ổ chuột bị xới lên; đã ghi nhận ca ở Việt Nam. Bệnh gây sốt và có thể ảnh hưởng thận, phổi. Nguy cơ cao nhất khi dọn kho, gác mái lâu không mở, nơi phân tích tụ nhiều năm. Vì vậy quy tắc xịt ướt trước khi dọn không phải thừa.
Chuột có gây dị ứng, hen như gián không?
Có. Protein trong nước tiểu, lông và vảy da chuột là dị nguyên đã được ghi nhận, gây viêm mũi dị ứng và làm nặng hen ở người nhạy cảm, nhất là trẻ em sống trong nhà có đàn chuột lâu năm. Mức độ thấp hơn dị nguyên gián nhưng cùng cơ chế: các hạt rất nhỏ lơ lửng trong không khí và bám vào bụi nhà.
Chuột trong bếp: cần rửa lại bát đũa, nồi không?
Cần, với những thứ để hở qua đêm trên mặt bếp hoặc trong hộc chuột đi qua. Rửa bằng nước rửa chén và nước nóng, phơi khô. Dụng cụ trong tủ đóng kín không có dấu vết thì không cần. Sau khi xử lý hết chuột, lau toàn bộ mặt bếp, hộc dưới bồn rửa và ngăn để nồi bằng dung dịch tẩy pha loãng một lần.
Chuột con có mang bệnh không?
Có, cùng mức với chuột lớn — vi khuẩn được truyền trong đàn từ mẹ sang con. Chuột con trông vô hại nên nhiều người bắt bằng tay không; vết cắn của chuột con vẫn gây nhiễm trùng và sốt do chuột cắn. Dùng găng hoặc hộp để gom, không nuôi trong nhà.
Nhà có chuột thì nên tự bẫy hay gọi dịch vụ ngay?
Tự làm được khi mới thấy dấu hiệu ở một khu vực, nhà độc lập và biết lối vào ở đâu: bịt lối, đặt bẫy trên tuyến, kiểm bằng bột mì. Nên gọi ngay khi có trẻ sơ sinh hoặc người bệnh trong nhà, khi nghe tiếng trên trần nhiều đêm liền, khi là quán ăn hoặc cơ sở có kiểm tra vệ sinh, hoặc khi đã bẫy hai tuần không hết. Bộ câu hỏi diệt chuột rồi vẫn quay lại nói về giai đoạn đó.
Dấu hiệu nào là phải xử lý trong ngày?
Bốn dấu hiệu: phân chuột trong khu chế biến hoặc tủ thực phẩm; vết gặm mới trên dây điện; chuột đi lại ban ngày; và có người trong nhà bị cắn hoặc có triệu chứng sốt sau khi dọn ổ chuột. Ba dấu hiệu đầu cho thấy rủi ro bệnh và cháy đang hiện hữu, dấu hiệu cuối là việc của y tế trước, của diệt chuột sau. Dịch vụ diệt chuộtkhảo sát tận nơi trước khi báo giá.
Chào anh/chị! Em là nhân viên chăm sóc khách hàng của Khử Trùng Toàn Cầu, có thể tư vấn nhanh về dịch vụ diệt côn trùng, kiểm soát dịch hại. Anh/chị cần hỗ trợ gì ạ?
